Samningurinn um Starfsemi Evrópsku Sameiningarinnar I

 

BĮLKUŠ ŚTGĮFA
AF
SAMNINGNUM UM
STARFSEMI
EVRÓPSKU SAMEININGUNNAR

 

FORMĮLSORŠ                                                           

 

 

HANS HĮTIGN KONUNGUR BELGĶU, FORSETI SAMBANDSLŻŠVELDISINS ŽŻSKALANDS, FORSETI FRANSKA LŻŠVELDISINS, FORSETI LŻŠVELDISINS ĶTALĶU, HANS KONUNGLEGA HĮTĶGN STÓRHERTOGINN AF LŚXEMBORG, HENNAR HĮTIGN DROTTNING HOLLANDS,[1]

 

STAŠRĮŠIN aš byggja upp įstęšur sķfells nįnara sambands millum evrópskra žjóša,

 

ĮKVEŠIN aš tryggja meš sameiginlegri athöfn samfélagslega og hagstjórnarlega framför sinna Rķkja meš žvķ aš eyša tįlmunum sem sundra Evrópu,

 

RĮŠSTAFANDI meš žvķ žįgu žeirra mjög mikilvęga fyrirhafnarmarkmišs sķfelldra betrumbóta lķfsskilyrša og vinnuskilyrša sķns almennings,

 

VIŠURKENNANDI meš žvķ aš śtrżming hindrana sem eru til stašar, kalli į athöfn sem sammęli eru um aš fremja ķ žvķ augnamiši aš tryggja afstöšugan vöxt, jafnvęgi ķ višskiptum og trśmennsku ķ samkeppni,

 

UMHUGAŠ um aš styrkja einingu žeirra hagstjórna og meš žvķ tryggja samstęša žróun meš žvķ aš minnka vęgi fjarlęgšar milli mismunandi héraša og sein žroska žeirra minna eftirsóttu,

 

ĮFJĮŠ ķ aš stušla, žökk sé stjórnarstefnu sameiginlegrar veršslunar, aš stigvaxandi afnįmi alžjóša višskipta hamlana,

 

ĘTLANDI aš stašfesta samheldni sem bindur Evrópu og lönd handan hafs, og ęskjandi aš tryggja žróunar žeirra velgengni, ķ samręmi viš grunnforsendur Sįttmįla Sameinušu žjóšanna,

 

STAŠRĮŠIN ķ aš treysta, meš myndun žessa heildarbolmagns, varšveislu frišar og frelsis, og meš žvķ aš höfša til annarra žjóša Evrópu sem deila žeirra hįleitu markmišum aš ganga til lišs viš žeirra fyrirhöfn,

 

ĮKVEŠIN ķ aš stušla aš žróun į stigi žekkingar eins hįu og mögulegt er ķ žįgu sinna žjóša meš breišum menntunarašgangi og meš varanlegri žekkingaruppfęrslu,

 

HAFA UNDIRRITAŠ ķ žvķ skyni sem valdahafar fulls umbošs:

 

 

 

(listi valdhafa ekki afritašur)

 

 

 

HVERJIR, eftir aš hafa framselt žeirra fullu valdaumboš, višurkennd lögformleg, hafa samžykkt eftirfarandi įkvęši.

 

 

 

 

FYRSTI HLUTI

GRUNNFORSENDUR

 

 

Fyrsta grein Samningar-nir

 

1.         Žessi Samningur skipuleggur starfsemi Sameiningarinnar og įkvaršar athafnarsvęšin, afmörkun og inningarhętti hennar valdahęfis.

 

2.         Žessi samningur og Samningurinn um Evrópsku Sameiningunni mynda Samninganna į hverjum Sameiningin er grundvölluš. Bįšir Samningarnir, sem hafa sama lagagildi, eru tįknašir meš oršunum "Samningar-nir".

 

 

 

BĮLKUR I

FLOKKAR OG ATHAFNARSVĘŠI VALDAHĘFIS SAMEININGARINNAR

 

 

Grein 2 valdahęfi

 

1.         Žegar Samningarnir śthluta Sameiningunni sérvaldhęfi į įkvöršušu athafnarsvęši, getur einungis Sameiningin sett lög og samžykkt athafnir aš lögum žvingandi, Mešlima-Rķkin mega ekki gera žaš sjįlf nema séu meš heimild Sameiningarinnar, eša til aš koma ķ verk athöfnum Sameiningarinnar.

 

2.         Žegar Samningarnir śthluta Sameiningunni valdhęfi sem er deilt meš Mešlima-Rķkjunum į įkvöršušu athafnasvęši, geta Sameiningin og Mešlima-Rķkin sett lög og samžykkt athafnir aš lögum žvingandi į žessu svęši. Mešlima-Rķkin fara meš žeirra valdhęfi aš svo miklu leyti sem Sameiningin hefur ekki fariš meš sitt. Mešlima-Rķkin fara meš upp į nżtt žeirra valdhęfi aš svo miklu leyti sem Sameiningin hefur įkvešiš aš hętta aš fara meš sitt.

 

3.         Mešlima-Rķkin samhęfa žeirra hagstjórnastefnur og atvinnustefnur eftir hįttunum sem gert er rįš fyrir af žessum Samning, ķ žįgu skilgreiningar hverra Sameiningin hefur valdhęfi į aš skipa.

 

4.         Sameiningin hefur valdhęfi į aš skipa, ķ samręmi viš įkvęši Evrópsku Sameiningarinnar, til aš skilgreina og koma ķ verk stjórnstefnu utanrķkja og sameiginlegs öryggis, žar meš talin skilgreining stigvaxandi almennrar varnarstefnu.

 

5.         Į įkvešnum athafnasvęšum og ķ ašstęšum sem er gert rįš fyrir ķ Samningunum, hefur Sameiningin į aš skipa valdhęfi til aš fara fyrir athöfnum til aš styšja, samhęfa eša ljśka athöfn Mešlima-Rķkjanna, įn žess samt sem įšur aš koma ķ staš žeirra valdhęfis į žessum svęšum.

 

Athafnir Sameiningarinnar aš lögum žvingandi samžykktar į grunni įkvęša višvķkjandi Samninganna į žessum svęšum geta ekki fališ ķ sér samstillingu[2] löggjafar og reglugeršar įkvęša Mešlima-Rķkjanna.

 

6.         Yfirgripsvķdd og inningarhęttir valdahęfi Sameiningarinnar eru įkvöršuš af įkvęšum Samninganna višvķkjandi sérhvert svęši.

 

 

Grein 3 Sérvaldhęfi Sameiningarinnar

 

1.         Sameiningin hefur sérvaldhęfi til umrįša innan eftirfarandi athafnasvęša:

 

a)       tollabandalagsins;

 

b)      uppbyggingar naušsynlegra samkeppnireglna ķ žįgu virkni innri markašar;

 

c)       gjaldmišilsstefnu ķ žįgu Mešlima-Rķkjanna hvers gjaldmišill er evra;

 

d)      varšveislu lķfvęnna sjįvaraušlinda innan ramma sameiginlegar stjórnarstefnu fiskveiša;

 

e)       stjórnarstefnu sameiginlegar veršslunar.

 

2.         Sameiningin hefur jafnframt į aš skipa sérvaldhęfi til nišurstöšu alžjóša samkomulags žegar gert er rįš fyrir žessari nišurstöšu ķ lagaskoršun Sameiningarinnar, eša er naušsynleg til aš gera henni kleift aš fara meš sitt innra valdhęfi, eša aš svo miklu leyti sem hśn gęti haft slęm įhrif į sameiginlegar reglur eša raskaš umfang žeirra.

 

 


 

Grein 4 Hlutdeildarvaldhęfi

 

1.         Sameiningin hefur til umrįša valdhęfi sem hśn deilir meš Mešlima-Rķkjunum žegar Samningarnir śthluta henni valdhęfi sem fellur ekki undir svęšin meš skķrskotun til greina 3 og 6.

 

2.         Valdahęfiš er deilist milli Sameiningarinnar og Mešlima-Rķkjanna į viš į eftirfarandi ašal svęšum:

 

a)       innri markašar;

 

b)      samfélagslegrar stjórnarstefnu, ķ žįgu hliša hennar sem žessi Samningur skilgreinir;

 

c)       samfélagslegrar, svęšalegrar og hagstjórnalegrar samfestingar;

 

d)      landbśnašar og fiskveiša, aš frįtalinni varšveislu lķfvęnna sjįvaraušlinda;

 

e)       umhverfis;

 

f)       neytendaverndar;

 

g)      flutninga;

 

h)      netkerfa sem fara yfir Evrópu;

 

i)       orku;

 

j)       helgi frjįlsręšis, öryggis og réttlętis;

 

k)      öryggis sameiginlegra hagsmuna ķ heilbrigšismįlum almennings, ķ žįgu hliša žeirra sem žessi Samningur skilgreinir.

 

3.         Į svęšum rannsókna, žroskaferils tękni og himingeimsins, Sameiningin hefur til į aš skipa valdhęfi til aš fara fyrir athöfnum, einkanlega til aš skilgreina og koma ķ verk stefnuskrįm, įn žess aš beiting žessa valdhęfis gęti haft virkni sem kęmi ķ veg fyrir aš Mešlima-Rķkin fęru meš sitt.

 

 

4.         Į svęšum samvinnu um mannśšar žróun og hjįlp, hefur Sameiningin valdhęfi į aš skipa til aš fara fyrir athöfnum og sameiginlegri stjórnarstefnu, įn žess aš inning žessa valdhęfis gęti haft virkni sem kęmi ķ veg fyrir aš Mešlima-Rķkin fęru meš sitt.

 

 

Grein 5 Sama atvinnuleysi

 

1.         Mešlima-Rķkin samhęfa žeirra stefnur hagstjórna innan Sameiningarinnar. Ķ žessum tilgangi, samžykkir Rįšiš śrręši, einkanlega vķšsżna įttvķsi žessara stjórnarstefna.

 

Tiltekin įkvęši beitast į Mešlima-Rķkin hvers gjaldmišill er evra.

 

2.         Sameiningin tekur til sinna rįša til aš tryggja samhęfingu ķ stefnumįlum atvinnu Mešlima-Rķkjanna, einkanlega meš žvķ aš skilgreina rįšandi lķnur žessara stjórnarstefna.

 

3.         Sameiningin getur įtt frumkvęši til aš tryggja samhęfingu ķ stefnumįlum félagsmįla Mešlima-Rķkjanna.

 

 

Grein 6 lokamarkiš

 

Sameiningin hefur į aš skipa valdhęfi til aš fara fyrir athöfnum til aš styšja, samhęfa eša ljśka athöfn Mešlima-Rķkjanna. Svęši žessara athafna eru, ķ žeirra evrópska lokamarkmiši:

 

a)         vernd og betrumbętur almenns heilbrigšis;

 

b)         išnašur;

 

c)         menning;

 

d)        feršaišnašur;

 

e)         menntun, fagleg mótun, ęska og ķžróttir;

 

f)         borgaravernd;

 

g)         opinber samvinna.

 

 

 

 

BĮLKUR II

ĮKVĘŠI ALMENNAR BEITINGAR

 

 

Grein 7

 

Sameiningin sér um samkvęmni milli sinna mismunandi stjórnarstefna og athafna, meš žvķ aš taka meš ķ reikninginn heild sinna višfangsefna og meš žvķ vera ķ samręmi viš grunnforsendu śthlutunnar valdahęfis.

 

 

Grein 8 Jafnrétturinn

(śr-grein 3, mįlsgrein 2, TCE)[3]

 

Ķ žįgu allra sinna athafna, leitast Sameiningin viš aš eyša ójöfnuši, og aš stušla aš jafnrétti, milli karlmanna og kvenmanna.

 

 

Grein 9 Tillit tekiš til krafna um almennt velferšakerfi

 

Ķ skilgreiningu og gangsetningu sinnar stjórnarstefnu og athafna, tekur Sameiningin tillit til krafna sem tengjast eflingu hįs atvinnustigs, tryggingu samfélagslegrar verndar viš hęfi, barįttu gegn samfélagsśtskśfun eins og hįu stigi menntunnar, fagmótunnar og verndar almenns heilbrigšis.

 

 

Grein 10 engin-mismunun er vandamįl

 

Ķ skilgreiningu og gangsetningu sinnar stjórnarstefnu og athafna, leitast Sameiningin viš aš berjast viš alla mismunun sem grundvallast į kynferši, ęttkvķsl eša žjóšernisuppruni, trśarbrögšum eša sannfęringum, fötlun, aldri eša kynferšishegšun.

 

 

Grein 11

(śr-grein 6 TCE)

 

Kröfur umhverfisverndar skulu vera samžęttar ķ skilgreiningu og gangsetningu  stefnumįla og athafna Sameiningarinnar, sér ķ lagi ķ žeim tilgangi aš stušla aš varanlegri žróun.

 

 

Grein 12 Neytendavernd

(śr-grein 153, mįlsgrein 2, TCE)

 

Kröfur neytendaverndar eru teknar til greina ķ skilgreiningu og gangsetningu annarra stjórnarstefna og athafna Sameiningarinnar.

 

 

Grein 13

 

Žegar žau orša og koma ķ gang Stjórnarstefnu Sameiningarinnar innan svęša landbśnašar, fiskveiša, flutninga, innri markašar, rannsóknar og tęknižróunar og himingeims, taka Sameiningin og Mešlima-Rķkin fullt tillit til krafna um velferš dżra eins og aš svo miklu leyti sem tilfinninganęmum lķfverum, um leiš meš žvķ aš virša įkvęši löggjafans eša stjórnsżslu og  sišvenjum Mešlima-Rķkjanna ķ mįlum einkanlega trśarlegra helgisiša, menningalegra sišvenja og arfleiša héraša.

 

 

Grein 14

(śr-grein 16 TCE)

 

Įn žess aš vega aš grein 4 Evrópsku Sameiningarinnar og greinum 93, 106 og 107 žessa Samnings, og meš tilliti til stöšunnar sem žjónustur almennra hagstjórna hagsmuna skipa žar į mešal sameiginlegra gilda Sameiningarinnar eins og hlutverkin sem žau leika ķ eflingu samfélagslegrar og svęšalegrar samfestingar Sameiningarinnar, passa Sameiningin og hennar Mešlima-Rķki, sérhvert innan takmarka sķns valdahęfis og innan takmarka beitingaryfirgrips Samninganna, upp į žaš aš žessar žjónustur gegni skyldum sķnum į grunni grunnforsendna og ķ ašstęšum, einkanlega hagstjórna og fjįrmįla, sem gerir žeim kleift aš uppfylla sķnar skyldur. Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, setja ķ lög žessar grunnforsendur og fastbinda žessar ašstęšur, įn fordóma gagnvart valdhęfinu sem Mešlima-Rķkin hafa, meš viršingu fyrir Samningunum, til aš lįta ķ té, til aš lįta inna af hendi og til aš fjįrmagna žessar žjónustur.

 

 


 

Grein 15 Gagnsęi

(śr-grein 255 TCE)

 

1.         Ķ žeim tilgangi aš stušla aš góšri stjórnun, og aš tryggja hlutdeild fyrirfólksins, vinna stofnanir, stjórnfęri og umbošsstofur Sameiningarinnar ķ mestu mögulegri viršingu viš grunnforsendu opnunnar.

 

2.         Evrópska Žingiš fundar opinberlega, eins og Rįšiš žegar žaš rįšgast og greišir atkvęši um löggjafarfrumvarp.

 

3.         Sérhver borgari Sameiningarinnar og sérhver manneskja ķ lķkama eša manneskja aš lögum sem dvelur eša sem hefur sitt lögskipaša ašsetur ķ Mešlima-Rķki į ašgangsrétt aš skjölum stofnana, rįšfęra og umbošsstofa Sameiningarinnar, hvert sem er žeirra efni, meš fyrirvara um grunnforsendurnar  og ašstęšurnar sem verša fastbundnar ķ samręmi viš žess mįlsgrein.

 

Almennar grunnforsendur og takmörkin sem, ķ žįgu įstęšna einkahagsmuna eša almennings, stjórna inningu žess ašgangsréttar aš skjölum eru fastbundnar eftir leišum reglugerša af Evrópska Žinginu og Rįšinu, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar.

 

Sérhver stofnun, stjórnfęri eša umbošsstofa tryggir gegnsęi sinna starfa og undirbżr vandlega innan sinnar innri reglugeršar tiltekin įkvęši sem varša ašgang aš hennar skjölum, ķ samręmi viš  reglugeršir meš skķrskotun til annarrar efnisgreinar.

 

Hęšsti Réttur Evrópsku Sameiningarinnar, Evrópski Sešlabankinn og Evrópski Fjįrfestingarbankinn falla ekki undir žessa mįlsgrein nema žegar žeir fara meš skyldur stjórnsżslu.

Evrópska Žingiš og Rįšiš tryggja eftirtekt skjalanna sem tengjast réttarfari löggjafans ķ ašstęšum sem er gert rįš fyrir af  reglugeršum meš skķrskotun til annarrar efnisgreinar.

 

 

Grein 16 persónu upplżsingar

(śr-grein 286 TCE)

 

1.         Sérhver einstaklingur į rétt į vernd upplżsinga um manneskjubundin einkenni sem hann varša.

 

 

2.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, fastbinda reglur višvķkjandi vernd manneskja ķ lķkama gagnvart mešferš upplżsinga manneskjubundinna einkenna af hįlfu stofnanna, stjórnfęra og umbošsstofa Sameiningarinnar, sem og af hįlfu Mešlima-Rķkja ķ inningu athafna sem falla undir beitingaryfirgrip laga Sameiningarinnar, og frjįlsa umferš žessara gagna. Viršing žessara reglna fellur undir eftirlit sjįlfstęšra yfirvalda.

 

Reglur sem eru samžykktar į grunni žessarar greinar eru įn žess aš vega aš tilteknum reglum sem gert er rįš fyrir meš grein 39 Evrópsku Sameiningarinnar.

 

 

Grein 17 kirkjur og stofnanir

 

1.         Sameiningin viršir og sker ekki śr um lagaskoršun fyrirfram hverrar til įgóša, ķ krafti žjóšarréttar, kirkna og trśarlegra félaga eša samfélaga ķ Mešlima-Rķkjunum.

 

2.         Sameiningin viršir jafnframt lagaskoršun hvers til įgóša, ķ krafti žjóšarréttar, heimspekilegra stofnana og ekki trśarbragša.

 

3.         Meš žvķ aš višurkenna žeirra tilvist og žeirra tiltekna framlag, višheldur Sameiningin reglulega, opinni og gagnsęrri umręšu meš žessum kirkjum og stofnunum.

 

 

 

 

ANNAR HLUTI

ENGIN-MISMUNUN OG RĶKISBORGARARÉTTUR SAMEININGARINNAR

 

 

Grein 18 žjóšernismismunun bönnuš

(śr-grein 12 TCE)

 

Innan beitingarsvęša Samninganna, og įn žess aš vega aš tilteknum įkvęšum sem žeir gera rįš fyrir, er bönnuš öll mismunun innt af hendi sökum žjóšernis.

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta gripiš til sérhverar reglugeršar ķ žvķ augnamiši aš banna slķka mismunun.

 

 

Grein 19

(śr-grein 13 TCE)

 

1.         Įn žess aš vega aš öšrum įkvęšum Samninganna og innan takmarka valdahęfisins sem žeir treysta Sameiningunni fyrir, getur Rįšiš, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafir, og eftir samžykki Evrópska Žingsins, beitt naušsynlegum śręšunum ķ žvķ augnamiši aš berjast viš alla mismunun sem grundvallast į  kynferši, ęttkvķsl eša žjóšernisuppruna, trśarbrögšum eša sannfęringu, fötlun, aldri eša kynferšishegšun.

 

2.         Ķ frįvikum viš mįlsgrein 1, geta Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, samžykkt grunnforsendur uppörvunar śrręša Sameiningarinnar, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna, til aš styšja athafnir Mešlima-Rķkjanna sem eru teknar ķ žvķ augnamiši aš leggja af mörkum til framkvęmdar višfangsefna meš skķrskotun til mįlsgreinar 1.

 

 

Grein 20 žjóšarrķkisborgararétturinn

(śr-grein 17 TCE)

 

1.         Stofnašur er rķkisborgararéttur Sameiningarinnar. Borgari Sameiningarinnar er sérhver einstaklingur sem hefur žjóšerni Mešlima-Rķkis. Rķkisborgararéttur Sameiningarinnar bętist viš žjóšarrķkisborgararéttinn og kemur ekki ķ staš hans.

 

 

2.       Borgararnir Sameiningarinnar sem njóta réttinda og gangast undir skyldurnar sem Samningarnir gera rįš fyrir. Žeir hafa, mešal annars:

 

a)       rétt til aš fara um og aš dveljast frjįlslega į landssvęšum Mešlima-Rķkjanna;

 

b)      rétt til kjörgengis og kosninga Evrópska Žingsins eins og til kosninga sveitarstjórnar Mešlima-Rķkisins hvar žeir eru bśsettir, į sömu forsendum sem žegnar žess Rķkis;

 

c)       rétt til aš njóta, į landssvęšum žrišja ašila landa hvar Mešlima-Rķkiš hvers žeir eru žegnar hefur ekki fyrirsvar, verndar samningalipra og ręšismanna yfirvalda sérhvers Mešlima-Rķkis  į sömu forsendum sem žegnar žess Rķkis;

 

d)      rétt til aš stķla Evrópska Žinginu įskorunarskjöl, aš leita į nįšir Evrópska Mešalgöngumannsins [Umbošsmannsins], sem og rétt til aš stķla stofnunum og rįšgefandi stjórnfęrum Sameiningarinnar į einni tungna Samninganna og aš fį til baka svar į sömu tungu.

 

Žessi réttindi er fariš meš ķ ašstęšum og innan marka sem eru skilgreind ķ Samningunum og samžykkum śrręšum til beitingar į žeim.

 

 

Grein 21 yfirvarar um feršafrelsi

(śr-grein 18 TCE)

 

1.         Sérhver borgari Sameiningarinnar hefur rétt til aš fara um og dveljast frjįlslega į landssvęšum  Mešlima-Rķkjanna, meš fyrirvara um mörkin og ašstęšurnar sem er gert rįš fyrir ķ Samningum og af įkvęšum sem eru teknar žįgu žeirra beitingar.

 

2.         Ef athöfn Sameiningarinnar viršist naušsynleg til aš nį fram žessu višfangi, og ef Samningarnir hafa ekki gert rįš fyrir völdum til athafna ķ žvķ skyni, geta Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, fastsett įkvęši sem stefna į aš aušvelda inningu réttindanna meš skķrskotun til mįlsgreinar 1.

 

 

3.         Ķ sama tilgangi og žeim meš skķrskotun til mįlsgreinar 1, og ef samningarnir hafa ekki gert rįš fyrir völdum til athafna ķ žvķ skyni, getur Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, fastsett śrręši sem varša samfélagslegt öruggi eša samfélagslega vernd. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

 

Grein 22 Undanžįgu įkvęši

(śr-grein 19 TCE)

 

1.         Sérhver borgari Sameiningarinnar sem dvelur ķ Mešlima-Rķki hvers hann er ekki žegn hefur rétt til kjörgengis og kosninga sveitarstjórnar Mešlima-Rķkisins hvar hann er bśsettur, į sömu forsendum sem žegnar žess Rķkis. Žessi réttur veršur inntur af hendi meš fyrirvara um hęttina sem Rįšiš hefur fastsett, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, žessir hęttir geta gert rįš fyrir undanžįgu įkvęšum žegar tiltekin vandamįl Mešlima-Rķkis réttlęta žaš.

 

2.         Įn žess aš vega aš įkvęši greinar 223, mįlsgrein 1, og įkvęšum sem eru ķ žįgu hennar beitingar, hefur sérhver borgari Sameiningarinnar sem dvelur ķ Mešlima-Rķki hvers hann er ekki žegn rétt til kjörgengis og kosninga Evrópska Žingsins hvar hann er bśsettur, į sömu forsendum sem žegnar žess Rķkis. Žessi réttur veršur inntur af hendi meš fyrirvara um hęttina sem Rįšiš hefur fastsett, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, žessir hęttir geta gert rįš fyrir undanžįgu įkvęšum žegar tiltekin vandamįl Mešlima-Rķkis réttlęta žaš.

 

 

Grein 23 Vernd  ķ löndum žrišja ašila

(śr-grein 20 TCE)

 

Sérhver borgari Sameiningarinnar nżtur, į landssvęšum žrišja ašila landa hvar Mešlima-Rķkiš hvers žeir eru žegnar hefur ekki fyrirsvar, verndar af hįlfu samningalipra og ręšismanna yfirvalda sérhvers Mešlima-Rķkis į sömu forsendum sem rķkisborgar žess Rķkis. Mešlima-Rķkin gera naušsynlegar rįšstafanir og koma af staš alžjóšasamninga umleitunum sem er krafist ķ žvķ augnamiši aš tryggja žessa vernd.

 

Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, getur samžykkt tilskipanir sem setja inn naušsynleg śrręši samhęfingar og samvinnu til aš aušvelda žessa vernd.

 

 


 

Grein 24 kvartanir almennings

(śr-grein 21 TCE)

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, fastsetja įkvęši višvķkjandi réttarfariš og ašstęšurnar sem er krafist fyrir framvķsun rķkisborgarafrumkvęšisréttar ķ veru greinar 11 Evrópsku Sameiningarinnar, žar meš talin lįmarksfjöldi Mešlima-Rķkjanna hverra borgararnir sem honum framvķsa skulu vera frį.

 

Sérhver borgari Sameiningarinnar hefur rétt til įskorunnar gagnvart Evrópska Žinginu ķ samręmi viš įkvęši greinar 227.

 

Sérhver borgari Sameiningarinnar getur snśiš sér til mešalgönguašila[umbošsmanns] sem er settur inn ķ samręmi viš įkvęši greinar 228.

 

Sérhver borgari Sameiningarinnar getur skrifaš öllum stofnun eša stjórnfęrum meš skķrskotun til žessarar greinar eša til greinar 13 Evrópsku Sameiningarinnar į einni žeirra tungna meš skķrskotun til greinar 55, mįlsgrein 1, žess samnings og fęr til baka svar į sömu tungu.

 

 

Grein 25

(śr-grein 22 TCE)

 

Umbošiš gefur Evrópska Žinginu, Rįšinu og Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd skżrslu žrišja hvert įr um beitingu įkvęša žessa hluta. Žessi skżrsla tekur tillit til žroskaferils Sameiningarinnar.

 

Į žessum grunni, og įn žess aš vega aš öšrum įkvęšum Samninganna, getur Rįšiš, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, og eftir samžykki Evrópska Žingsins, fastsett įkvęši sem beinast aš ljśka réttindunum sem eru tķunduš ķ greinar 20, mįlsgrein 2. Žessi įkvęši taka gildi eftir žeirra samžykki af Mešlima-Rķkjunum, ķ samręmi viš žeirra stjórnskipunarreglur hvers um sig.

 

 

 

 

ŽRIŠJI HLUTI

STEFNUMĮL OG ATHAFNIR INNAN SAMEININGARINNAR

 

BĮLKUR I

INNRI MARKAŠUR

 

 

Grein 26 helgi og jafnvęgi

(śr-grein 14 TCE)

 

1.         Sameiningin samžykkir śrręši sem er ętlaš byggja upp eša tryggja starfsemin innri markašar, ķ samręmi viš įkvęši sem skipta mįli  fyrir Samninganna.

 

2.         Innri markašur felur ķ sér helgi įn innri landamęra ķ hverri er tryggš frjįls umferš varnings, einstaklinga, žjónustu og aušmagns eftir įkvęšum Samninganna.

 

3.         Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, skilgreinir stefnur og naušsynlegar ašstęšurnar til aš tryggja afstöšugar framfarir og  jafnvęgi ķ öllum mįlum geiranna sem eiga hlut aš mįli.

 

 

Grein 27 įkvęši til brįšabrigša

(śr-grein 15 TCE)

 

Žegar žaš oršar sķnar tillögur ķ augnamiši framkvęmdar višfangsefna eins og oršašar til greinar 26, tekur Umbošiš tillit til umfangs fyrirhafnarinnar sem tilteknar hagstjórnir sem sżna mismunandi žroskaferla eiga aš styšja ķ žįgu uppbyggingar innri markašar og žaš getur stungiš uppį višeigandi įkvęšum.

 

Ef žessi įkvęši heyra til undantekninga, skulu žau vera til brįšabrigša og valda sem minnstri truflun, eins mögulega og hęgt er, į virkni innri markašar.

 

 

 

 

BĮLKUR II

FRJĮLS UMFERŠ VARNINGS

 

 

Grein 28 Sameiginleg tollskrį

(śr-grein 23 TCE)

 

1.         Sameiningin felur ķ sér tollsameiningu sem tekur į öllum hlišum višskipta meš varning og sem felur ķ sér bann, milli Mešlima-Rķkjanna, tollgjaldaréttinda innflutnings og śtflutnings og öll lögbošin jafngildisgjöld, eins og samžykkt sameiginlegar tollskrįr ķ žeirra tengslum meš žrišja ašila löndum .

 

2.         Įkvęši greinar 30 og kafla 3 žessa bįlks eiga viš um framleišslu sem er uppruninn ķ Mešlima-Rķkjunum, eins og um framleišslu frį žrišja ašila landa  sem fyrirfinnast ķ frjįlsri umferš ķ Mešlima-Rķkjum.

 

 

Grein 29

(śr-grein 24 TCE)

 

Telst vera ķ frjįlsri umferš ķ Mešlima-Rķkinu framleišslan frį žrišja ašila landa fyrir hverja formsatriši innflutnings hafa veriš uppfyllt og tollgjaldaréttinda og öll lögbošin jafngildisgjöld innheimtanleg hafa veriš greidd ķ žessu Mešlima-Rķki, og sem ekki hafa notiš fullrar eša aš hluta endurgreišslu žessara réttinda og lögbošinna gjalda.

 

 

 

KAFLI 1

TOLLASAMEININGIN

 

 

Grein 30 Tollgjaldaréttindi af skattaešli

(śr-grein 25 TCE)

 

Tollagjaldaréttindi  innflutnings og śtflutnings  eša öll lögbošin jafngildisgjöld eru bönnuš milli Mešlima-Rķkjanna. Žessu banni er jafnframt beitt į tollgjaldaréttindi af skattaešli.

 

 


 

Grein 31Réttindi sameiginlegrar tollskrįr

(śr-grein 26 TCE)

 

Réttindi sameiginlegar tollskrįr eru fastbundnar af Rįšinu, aš tillögu Umbošsins.

 

 

Grein 32 samkeppni fullframleišslunnar

(śr-grein 27 TCE)

 

Viš beitingu skyldnanna sem žvķ er trśaš fyrir ķ samręmi viš žennan kafli, sé kveikja Umbošsins:

 

a)       naušsynin aš stušla aš veršslunarvišskiptum milli Mešlima-Rķkjanna og žrišja ašila landa,

 

b)      žróun samkeppni ašstęšna innan Sameiningarinnar, aš svo miklu leyti sem žessi žróun virkar bętandi į samkeppnistyrkleika fyrirtękjanna,

 

c)       naušsyn foršasöfnunar Sameiningarinnar ķ mįlefnum hrįefna og hįlfunninnar framleišslu, um leiš meš žvķ aš passa upp į aš brengla ekki samkeppni ašstęšum fullframleišslunnar milli Mešlima-Rķkjanna,

 

d)      naušsynin aš foršast alvarlega truflun ķ lķfi hagstjórnar Mešlima-Rķkjanna og aš tryggja rökréttan žroskaferil framreišslunnar og ženslu neyslunnar innan Sameiningarinnar.

 

 

 

KAFLI 2

TOLLASAMSTARF

 

 

Grein 33

(śr-grein 135 TCE)

 

Innan takmarka Beitingaryfirgrips Samninganna, grķpa Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, til śręša ķ žeim tilgangi aš styrkja tollasamstarf millum Mešlima-Rķkjanna og milli žeirra og Umbošsins.

 

 

 

 

KAFLI 3

BANN VIŠ MAGNBUNDNUM
HÖMLUNUM MILLUM MEŠLIMA RĶKJANNA

 

 

Grein 34  į innflutningi

(śr-grein 28 TCE)

 

Magnbundin hömlum į innflutningi eins og öll jafngildis virkandi śrręši, eru bönnuš milli Mešlima-Rķkjanna.

 

 

Grein 35 į śtflutningi

(śr-grein 29 TCE)

 

Magnbundin hömlum į śtflutningi eins og öll jafngildis virkandi Śrręši, eru bönnuš milli Mešlima-Rķkjanna.

 

 

                                                            Grein 36 Frįvik 34 og 35

(śr-grein 30 TCE)

 

Įkvęši greina 34 og 35 hindra ekki bann eša hömlun innflutnings, śtflutnings eša umskipunar, réttlętanlegt af įstęšum sišgęšislegum, laga og reglna, almenns öryggis, verndar heilsu og ęvi einstaklinga og dżra eša gróšurvaršveislu, verndar žjóšargersemum sem hafa gildi listręnt, sögulegt eša fornleifa eša verndar eigna išnašar og veršslunar. Engu aš sķšur, skal žetta bann eša hömlun ekki hvorki mynda leišir til handhófs mismunar né dulbśnar hömlunar ķ višskiptum milli Mešlima-Rķkjanna.

 

                                                                                                                    

Grein 37 žjóšleg višskipti įleg einokunarfyrirtęki

(śr-grein 31 TCE)

 

1.         Mešlima-Rķkin skipuleggja žjóšleg einokunarfyrirtęki sem sżna sig af višskiptalegu ešli, žannig aš sé tryggt, ķ ašstęšum foršasöfnunar og sölumöguleika, śtilokun allrar öll mismununar millum žegna Mešlima-Rķkjanna.

 

 

Įkvęši žessarar greinar eiga viš um allar umbošsstofur meš hverjum Mešlima-Rķki, aš lögum eša ķ rauninni, lķtur eftir, stjórnar eša hefur merkjanlega įhrif į, beint eša óbeint, innflutning eša śtflutning milli Mešlima-Rķkjanna. Žessi įkvęši jafnframt eiga viš um einokunarumboš Rķkis.

 

2.         Mešlima-Rķkin halda sig frį öllum nżjum śręšum sem vinna gegn grunnforsendum eins og oršašar ķ mįlsgrein 1 eša sem žrengja umfang greina sem tengjast banni tollgjaldaréttinda og magnbundinni takmörkun milli Mešlima-Rķkjanna.

 

3.         Ķ tilfelli einokunar af višskiptalegu ešli sem felur ķ sér reglugerš sem er ętlaš aušvelda söluveltu eša veršmęta aukning landbśnašarframleišslu, er žaš viš hęfi aš tryggja, viš beitingu reglna žessarar greinar, jafngilda tryggingu fyrir atvinnu og lķfskjör hlutašeigandi framleišenda.

 

 

 

BĮLKUR III

LANDBŚNAŠUR OG FISKVEIŠAR

 

 

Grein 38 hluti samkeppnisgrunns

(śr-grein 32 TCE)

 

1.         Sameiningin skilgreinir og gangsetur sameiginlegra stjórnarstefnu landbśnašar og fiskveiša.

 

Innri markašur heldur um landbśnaš, fiskveišar og višskipti landbśnašarframleišslu. Meš landbśnašarframleišslu, er įtt viš framleišslu jaršar, eldis og fiskveiša, eins og framleišslu į fyrsta stigi śrvinnslunnar sem er ķ beinu samręmi viš žessa framleišslu. Žaš sem sagt er um sameiginlegu landbśnašarstefnuna eša um landbśnaš og notkun ķšoršsins "landbśnaš(ur)" skilst sem beinast lķka til fiskveiša, žegar žaš snertir tiltekin einkenni žessa geira.

 

2.         Fyrir utan įkvęši greina 39 til 44 aš žeim meštöldum, eru reglur sem er gert rįš fyrir ķ žįgu setningar eša virkni innri markašar beitnalegar į landbśnašarframleišslu.

 

3.         Framleišslur sem falla undir įkvęši 39 til 44 aš žeim meštöldum eru tķundašar ķ lista sem gefur tilefni til fylgiskjals I.

                                                                     

 

4.         Starfsemi og žróun innri markašar ķ žįgu landbśnašarframleišslu skulu haldast ķ hendur viš setningu sameiginlegrar landbśnašarstefnu.

 

 

Grein 39 markmiš stefnunnar:fękkun starfa

(śr-grein 33 TCE)

 

1.         Sameiginlega landbśnašarstefnan hefur aš markmiši:

 

a)       aš bęta framleišni landbśnašar meš žvķ aš efla tękniframför, meš žvķ aš tryggja rökrétta žróun landbśnašarframreišslunnar eins og įkjósanlegustu skilyrši nżtingar framreišslužįtta, einkanlega mannaflans,

 

b)      aš tryggja žannig ķbśafjölda landbśnašar jöfn lķfskjör, einkanlega meš hękkun einstaklingstekna  žeirra sem starfa ķ landbśnaši,

 

c)         aš gera markaši afstöšuga,

 

d)        af tryggja öruggi foršasöfnunar,

 

e)         aš tryggja sanngjörn afhendingarverš til neytenda.

 

2.         Viš undirbśning sameiginlegrar landbśnašarstefnu og tilteknar ašferšir sem hśn getur haft ķ för meš sér, skal taka tillit til:

 

a)       sérstakra eiginleika athafnarsemi landbśnašarins, sem fylgja ķ kjölfar samfélagslegrar skipulagningar landbśnašar og skipulagslegs og nįttśrulegs ósamręmis millum żmissa landbśnašarsvęša,

 

b)         naušsynjarinnar koma smįsaman ķ framkvęmd įkjósanlegustu samręmingar lagfęringu,

 

c)       reyndarinnar aš, ķ Mešlima-Rķkjunum, myndar landbśnašurinn geira nįtengdum öllum skipulagsmįlum.

 

 

Grein 40 sameiginleg stofnun landbśnašar og sjįvarśtvegs

(śr-grein 34 TCE)

 

1.         Til žess aš nį fram višfangsefnum sem gert er rįš fyrir meš grein 39, er stofnuš meš lögum sameiginleg stofnun markaša landbśnašarins.

 

Ķ samręmi viš framreišslur, er žessi stofnun  į einu eftirfylgjandi formi:

 

a)         sameiginlegra reglna ķ samkeppnimįlum,

 

b)         skuldbundinna samhęfingar żmissa stofnana žjóšarmarkaša,

 

c)         stofnunar evrópskra markaša.

 

2.         Sameiginleg skipulagning ķ anda eins formsins sem mįlsgrein 1 gerir rįš fyrir getur veitt ķ sér öll naušsynleg śrręši til aš nį fram višfangsefnum sem grein 39 skilgreinir, einkanlega veršlagningarreglur, fjįrframlög jafnt til framreišslunnar sem til markašssetningar mismunandi framleišslna, kerfa birgšahalds og umframbirgša, sameiginleg stöšugleikaskapandi kerfi fyrir innflutning eša śtflutning.

 

Hśn skal takmarka sig viš aš fylgja eftir višfangsefnum eins og žau eru oršuš til greinar 39 og skal śtiloka alla mismunun millum framleišenda eša neytenda Sameiningarinnar.

 

Sameiginleg stjórnarstefna veršlagningar sem kemur til greina skal vera grundvölluš į sameiginlegum višmišunum og į reikningsašferšum sem eru ķ sama męli į sama skilgreiningarsvęši.

 

3.      Ķ žeim tilgangi aš gera sameiginlegu stofnuninni kleift meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 aš nį fram sķnum višfangsefnum, er hęgt aš mynda einn eša fleiri sjóši įttvķsi og tryggingar landbśnašs.

 

 

Grein 41

(śr-grein 35 TCE)

 

Til aš gera žeim kleift aš nį fram višfangsefnum sem grein 39 skilgreinir, mį einkanlega hafa veriš gert rįš fyrir innan ramma sameiginlegrar landbśnašarstefnu:

 

a)       ganglegri samhęfingu fyrirhafnarinnar sem tekst į viš innan athafnasvęša faglegrar mótunar, rannsóknir og aš gera almenningi bśfręši aušskilda sem getur fališ ķ sér ķ sér frumvörp eša stofnanir fjįrmagnašar sameiginlega,

 

 

b)      sameiginlegum athöfnum ķ žįgu neyslužróunar įkvešinnar framleišslu.

 

 

Grein 42

(śr-grein 36 TCE)

 

Įkvęši kaflans višvķkjandi samkeppnireglur mį ekki beita į framreišslu og višskipti landbśnašarframleišslu nema ķ śręšum sem hafa veriš įkvöršuš af Evrópska Žinginu og Rįšinu innan ramma įkvęša og ķ samręmi viš réttarfariš sem er gert rįš fyrir meš grein 43, mįlsgrein 2, meš tillit til višfangsefnanna eins og žau eru oršuš til greinar 39.

 

Getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, heimilaš veitingu hjįlpar:

 

a)       til aš vernda gegn nżtingu sem kemur illa śt vegna skipulagslegra eša nįttśrulegra ašstęšna,

 

b)      innan ramma stefnuskrįr hagstjórnaržroskaferils.

 

 

Grein 43 Mišstżring samkeppni grunnsins

(śr-grein 37 TCE)

 

1.         Umbošiš leggur fram tillögur aš žvķ er varšar undirbśning og gangsetning stjórnar sameiginlegrar landbśnašarstefnu, žar meš talin skipti žjóšarstofnanna į einu forma sameiginlegrar stofnunar sem er gert rįš fyrir meš grein 40, mįlsgrein 1, eins og gangsetningu śręša sem sérstaklega drepiš er į ķ žessum bįlki.

 

Žessar tillögur skulu taka tillit til landbśnašarmįlanna sem minnst er į ķ žessum bįlki aš žau eru hvert öšru hįš.

 

2.       Evrópska Žingiš og Rįšiš byggja upp, meš žvķ aš śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hagstjórnar og samfélagslegrar Nefndar, sameiginlega stofnun markaša landbśnašarins sem er gert rįš fyrir meš grein 40, mįlsgrein 1, eins og önnur naušsynleg įkvęši til aš fylgja eftir višfangsefnum sameiginlegrar stjórnarstefnu landbśnašar og fiskveiša.

 

 

3.       Samžykkir Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, śrręši višvķkjandi fastbindingu veršlagningar, gjöld,  hjįlp og mörk magnbindingar, einnig fastbindingu og śthlutun fiskveiši möguleika.

 

4.         Ķ ašstęšum sem er gert rįš fyrir ķ mįlsgrein 1, getur  sameiginlega stofnunin sem er gert rįš fyrir meš grein 40, mįlsgrein 1, komiš ķ staš markašsstofnana žjóšanna:

 

a)       ef sameiginlega stofnunin bżšur Mešlima-Rķkjunum sem eru mótfallin žessum śręšum og sem hafa sjįlf yfir aš rįša žjóšarstofnun ķ žįgu framreišslu sem mįliš tekur til upp į jafngildistryggingu ķ žįgu atvinnu og lķfskjara hlutašeigandi framleišenda er tekiš meš ķ reikninginn tķmagangur mögulegrar ašlögunar og naušsynleg sérhęfing, og

 

b)      ef žessa stofnun  tryggir višskiptum innan Sameiningarinnar hlišstęšar ašstęšur žeim sem eru til stašar į žjóšarmarkaši.

 

5.       Ef sköpuš er sameiginleg stofnun ķ žįgu tiltekinna hrįefna, įn žess aš ennžį sé til stašar sameiginleg stofnun ķ žįgu samsvarandi śrvinnsluframleišslu, geta hrįefnin sem mįliš tekur til, sem eru notuš ķ žįgu śrvinnsluframleišslunnar, sem er ętluš til śtflutnings til žrišja ašila landa, veriš flutt inn til Sameiningarinnar.

 

 

Grein 44 jafngildisuppbętur til samkeppnigrunnsins

(śr-grein 38 TCE)

 

Žegar ķ Mešlima-Rķkinu framleišsla kallar į žjóšarstofnun markašar eša į einhverjar innri reglur jafngildisįhrifa sem hafa slęm įhrif į samkeppniafstöšu įžekkrar framreišslu ķ öšru Mešlima-Rķki, žį leggja Mešlima-Rķkin uppbótarskatt į innflutningi į žessa framleišslu frį Mešlima-Rķkinu hvar stofnunin eša reglurnar eru til stašar, nema žetta Rķki leggi į uppbótarskatt į śtflutninginn.

 

Umbošiš fastbindur heildar upphęš žessara skatta meš naušsynlegum śręšum til aš koma į jafnvęgi; žaš getur jafnframt heimilaš mįlskot į öšrum śręšum hverra žaš skilgreinir ašstęšurnar og hęttina.

 

 

 

 

BĮLKUR IV

FRJĮLS UMFERŠ EINSTAKLINGA,
ŽJÓNUSTU OG AUŠMAGNS

 

 

KAFLI 1

STARFSMENN

 

 

Grein 45

(śr-grein 39 TCE)

 

1.         Frjįls umferš starfsmanna er tryggš innan Sameiningarinnar.

 

2.         Žaš felur ķ sér afnįm allrar mismununar, sem grundvallast į žjóšerni, milli starfsmanna Mešlima-Rķkjanna, aš žvķ er varšar atvinnu, žóknun og ašrar starfsašstęšur.

 

3.         Žaš felur ķ sér rétt, meš fyrirvara um mörkin réttlętanleg meš įstęšum laga og reglna, almenningsöryggis  og almenningsheilbrigšis:

 

a)         til aš bregšast viš raunverulega geršum atvinnutilbošnum,

 

b)         til aš fęra sig um set ķ žvķ skyni frjįlslega į landssvęšum Mešlima-Rķkjanna,

 

c)       til aš dveljast ķ Mešlima-Rķkinu til aš leysa žar af  hendi atvinnu ķ samręmi viš įkvęši , löggjafar, reglugerša og stjórnsżslu sem įkvarša atvinnu žjóšarstarfsmanna,

 

d)      til aš vera įfram, ķ žeim ašstęšum sem gefa tilefni til reglugerša sem Umbošiš byggir upp, į landssvęšum  Mešlima-Rķkisins, eftir aš hafa veriš žar ķ starfi.

 

4.         Įkvęši žessarar greinar eru ekki beitnaleg į rįšningar hins opinbera.

 

 


 

Grein 46

(śr-grein 40 TCE)

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, fastbindur, meš tilskipunum [4]eša meš reglugeršum, naušsynleg śrręši ķ žvķ augnamiši gera aš veruleika frjįlsa umferš starfsmanna, eins og hśn er skilgreind meš grein 45, einkanlega:

 

a)       meš žvķ aš tryggja nįiš samstarf millum žjóšlegra vinnumįlastofnanna,

 

b)      meš žvķ aš eyša, žeim stjórnsżslu starfshįttum og framkvęmdum, einnig frestinum aš ašgangi lausra starf sem fylgja ķ kjölfar annašhvort innri löggjafar, eša įšur śtkljįšra samninga milli Mešlima-Rķkjanna, hverjum  ef višhaldiš hindraši frjįlsręši tilfęrslna starfsmanna,

 

c)       meš žvķ aš eyša öllum frestunum og öšrum hömlunum, sem gert er rįš fyrir annašhvort af innri löggjöf, eša aš įšur śtkljįšum samningum milli Mešlima-Rķkjanna, sem setja starfsmönnum annarra  Mešlima-Rķkja önnur skilyrši en žjóšarstarfsmönnum fyrir frjįlsu starfsvali,

 

d)     meš žvķ aš śtbśa višeigandi kerfi til aš lįta fara saman framboš og eftirspurn starfa og žannig greiša fyrir jafnvęgi ķ ašstęšunum  sem vķkja til hlišar alvarlegum įhęttužįttum ķ žįgu lķfskjara og starfa į żmsum svęšum og išnašarstarfsemi.

 

 

Grein 47 ungir starfsmenn

(śr-grein 41 TCE)

 

Mešlima-Rķkin draga taum, innan ramma sameiginlegrar stefnuskrįr, žess aš skiptast į ungum starfsmönnum.

 

 

Grein 48 farandstarfsmenn

(śr-grein 42 TCE)

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, samžykkja, į svęšum almanna trygginga, naušsynleg śrręši til aš byggja upp frjįlsa umferš starfsmanna, meš žvķ einkanlega aš stofna  kerfi sem gerir kleyft aš tryggja farandstarfsmenn sem eru į launum og žį sem eru ekki į launum og žį sem eiga rétt į žvķ:

 

 

a)       samlagningu, ķ žįgu aškomu og višhalds bótaréttar, einnig ķ žįgu śtreiknings hans, allra tķmabila sem mismunandi löggjafir žjóšanna taka til greina;

 

b)      greišslna bóta til manneskja sem dvelja į landsvęšum Mešlima-Rķkjanna.

 

Žegar mešlimur Rįšsins lżsir yfir aš löggjafarfrumvarp meš skķrskotun til fyrstu efnisgreinar valdi skaša į mikilvęgum hlišum sķns almenna trygginga kerfis, einkanlega žeirra sem snśa aš beitingaryfirgripi, kostnaši eša fjįrmįlaskipulagi, eša gęti haft slęm įhrif į fjįrmįlajafnvęgi, žį getur hann krafist aš mįlinu verši vķsaš til Evrópska Rįšsins. Ķ žessu tilfelli, er réttarfari venjulegrar löggjafar vikiš frį. Eftir rökręšur og innan tķmafrests fjögurra mįnaša aš telja frį žessari frestun, Evrópska Rįšiš:

 

a)       vķsar frumvarpinu til Rįšsins , žvķ sem bindur enda į frestun réttarfars venjulegrar löggjafar, eša

 

b)      ašhefst ekki eša aš kröfu Umbošsins leggur fram nżja tillögu; ķ žessu tilfelli, er upphaflega  framlagša geršin ekki talin hafa veriš samžykkt.

 

 

 

KAFLI 2

UPPBYGGINGARRÉTTUR

 

 

Grein 49

(śr-grein 43 TCE)

 

Innan ramma įkvęšanna hér frį, er hömlun frelsis žegna Mešlima-Rķkis į yfirrįšsvęšum annars Mešlima-Rķkis til uppbyggingar bönnuš. Žetta bann tekur jafnframt til hömlunar į sköpun umbošstofa, śtibśakešja eša dótturfyrirtękja[5], žegna Mešlima-Rķkja sem byggjast upp į landssvęšum  Mešlima-Rķkis.

 

 

Frelsi uppbyggingar felur ķ sér ašgang sjįlfboša athafna og žeirra įstundunar, einnig myndunar og rekstri fyrirtękja, og einkanlega félaga ķ veru greinar 54, annarri efnisgrein, ķ ašstęšum sem eru skilgreind af uppbyggingarlöggjöf landa ķ žįgu sinna eigin žegna, meš fyrirvara um įkvęši kaflans višvķkjandi aušmagn.

 

 

Grein 50

(śr-grein 44 TCE)

 

1.         Til aš gera frelsiš til uppbyggingar aš veruleika ķ įkvešinni starfsemi, śrskurša Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd , meš tilskipunum.

 

2.         Evrópska Žingiš, Rįšiš og Umbošiš fara meš skyldur sem žeim eru fengnar ķ hendur  af eftirfarandi įkvęšum, einkanlega:

 

a)       meš žvķ aš semja, almennt, meš žaš ķ forgangi aš athafnir eša frelsiš til uppbyggingar myndi framlag einkum og sér ķ lagi nytsamlegt til žróunar framreišslu og višskipti,

 

b)      meš žvķ aš tryggja nįiš samstarf millum lögmętra stjórnsżslna žjóšanna ķ žvķ augnamiši aš kynnast tilteknu įstandi innan Sameiningarinnar żmsa hlutašeigandi athafna,

 

c)       meš žvķ aš eyša, žeim stjórnsżslu starfshįttum og framkvęmdum sem fylgja ķ kjölfar annašhvort innri löggjafar, eša įšur śtkljįšra samninga milli Mešlima-Rķkjanna, hvers višhald hindrar frelsiš til aš byggja upp,

 

d)      meš žvķ aš vaka yfir žvķ aš starfsmenn sem eru į launum hjį einu Mešlima-Rķkjanna, aš störfum į landssvęšum  annars Mešlima-Rķkis, geti veriš įfram į žessu umrįšasvęši til aš takast žar į viš sjįlfbošastarfsemi žegar žeir uppfylla skilyršin hver žeir skyldu uppfylla ef žeir kęmu inn ķ žetta Rķki į žeim tķma žegar žeir vildu hefja žessa starfsemi,

 

e)       meš žvķ aš gera möguleg kaup og rekstur fasteigna sem eru stašsettar į landssvęšum  Mešlima-Rķkis af hįlfu žegns annars Mešlima-Rķkis, meš śręšum hvar žaš skašar ekki grunnforsendurnar sem eru settar inn til greinar 39, mįlsgrein 2,

 

 

f)       meš žvķ aš framfylgja stigvaxandi afnįmi hömlunar į frelsi til uppbyggingar, ķ sérhverjum starfsemisžętti ķ athugun, annars vegar, sköpunarskilyrša, į landssvęšum  Mešlima-Rķkis, umbošstofa, śtibśakešja eša dótturfyrirtękja og, hinsvegar, ašgangsskilyrša starfslišs höfušstofnunninnar inn ķ rekstrarstjórnfęrin eša eftirlit žessara,

 

g)      meš žvķ aš samhęfa, meš naušsynlegum śrręšum og ķ žvķ augnamiši gera žęr jafngildar, tryggingarnar sem er fariš fram į, ķ Mešlima-Rķkjunum, viš félög ķ veru greinar 54, önnur efnisgrein, til aš verja hagsmuni félaganna eins og žrišju ašila,

 

h)      meš žvķ aš tryggja sig gegn žvķ aš ašstęšur uppbyggingar séu ekki afbakašar meš veittri hjįlp Mešlima-Rķkjunum.

 

 

Grein 51

(śr-grein 45 TCE)

 

Eru undanskildar beitingu įkvęša žessa kafla, aš žvķ er varšar hlutašeigandi Mešlima-Rķki, athafnir sem eiga hlutdeild innan žessa Rķkis, jafnvel annaš veifiš, ķ framkvęmd opinbers yfirvalds.

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta undanskiliš tilteknar athafnir frį beitingu įkvęša žessa kafla.

 

 

Grein 52 sérstök mešferš

(śr-grein 46 TCE)

 

1.         Fyrirmęli žessa kafla og śrręši sem eru tekin ķ krafti žeirra skera ekki fyrirfram śr um beitanleika įkvęša löggjafar, reglugeršar og stjórnsżslu sem sjį fram į sérstaka mešferš[6] fyrir erlenda žegna, og sem réttlętist meš įstęšum laga og reglna, almenningsöryggi  og heilbrigši almennings.

 

2.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, fastsetja tilskipanir til samhęfingar įšurnefndra įkvęša.

 

 


 

Grein 53

(śr-grein 47 TCE)

 

1.         Ķ žeim tilgangi aš aušvelda ašgang ólaunašra athafna og žeirra įstundunar, fastsetja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, leišir [meš tilskipunum] sem beinast til gagnkvęmar višurkenningar prófgrįša, prófskķrteina og annarra titla, eins og samhęfingu įkvęša löggjafar, reglugerša og stjórnsżslu Mešlima-Rķkjanna sem varša ašgang ólaunašra athafna og įstundun žessara.

 

2.         Aš žvķ sem varšar starfsgreinar lęknisfręši, undirlęknisfręši [7]og lyfjafręši, er afnįm stigvaxandi hömlunar hįš samhęfingu žeirra ašstęšna til įstundunar ķ mismunandi Mešlima-Rķkjum.

 

 

Grein 54

(śr-grein 48 TCE)

 

Félög sem eru stofnsett ķ samręmi viš löggjöf Mešlima-Rķkis og sem hafa žeirra lögskipaša ašsetur, žeirra mišstjórnstöšvar eša žeirra höfušstofnun innan Sameiningarinnar eru lögš aš jöfnu viš, ķ žįgu beitingu įkvęša žessa kafla, manneskjur ķ lķkama sem eru žegnar Mešlima-Rķkjanna.

 

Meš félögum, er įtt viš félög meš rķkisborgararétt eša višskiptarétt, žar meš talin samvinnufélög, og ašrar manneskjur aš lögum sem tengjast opinberum eša einkamįlarétti, aš undanskildum félögum sem ekki framfylgja aršbęrum markmišum.

 

 

Grein 55

(śr-grein 294 TCE)

 

Mešlima-Rķkin lįta af hendi žjóšlega mešferš aš žvķ er varšar fjįrmįla hlutdeild žegna annarra Mešlima-Rķkja ķ höfušstól [eiginfé] félaganna ķ veru greinar 54, įn žess aš vega aš beitingu annarra įkvęša samninganna.

 

 

 

KAFLI 3

ŽJÓNUSTU

 

 

Grein 56

(śr-grein 49 TCE)

 

Innan ramma įkvęša héšan ķ frį, eru hömlur į frelsi til aš veita žjónustu  innan Sameiningarinnar bannašar gagnvart žegnum Mešlima-Rķkja sem hefur byggst upp ķ Mešlima-Rķki öšru en žvķ sem er vištakandi žess sem veitt er.

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta rżmkaš  hagsbót įkvęša žessa kafla fyrir žjónustuveitendur žegna žrišja ašila Rķkis og sem hafa byggt upp innan Sameiningarinnar.

 

 

Grein 57

(śr-grein 50 TCE)

 

Ķ  veru samninganna, eru taldar sem žjónustur žęr hagsbótažjónustur sem venjulega er lįtnar ķ té gegn žóknun, aš svo miklu leyti sem žęr eru ekki įkvaršašar af įkvęšum višvķkjandi frjįlsri umferš varnings, aušmagns og einstaklinga.

 

Žjónusta nęr einkanlega til:

 

a)         athafna išnašarlegs ešlis,

 

b)         athafna višskiptalegs ešlis,

 

c)         athafna handišnašar,

 

d)        athafna frjįlsra starfstétta.

 

Įn žess aš vega aš įkvęšum kafla višvķkjandi rétti til uppbyggingar, getur žjónustuveitandinn, ķ žįgu sinnar hagsbótažjónustu śtfęrslu, fariš meš, til brįšabrigša, sķna starfsemi ķ Mešlima-Rķkinu hvar hagsbótažjónustan er lįtin ķ té, į sömu forsendum og žęr sem žetta Rķki bżšur sķnum eigin žegnum uppį.

 

 

Grein 58

(śr-grein 51 TCE)

 

1.         Frjįls umferš žjónusta, ķ mįlum flutninga, er įkvöršuš af įkvęšum lagabįlks višvķkjandi flutninga.

 

2.         Frjįlsręši žjónusta banka og trygginga sem tengjast tilfęrslu aušmagns skal vera framkvęmd ķ samręmi viš frjįlsręši umferšar aušmagns.

 

 

Grein 59

(śr-grein 52 TCE)

 

1.         Til aš gera aš veruleika frjįlsręši įkvešinnar žjónustu, śrskuršar  Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, meš tilskipunum.

 

2.         Tilskipanirnar meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 hvķla, almennt, meš forgangi į žjónustum sem eiga beinan žįtt ķ framleišslukostnaši eša hvers frjįlsręši leggur sitt af mörkun til aušvelda višskipti varnings.

                                                                                                      

 

Grein 60 Frelsun žjónustnanna

(śr-grein 53 TCE)

 

Mešlima-Rķkin reyna af öllum mętti aš framkvęma lausn žjónustnanna frį śręšum sem eru skyldug ķ krafti fastbundina tilskipanna til beitingar greinar 59, mįlsgrein 1, ef žeirra įstand almennu hagstjórnar og  žeirra įstand hlutašeigandi geira gera žeim žaš kleift.

 

Umbošiš stķlar hlutašeigandi Mešlima-Rķkjum tilmęlum ķ žvķ skyni.

 

 

Grein 61

(śr-grein 54 TCE)

 

Jafn lengi sem hömlur frjįlsu hagbótaržjónustnanna eru ekki fjarlęgšar, beitir sérhvert Mešlima-Rķki žeim įn žjóšgreiningarįlits eša ašseturs[8] greiningarįlits allra žjónustuveitenda meš skķrskotun til greinar 56, fyrstu efnisgreinar.

 

 

Grein 62

(śr-grein 55 TCE)

 

Įkvęšum greina 51 til 54 žęr meštaldar mį beita į mįlefni sem žessi kafli įkvaršar.

 

 

 

KAFLI 4

AUŠMAGNIŠ OG ŚTBORGANIR

 

 

Grein 63

(śr-grein 56 TCE)

 

1.         Innan ramma įkvęša žessa kafla, öll hömlun tilfęrslu aušmagns milli Mešlima-Rķkjanna og milli Mešlima-Rķkjanna og žrišja ašila landa er bönnuš.

 

2.         Innan ramma įkvęša žessa kafla, öll hömlun śtborganna milli Mešlima-Rķkjanna og milli Mešlima-Rķkjanna og žrišja ašila landa er bönnuš.

 

 

Grein 64

(śr-grein 57 TCE)

 

1.         Grein 63 skašar ekki beitingu, į žrišja ašila lönd, hamlanna sem voru til stašar 31. desember 1993 ķ krafti žjóšarréttar eša aš lögum Sameiningarinnar  aš žvķ er varšar tilfęrslur aušmagns į leiš til eša frį žrišja ašila löndum  žegar žęr fela ķ sér beinar fjįrfestingar, žar meš taldar fjįrfestingar fasteigna, stofnsetninga, fjįrmįlalegra hagsbótaržjónustu eša bréfašgang [9]į fjįrfestingarmörkušum. Aš žvķ sem varšar hömlunar sem eru til stašar ķ krafti žjóšarlaga ķ Bślgarķu, ķ Eistlandi og ķ Ungverjalandi, er dagsetningin sem mįliš varšar 31. desember 1999.

 

 

2.         Mešan reyna af öllum mętti aš gera aš veruleika višfang frjįlsrar umferšar aušmagns millum Mešlima-Rķkjanna og žrišja ašila landa, innan sem mögulega breišasta śrręšagrunns og įn žess aš vega aš öšrum köflum Samninganna, samžykkja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, śrręši višvķkjandi tilfęrslu aušmagns į leiš til eša frį  žrišja ašila löndum , žegar žęr fela ķ sér beinar fjįrfestingar, žar meš taldar fjįrfestingar fasteigna, stofnsetninga, fjįrmįlalegra hagsbótaržjónustu eša bréfašgang į fjįrfestingarmörkušum.

 

3.         Ķ frįvikum viš mįlsgrein 2, einungis Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, einróma og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, getur samžykkt śrręši sem mynda hop frį  lögum Sameiningarinnar  aš žvķ er varšar lausn tilfęrslu aušmagns į leiš til eša frį žrišja ašila löndum.

 

 

Grein 65

(śr-grein 58 TCE)

 

1.         Grein 63 skašar ekki réttinn sem Mešlima-Rķkin hafa:

 

a)       til aš beita įkvęšum sem aš skipta mįli fyrir žeirra skattalöggjöf sem byggir upp skattgreišenda greiningarįlit žeirra sem ekki reynast vera ķ sama įstandi aš žvķ er varšar žeirra ašsetur eša stašinn hvar žeirra aušmagn er fjįrfest;

 

b)      til aš grķpa til allra tiltękra śręša til aš koma ķ veg fyrir brot į žeirra lögum og reglugeršum, einkanlega ķ skattamįlum eša ķ mįlum hagsżns eftirlits fjįrmįlastofnanna, til aš gera rįš fyrir  yfirlżsingarstarfshįttum tilfęrslna aušmagns af įstęšum stjórnsżslu eša tölulegra upplżsinga eša aš grķpa til śręša réttlętanlegra vegna įstęšna er tengist lögum og reglu eša öryggi almennings.

 

2.         Žessi kafli sker ekki fyrirfram śr um möguleikinn aš beita hömlum ķ mįlum uppbyggingarrétts sem eru samrżmanlegrar meš Samningunum.

 

3.         Śrręši og réttarfariš meš skķrskotun til mįlsgreina 1 og 2 skulu hvorki mynda leiš til handhófs mismunar né dulbśna hömlun į frjįlsa umferš aušmagns og śtborgana eins og grein 63 skilgreindir.

 

 

4.         Vanti śrręši til beitingar greinar 64, mįlsgrein 3, Umbošiš, eša, vanti įkvöršun Umbošsins innan tķmafrests žriggja mįnaša aš telja frį kröfu viškomandi Mešlima-Rķkis, getur Rįšiš samžykkt įkvöršun sem įkvešur aš skattalega žrengjandi śrręši sem voru teknar af Mešlima-Rķki gagnvart einu eša fleirum žrišja ašila löndum séu talin ķ samręmi viš Samningana, samt sem įšur aš séu réttlętt meš tillit til markmiša Sameiningarinnar og samrżmanleg meš góšri virkni innri markašar. Rįšiš śrskuršar einróma, aš kröfu Mešlima-Rķkis.

 

                                                                                                                                              

Grein 66

(śr-grein 59 TCE)

 

Žegar, ķ undantekningartilfellum, tilfęrslur aušmagns frį eša į leiš til žrišja ašila landa valda eša hętta er į aš valdi alvarlegum erfišleikum fyrir starfsemi hagstjórnar og gjaldmišilsmįla Sameiningarinnar, getur Rįšiš, sem śrskuršar aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Sešlabankanum, tekiš til, gagnvart žrišja ašila landa , verndandi śręša fyrir tķmabil sem ekki varir lengur en sex mįnuši ef samt sem įšur aš žessi śrręši séu stranglega naušsynleg.

 

 

 

BĮLKUR V

HELGI FRELSIS, ÖRYGGIS OG RÉTTLĘTIS

 

 

KAFLI 1

ALMENN ĮKVĘŠI

 

 

Grein 67

(śr-grein 61 TCE og śr-grein 29 TUE)

 

1.         Sameiningin myndar helgi frjįlsręšis, öryggis og réttlętis meš viršingu fyrir grundvallarréttinum og mismunandi lögkerfum og sišvenjum Mešlima-Rķkjanna.

 

 

2.         Hśn tryggir fjarveru landamęravörslu į innri landmęrum meš tilliti til manneskja og eflir sameiginlega stjórnstefnu ķ mįlum hęlisvistar, innflytjenda og ytri landamęraeftirlits sem grundvallast į samheldni millum Mešlima-Rķkja og sem er jöfn ķ garš žegna žrišja ašila landa. Meš hlišsjón af žessum bįlki, er rķkisfangslausum jafnaš viš burtfarna žegna žrišja ašila landa.

 

3.         Sameiningin vinnur aš žvķ aš tryggja öryggi af hįu stigi meš śręšum afbrotaforvarna, gegn kynkvķsla og śtlendingahatri, einnig barįttuna gegn žeim, meš śręšum samhęfingar og samvinnu millum dóms og lögreglu yfirvalda og annarra lögmętra yfirvalda, eins og meš gagnkvęmri višurkenningu fyrir dómsśrskuršum ķ hegningarmįlum  og, ef naušsynlegt, meš nįlgun hegningarlöggjafans.

 

4.         Sameiningin aušveldar ašgang aš lagalegu réttlęti, einkanlega meš grunnforsendunni um gagnkvęma višurkenningu fyrir dómsśrskuršum og utandómslögsögu[10] śrskuršum ķ borgaramįlum.

 

 

Grein 68 hernašarleg įttvķsi

 

Evrópska Rįšiš skilgreinir hernašarlega įttvķsi įrlegrar og fjölęrrar stefnuskrįningar löggjafar og hernašarašgerša ķ helgi frjįlsręšis, öryggis og réttlętis.

 

 

Grein 69

 

Žjóšaržingin standa vörš, varšandi tillögur og frumkvęši löggjafar sem eru borin fram innan ramma kafla 4 og 5, meš viršingu fyrir grunnforsendu  stušningshjįlpar, ķ samręmi viš Frumskjal um beitingu grunnforsenda  stušningshjįlpar og stęršarhlutfalls.

 

 

Grein 70

 

Įn žess aš vega aš greinum 258, 259 og 260, getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, samžykkt śrręši sem byggja upp hętti hverja Mešlima-Rķkin, ķ samstarfi meš Umbošinu, framkvęma viš hlutlausa og óhlutdręga žróun gangsetningar, vegna yfirvalda Mešlima-Rķkjanna, į stefnumįlum Sameiningarinnar meš skķrskotun til žessa bįlks, sér ķ lagi ķ žeim tilgangi vera til framdrįttar fullri beitingu grunnforsendu gagnkvęmrar višurkenningar. Evrópska Žingiš og žjóšaržingin eru upplżst um inntak og afleišingar žessarar žróunar.

 

 


 

Grein 71 nefnd innri hernašarašgerša

(śr-grein 36 TUE)

 

Stofnuš er varanleg nefnd innan Rįšsins til aš tryggja innan Sameiningarinnar eflingu og styrkingu hernašarašgerša samvinnu ķ mįlum innra öryggis. Įn žess aš vega aš grein 240, dregur hśn taum samhęfingar athafna lögmętra yfirvalda Mešlima-Rķkjanna. Fulltrśar stjórnfęra og umbošsstofa sem eiga hlut aš mįli Sameiningarinnar geta veriš ašilar aš störfum nefndarinnar. Evrópska Žinginu og žjóšaržingunum er haldiš upplżstum.

 

 

Grein 72 halda uppi lögum og reglum

(śr-grein 64, mįlsgrein 1, TCE og śr-grein 33 TUE)

 

Žessi bįlkur skašar ekki inningu skyldnanna sem falla ķ hlut Mešlima-Rķkjanna ķ žįgu uppihalds laga og reglna og verndar innra öryggis.

 

 

Grein 73

 

Žaš er Mešlima-Rķkjunum heimilt aš skipuleggja sķn ķ millum og į žeirra įbyrgš formsatriši samvinnu og samhęfingar sem žau meta višeigandi millum lögmętra žjónusta žeirra stjórnsżslna sem eru įbyrgar fyrir aš tryggja žjóšaröryggi.

 

 

Grein 74

(śr-grein 66 TCE)

 

Rįšiš samžykkir śrręši til aš tryggja stjórnsżslusamvinnu millum lögmętra žjónusta Mešlima-Rķkjanna innan svęšanna meš skķrskotun til žessa bįlks, eins og millum žessara žjónusta og Umbošsins. Žaš śrskuršar aš tillögu Umbošsins, meš fyrirvara um grein 76, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

 


 

Grein 75 um hryšjuverk einkaframtaksins

(śr-grein 60 TCE)

 

Žegar framkvęmd višfangsefna meš skķrskotun til greinar 67 krefst žess, aš žvķ er varšar forvörn hryšjuverka og tengdum athöfnum, einnig hvaš varšar barįttuna gegn žessum fyrirbęrum, Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, skilgreina ramma stjórnsżslu śrręša sem varša tilfęrslu aušmagns og śtborganna, eins og frystingu sjóša, fjįrmagnsinneigna eša fjįrhaghagslegs aršs sem tilheyra einstaklingum eša persónum aš lögum, grśppum eša einingum ekki-rķkis, eru ķ žeirra eigu eša eru žeim til rįšstöfunar.

 

Samžykkir Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, śrręši ķ žeim tilgangi koma ķ verk rammanum meš skķrskotun til fyrstu efnisgreina.

 

Athafnir meš skķrskotun til žessarar greinar innihalda naušsynleg įkvęši ķ mįlum lögtryggingar.

 

 

Grein 76

 

Athafnir meš skķrskotun til kafla 4 og 5, eins og śrręši meš skķrskotun til greinar 74 sem tryggja stjórnsżslusamvinnu innan svęšanna meš skķrskotun til žessara kafla, eru samžykkt:

 

a)       aš tillögu Umbošsins, eša

 

b)      aš frumkvęši fjóršungs Mešlima-Rķkjanna.

 

 

 

 

KAFLI 2

STEFNUR VIŠVĶKJANDI LANDAMĘRA EFTIRLITI,
HĘLISVIST OG INNFLYTJENDUM

 

 

Grein 77 innri og ytri landamęri

(śr-grein 62 TCE)

 

1.       Sameiningin eflir stjórnstefnu sem stefnir į:

 

a)       aš tryggja fjarveru alls eftirlits meš manneskjum, hvert sem vęri žeirra žjóšerni, žegar žęr fara yfir innri landamęri;

 

b)      aš tryggja eftirlit manneskja og gagnlega gęslu žį fariš er yfir ytri landamęri;

 

c)       aš setja upp stigvaxandi samofiš rekstrarkerfi ytri landamęra.

 

2.       Meš hlišsjón af mįlsgrein 1, samžykkja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi  viš réttarfar venjulegrar löggjafar, śrręši sem hvķla į:

 

a)       sameiginlegri stefnu vegabréfsįritana og annarra skammtķma dvalarleyfa;

 

b)      eftirlitinu hvert gangast undir manneskjurnar sem fara yfir ytri landamęri;

 

c)       ašstęšunum ķ hverjum žegnar žrišja ašila landa geta fariš frjįlslega um ķ Sameiningunni skamman tķma;

 

d)      öllum naušsynlegum śrręšum til aš koma stigvaxandi į samofnu rekstrarkerfi ytri landamęra;

 

e)       fjarveru alls eftirlits meš manneskjum, hvert sem vęri žeirra žjóšerni, žegar žęr fara yfir innri landamęri.

 

 

3.       Ef athöfn Sameiningarinnar viršist naušsynleg til aš aušvelda inningu į rétti, meš skķrskotun til greinar 20, mįlsgrein 2, liš a), og nema ef samningarnir hafa gert rįš fyrirvöldum til athafna ķ žvķ skyni, getur Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, fastbundiš įkvęši sem varša vegabréf, nafnskķrteini, dvalarleyfi eša öll önnur samskonar gögn. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

4.       Žessi grein hefur ekki slęm įhrif į valdhęfi Mešlima-Rķkjanna sem varša afmörkun landfręšilega žeirra landamęra, ķ samręmi viš rétt alžjóša.

 

 

Grein 78

(įšur greinar 63, lišir 1 og 2, og 64, mįlsgrein 2, TCE)

 

1.       Sameiningin eflir sameiginlega stefnu ķ mįlum hęlisvistar, lķfsverndar[11] og brįšbrigšaverndar sem stefnir į aš bjóša uppį un lagaskoršun viš hęfi allra žegna žrišja ašila lands sem śtheimtir alžjóšalega vernd og viršingu grunnforsendu um aš gera ekki-afturreka sé tryggš. Žessi stefna skal vera ķ samręmi viš Stjórnlagarįšstefnuna ķ Genf žann 28. jślķ 1951 og viš Frumskjal žann 31. janśar 1967 sem tengjast lagaskoršun flóttamanna, eins og viš ašra žżšingarmikla samninga.

 

2.       Meš hlišsjón af mįlsgrein 1, samžykkja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, śrręši višvķkjandi kerfi sameiginlegar evrópskrar hęlisvistarstefnu sem felur ķ sér:

 

a)       sömu hęlisvistarlagaskoršun ķ vil žegnum žrišja ašila landa, sem gildir ķ allri Sameiningunni;

 

b)      sömu lķfsverndarlagaskoršun ķ žįgu žegna žrišja ašila landa  sem, įn žess aš hljóta evrópskt hęli, hafa žörf fyrir alžjóšavernd;

 

c)       sameiginlegt kerfi sem stefnir į, ķ tilfellis stórstreymis, brįšabrigšavernd hrakinna einstaklinga;

 

d)      sameiginlegu réttarfari ķ žįgu veitingu og śrsagnar sömu hęlisvistarlagaskoršunar eša sömu lķfsverndarlagaskoršunar;

 

e)       višmišanir og įkvöršunarkerfi Mešlima-Rķkisins sem er įbyrgt fyrir athugun kröfu hęlisvistar eša lķfsverndar;

 

 

f)       stašlanna sem varša móttöku ašstęšur kröfuhafa hęlisvistar eša lķfsverndar;

 

g)      hlutdeild og samvinnu meš žrišja ašila löndum til aš stżra flęši einstaklinga sem krefjast hęlis eša lķfsverndar eša brįšabrigša.

 

3.       Ķ tilfelli žar sem eitt eša fleiri Mešlima-Rķki sem lenda ķ neyšarįstandi sem einkennist af skyndileg flęši žegna žrišja ašila landa, getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, samžykkt tķmabundin įkvęši til gagns eša handa Mešlima-Rķkjunum sem eiga hlut aš mįli. Žaš śrskuršar eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

 

Grein 79

(śr-grein 63, lišir 3 og 4, TCE)

 

1.       Sameiningin eflir sameiginlega innflytjendastefnu sem stefnir į aš tryggja, į öllum stigum, ganglega rekstrastjórnun farandflęšis, jafna mešferš žegna žrišja ašila landa sem dveljast löglega   ķ Mešlima-Rķkjunum, eins og forvörn gegn ólöglegum innflutningi og sölu manneskja meš efldri barįttu gegn žeim.

 

2.       Meš hlišsjón af mįlsgrein 1, samžykkja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, śrręši innan eftirfarandi svęša:

 

a)       skilyrša komu og dvalar, stašlanna sem varša afhendingu Mešlima-Rķkjanna į vegabréfsįritunum og į dvalarleyfum til langs tķma, žar meš talin viškomandi tilgangi fjölskyldusameiningu;

 

b)      skilgreiningar réttinda žegna žrišja ašila landa sem dveljast löglega ķ Mešlima-Rķkinu, žar meš talin ašstęšurnar sem lķta eftir og stjórna frelsi umferšar og dvalar innan annarra Mešlima-Rķkja;

 

c)       ólöglegra innflytjenda og óreglulegrar dvalar, žar meš talin brottvķsun og sending til sķns heima manneskjur sem dveljast ólöglega;

 

d)      barįtta gegn sölu manneskja, sérstaklega kvenna og barna.

 

 

3.       Sameiningin getur śtkljįš meš žrišja ašila löndum samninga sem stefnir į endurkomu, til upprunalanda eša til upprunastašar, žegna žrišja ašila landanna sem uppfylla hana ekki eša sem  uppfylla auk žess ekki skilyrši ašgangs, veru eša dvalar į landssvęšum eins Mešlima-Rķkjanna.

 

4.       Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta byggt upp śrręši til aš hvetja og styšja athöfn Mešlima-Rķkjanna ķ žvķ augnamiši aš vera til framdrįttar ašlögun žegna žrišja ašila landa sem dveljast löglega į žeirra svęši, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugeršar Mešlima-Rķkjanna.

 

5.       Žessi grein hefur ekki slęm įhrif į rétt Mešlima-Rķkjanna aš fastbinda rśmmįl innkomu žegna žrišja ašila landa, frį žrišja ašila löndum, į žeirra svęši ķ višfangi aš leita sér žar starfa launašra eša ekki launašra.

 

 

Grein 80 jöfn fjįrmįla įbyrgiš

 

Stjórnstefnur Sameiningarinnar meš skķrskotun til žessa kafla og gangsetning žeirra įkvaršast af grunnforsendu samkenndar og jafnar skiptingar įbyrgšar millum Mešlima-Rķkjanna, žar meš tališ į plani fjįrmįla. Sérhvert skipti sem žaš er naušsynlegt, innihalda athafnir Sameiningarinnar sem eru samžykktar ķ krafti žessa kafla višeigandi śrręši ķ žįgu beitingar žessarar grunnforsendu.

 

 

 

KAFLI 3

RÉTTARFARSSAMVINNA Ķ EINKAMĮLARÉTTI

 

 

Grein 81

(śr-grein 65 TCE)

 

1.         Sameiningin eflir réttafarssamvinnu ķ einkamįlaréttarfari sem hefur įhrif yfir landamęri, sem grundvallast į grunnforsendu um gagnkvęma višurkenningu fyrir dómsśrskuršum og utandómslögsögu śrskuršum. Žessi samvinna getur innifališ samžykkt nįlgunarśrręši löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna.

 

 

2.         Meš hlišsjón af mįlsgrein 1, samžykkja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, einkanlega žegar žaš er naušsynlegt til góšrar virkni innri markašar, śrręši sem stefna į aš tryggja:

 

a)       gagnkvęma višurkenningu millum Mešlima-Rķkjanna fyrir réttarfarsįkvöršunum og utandómslögsögu śrskuršum, og žeirra śtfęrslu;

 

b)      stefnubirtingu og tilkynningu réttarfarsathafna og utandómslögsögu śrskurša yfir landamęri;

 

c)       samžżšanleika beitanlegra reglna ķ Mešlima-Rķkjunum ķ įgreiningsmįlum laga og valdhęfis;

 

d)      samvinnu ķ mįlum vitnisburšar[12];

 

e)       skilvirkan ašgang réttlętis;

 

f)       śtrżmingu hindrana góšar framvindu starfshįtta einkamįlréttar, ef naušsyn krefur sem aušveldar samžżšanleika reglna réttarfars einkamįla sem er beitt ķ Mešlima-Rķkjunum;

 

g)      žróunar ašferšir śrkosta įkvöršunar deilumįla;

 

h)      stušning viš myndun og mótun dómara og starfslišs réttlętis [dómskerfisins].

 

3.         Ķ frįvikum viš mįlsgrein 2, eru śrręši višvķkjandi fjölskyldurétt [13]sem hefur įhrif yfir landamęri byggš upp af Rįšinu, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar. Žaš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

Rįšiš getur, aš tillögu Umbošsins, samžykkt įkvöršun sem įkvaršar hlišar fjölskylduréttar sem hafa įhrif yfir landamęri sem gętu oršiš tilefni athafna sem samžykktar eru eftir réttarfari venjulegrar löggjafar. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

Tillaga meš skķrskotun til annarrar efnisgreinar er send įfram til žjóšaržinganna. Ķ tilfelli mótstöšu žjóšaržingsins sem fęr tilkynningu innan tķmafrests sex mįnaša eftir žessa įframsendingu, er įkvöršunin ekki samžykkt. Sé žessi andstaša ekki fyrir hendi, getur Rįšiš samžykkt framangreinda įkvöršun.

 

 

 

 

KAFLI 4

RÉTTARFARSSAMVINNA Ķ HEGNINGARMĮLUM

 

 

Grein 82

(śr-grein 31 TUE)

 

1.         Réttarfarssamvinna ķ hegningarmįlum innan Sameiningarinnar grundvallast į grunnforsendu gagnkvęmrar višurkenningar fyrir dómsśrskuršum og réttarfarsįkvöršunum og innifelur nįlgun löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna innan svęšanna meš skķrskotun til mįlsgreinar 2 og til greinar 83.

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, samžykkja śrręši sem beinast aš žvķ:

 

a)       aš byggja upp reglur og starfshętti til aš tryggja višurkenningu, ķ öll mįlum Sameiningarinnar, allra formsatriša dómsśrskurša og réttarfarsįkvaršana;

 

b)      aš afstżra og rįša fram śr įgreiningum valdhęfis milli Mešlima-Rķkjanna;

 

c)       aš styšja myndun og mótun dómara og starfslišs réttlętis;

 

d)      aš aušvelda samvinnu millum dómsmįlayfirvalda eša jafngildra Mešlima-Rķkjanna innan ramma žess aš fylgja eftir hegningum og inningu įkvaršanna.

 

2.         Ķ śrręšum hvar žaš er naušsynlegt til aš aušvelda gagnkvęma višurkenningu fyrir dómsśrskuršum og réttarfarsįkvöršunum, eins og samvinnu lögreglu og dómara ķ mįlefnum hegningar sem hafa vķdd yfir landamęri, geta Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša meš tilskipunum ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, byggt upp lįmarksreglur. Žessar lįmarksreglur taka tillit til mismunarins millum sišvenja og kerfa dómsmįla Mešlima-Rķkjanna.

 

Žęr hvķla į:

 

a)       gagnkvęmum ašgangsrétti til sannanna milli Mešlima-Rķkjanna;

 

 

b)      réttindum einstaklinga ķ hegningaréttarfari;

 

c)       réttindum fórnarlamba afbrota;

 

d)      öšrum tilteknum žįttum hegningaréttarfars, sem Rįšiš hefur undirbśningslega samžykkt meš įkvöršun; ķ žįgu samžykktar žessarar įkvöršunar, śrskuršar Rįšiš einróma, eftir samžykki Evrópska Žingsins.

 

Samžykkt lįmarksreglna meš skķrskotun til žessarar mįlsgreinar kemur ekki ķ veg fyrir aš Mešlima-Rķkin višhaldi eša byggi upp į hęrra stigi ķ žįgu einstaklinga.

 

3.         Žegar mešlimur Rįšsins metur aš tilskipunarfrumvarp meš skķrskotun til mįlsgreinar 2 skaši grundvallar hlišar sķns hegningarréttlętiskerfis, getur hann krafist aš žvķ verši vķsaš til Evrópska Rįšsins. Ķ žessu tilfelli, er réttarfari venjulegrar löggjafar vikiš frį. Eftir rökręšur, og ķ tilfelli samkomulags sem flestra, vķsar Evrópska Rįšiš, innan tķmafrests fjögurra mįnaša aš telja frį žessari frestun, frumvarpinu til Rįšsins, sem bindur enda į frestunina eftir réttarfari venjulegrar löggjafar.

 

Į sama tķmabili frestunar, ķ tilfelli ósamkomulags, og ef minnst nķu Mešlima-Rķki vilja koma į efldri samvinna į grunni viškomandi tilskipunarfrumvarps, upplżsa žau Evrópska Žingiš, Rįšiš og Umbošiš. Ķ slķku tilfelli, er framkvęmdarheimild efldrar samvinna, sem er meš skķrskotun til greinar 20, mįlsgrein 2, Evrópsku Sameiningarinnar og til greinar 329, mįlsgrein 1, žessa samnings talin samžykkt og įkvęši višvķkjandi efldri samvinnu talin eiga viš.

 

 

Grein 83 glępasvęši

(śr-grein 31 TUE)

 

1.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša meš tilskipunum ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta byggt upp lįmarksreglur višvķkjandi skilgreiningu hegningarbrota og refsinga į glępasvęšum einkum og sér ķ lagi alvarlegum sem taka į sig lagalega vķdd yfir landamęri sem eru afleišing ešli eša verkana žessara brota eša af žörf sérstaklega til aš berjast viš žau į sameiginlegum grunnum.

 

 

Žessi glępasvęši eru eftirfarandi: hryšjuverk, sala manneskja og rekstur kvenna og barna til kynhvatarsvölunar, ólöglegt lyfjabrask, ólöglegt vopnabrask, peningažvętti, sišspillingu, fölsun aušmagns til greišslu, tölvunarglępastarfsemi og skipulagšri glępastarfsemi.

 

Ķ hlutfalli viš žroskaferil afbrota, getur Rįšiš samžykkt įkvöršun sem stašfestir önnur glępasvęši sem uppfylla višmišanirnar meš skķrskotun til žessarar mįlsgreinar. Žaš śrskuršar einróma, eftir samžykki Evrópska Žingsins.

 

2.         Žegar nįlgun löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna ķ hegningarmįlum reynist brżn til aš tryggja gagnlega gangsetningarstefnu Sameiningarinnar į svęši sem hefur gefiš tilefni til samstillingarśrręša, geta tilskipanir byggt upp lįmarksreglur višvķkjandi skilgreiningu hegningarbrota og refsinga į viškomandi svęšum. Žessar stefnur eru samžykktar eftir réttarfari löggjafar venjulegrar eša tiltekinnar nįkvęmlega eins ķ žeirra notkun ķ žįgu samžykktar samstillingarśręša sem mįliš varšar, įn žess aš vega aš grein 76.

 

3.         Žegar mešlimur Rįšsins metur aš tilskipunarfrumvarp meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 eša 2 skaši grundvallarhlišar sķns hegningarréttlętiskerfis, getur hann krafist aš vķsaš verši til Evrópska Rįšsins. Ķ žessu tilfelli, er réttarfari venjulegrar löggjafar vikiš frį. Eftir rökręšur, og ķ tilfelli samkomulags sem flestra, vķsar Evrópska Rįšiš, innan tķmafrests fjögurra mįnaša aš telja frį žessari frestun frumvarpinu til Rįšsins, sem bindur enda į frestunina eftir réttarfari venjulegrar löggjafar.

 

Į sama tķmabili frestunar, ķ tilfelli ósamkomulags, og ef minnst nķu Mešlima-Rķkja vilja koma į efldri samvinna į grunni viškomandi tilskipunarfrumvarps, upplżsa žau Evrópska Žingiš, Rįšiš og Umbošiš. Ķ slķku tilfelli, er framkvęmdarheimild efldrar samvinna, sem er meš skķrskotun til greinar 20, mįlsgrein 2, Evrópsku Sameiningarinnar og til greinar 329, mįlsgrein 1, žessa samnings talin samžykkt og įkvęši višvķkjandi efldri samvinnu talin eiga viš.

 

 

Grein 84

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta byggt upp śrręši til aš hvetja og styšja athöfn Mešlima-Rķkjanna į svęšum glępaforvarna, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna.

 

 


 

Grein 85 skyldur Eurojust

(śr-grein 31 TUE)

 

1.         Skylda Eurojust er aš styšja og styrkja samhęfingu og samvinnu millum  žjóšayfirvalda sem įbyrgjast rannsóknir og eftirgrennslun višvķkjandi alvarlegum glępum sem hefur slęm įhrif į tvö eša fleiri Mešlima-Rķki eša sem śtheimtir eftirgrennslun į sameinginlegum grunnum, į grunni ašgerša ķ framkvęmd og upplżsinga sem eru lįtnar ķ té af hįlfu yfirvalda Mešlima-Rķkjanna og af hįlfu Europol.

 

Ķ žessu skyni, įkvarša Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, byggingu, skipulag, starfsemi, athafnasvęšanna og verkefni Eurojust. Žessi verkefni geta tekiš til:

 

a)       upphafs glęparannsókna einnig tillögu um upphafi eftirgrennslunar sem er leidd af lögmętum žjóšaryfirvöldum, sérstaklega žęr višvķkjandi brot sem skaša fjįrmagnshagsmuni Sameiningarinnar;

 

b)      samhęfingar rannsókna og eftirgrennslunar meš skķrskotun til lišar a);

 

c)       styrkingu dómsmįlasamvinnu, žar meš talin meš įkvöršun um valdahęfis įgreining og meš nįinni samvinnu meš Netkerfi evrópskra dómsmįla.

                                                              

Žessi reglugeršir fastbinda jafnframt ašildarhętti Evrópska Žingsins og žjóšaržinganna aš mati į athöfnum Eurojust.

 

2.         Innan ramma eftirgrennslunarinnar meš skķrskotun til mįlsgreinar 1, og įn žess aš vega aš grein 86, eru opinberar athafnir dómsmįlaréttarfarsins uppfylltar af lögmętum žjóšarumbošsmönnum [t.d. lögreglužjónn].

 

 

Grein 86 įkęruvald Eurojust

 

1.         Til aš berjast viš brot sem skaša fjįrmagnshagsmuni Sameiningarinnar, getur Rįšiš, sem śrskuršar eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, stofnaš Evrópskt Įkęruvald frį Eurojust. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir samžykki Evrópska Žingsins.

 

 

Vanti einróma samžykki, getur grśppa samsett af minnst nķu Mešlima-Rķkjum krafist aš reglugeršarfrumvarpinu verši vķsaš til Evrópska Rįšsins. Ķ žessu tilfelli, er réttarfari Rįšsins vikiš frį. Eftir rökręšur, og ķ tilfelli samkomulags sem flestra, vķsar Evrópska Rįšiš, innan tķmafrests fjögurra mįnaša aš telja frį žessari frestun frumvarpinu til Rįšsins ķ žįgu samžykktar.

 

Į sama tķmabili frestunar, ķ tilfelli ósamkomulags, og ef minnst nķu Mešlima-Rķkja vilja koma į efldri samvinna į grunni viškomandi reglugeršarfrumvarps, upplżsa žau Evrópska Žingiš, Rįšiš og Umbošiš. Ķ slķku tilfelli, er framkvęmdarheimild efldrar samvinnu, sem er meš skķrskotun til greinar 20, mįlsgrein 2, Evrópsku Sameiningarinnar og til greinar 329, mįlsgrein 1, žessa samnings, talin samžykkt og įkvęši efldrar samvinnu talin eiga viš.

 

2.         Evrópskt Įkęruvald er hęft til aš rannsaka, fylgja eftir og vķsa til dómsśrskuršar, ef til žess kemur ķ tengslum viš Europol, höfundum og vitoršsmönnum brota sem skaša fjįrmagnshagsmuni Sameiningarinnar, svo sem įkvaršast af reglugeršinni sem gert er rįš fyrir ķ mįlsgrein 1. Žaš fer meš gagnvart lögmętu dómsdvaldi Mešlima-Rķkjanna opinberu athöfnina višvķkjandi žessum brotum.

 

3.         Reglugeršir meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 fastbinda Evrópskt Įkęruvald, inningarskilyrši žess skyldna, réttarfarsreglur til beitingar žess athafna, einnig žęr sem stjórna ašgangsrétti til sannanna, og beitanlegar reglur viš réttarfarslegt eftirlit réttarfarsathafna sem žaš fastbindur ķ inningu sinna skyldna.

 

4.         Evrópska Rįšiš getur, samhliša eša seinna, samžykkt įkvöršun sem breytir mįlsgrein 1 til aš rżmka śthlutanir Evrópsks Įkęruvald ķ barįttunni gegn alvarlegum glępum sem hefur vķdd yfir landamęri og sem breytir žar af leišandi mįlsgrein 2 aš žvķ er varšar höfunda og vitoršsmenn alvarlega glępa sem hefur slęm įhrif į fleiri Mešlima-Rķki. Evrópska Rįšiš śrskuršar einróma, eftir samžykki Evrópska Žingsins og eftir rįšaleitun hjį Umbošinu.

 

 

KAFLI 5

LÖGREGLU SAMVINNA

 

 

Grein 87

(śr-grein 30 TUE)

 

1.         Sameiningin eflir lögreglusamvinnu sem tengir saman öll lögmęt yfirvöld Mešlima-Rķkjanna, žar meš taldar lögreglužjónustur, tollžjónustur og ašrar sérhęfšar bęlingažjónustur innan svęša forvarnar eša skynjunar hegningarbrota og rannsókna ķ mįlum.

 

2.         Meš hlišsjón af mįlsgrein 1, geta Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar byggt upp śrręši sem hvķla į:

 

a)       söfnun, gagnavörslu, mešferš, greiningu og aš skiptast į upplżsingum sem aš skipta mįli;

 

b)      stušningi viš myndun og mótun starfslišs, einnig samvinnu višvķkjandi aš skiptast į starfsliši, bśnaši og rannsóknum ķ glępasannannafręši[14];

 

c)       sameiginlegri rannsóknartękni sem varša skynjun alvarlegra formsatriša skipulagšrar glępastarfssemi.

 

3.         Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, getur byggt upp śrręši sem leiša til hernašarašgerša samvinnu millum yfirvalda meš skķrskotun til žessarar greinar. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

Vanti einróma samžykki, getur grśppa samsett af minnst nķu Mešlima-Rķkjum krafist aš reglugeršarfrumvarpinu verši vķsaš til Evrópska Rįšsins. Ķ žessu tilfelli, er réttarfari Rįšsins vikiš frį. Eftir rökręšur, og ķ tilfelli samkomulags sem flestra, vķsar Evrópska Rįšiš, innan tķmafrests fjögurra mįnaša aš telja frį žessari frestun frumvarpinu til Rįšsins ķ žįgu samžykktar.

 

 

Į sama tķmabili frestunar, ķ tilfelli ósamkomulags, og ef minnst nķu Mešlima-Rķki vilja koma į efldri samvinna į grunni viškomandi tilskipunarfrumvarps, upplżsa žau Evrópska Žingiš, Rįšiš og Umbošiš. Ķ slķku tilfelli, er framkvęmdarheimild efldrar samvinna, meš skķrskotun til greinar 20, mįlsgrein 2, Evrópsku Sameiningarinnar og til greinar 329, mįlsgrein 1, žessa samnings talin samžykkt og įkvęši višvķkjandi efldri samvinnu talin eiga viš.

 

Tiltekiš réttarfar sem er gert rįš fyrir ķ annarri og žrišju efnisgrein er ekki beitt į athafnir sem mynda žroskaferil Schengen įvinningsins.

 

 

Grein 88 skyldur  Europol

(śr-grein 30 TUE)

 

1.       Skylda Europol er styšja og styrkja athöfn lögreglu yfirvalda og annarra bęlingažjónusta Mešlima-Rķkjanna einnig žeirra gagnkvęma samstarf ķ forvörn alvarlegra afbrota sem hafa slęm įhrif į tvö eša fleiri Mešlima-Rķki, hryšjuverka og glępa sem skaša sameiginlegan hagsmuni sem kallar į stefnu Sameiningarinnar, eins og barįttuna gegn žeim.

 

2.       Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, įkvarša skipulag, starfsemi, athafnasvęšanna og verkefni Europol. Žessi verkefna  geta tekiš til:

 

a)       söfnunar, gagnavörslu, mešferšar, greiningar og žess aš skiptast į upplżsingum, sem er lįtnar ganga įfram einkanlega af yfirvöldum Mešlima-Rķkjanna eša žrišja ašila landa eša yfirvalda;

 

b)      samhęfingar, skipulagningar og framkvęmdar rannsókna og athafna hernašarašgerša, sem fariš er meš sameiginlega af lögmętum yfirvöldum Mešlima-Rķkjanna eša innan ramma starfslišs samtengdar rannsóknar, ef til žess kemur ķ tengslum viš Eurojust.

 

Žessar reglugeršir fastbinda jafnframt eftirlitshętti athafna Europol af Evrópska Žinginu, eftirlit hverju žjóšaržingin eru ašilar aš.

 

 

3.       Allar athafnir hernašarašgerša af hįlfu Europol skal vera fariš meš ķ sambandi viš og ķ samkomulagi meš yfirvöldum Mešlima-Rķkjanna eša Rķkjanna hverjum yfirrįšsvęšiš er viškomandi. Beiting žvingunarśrręša falla einvöršungu undir lögmęt žjóšaryfirvöld.

 

 

Grein 89

(śr-grein 32 TUE)

 

Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, fastbindur ašstęšur og takmörk innan hverra lögmęt yfirvöld Mešlima-Rķkjanna geta meš skķrskotun til greinar 82 og 87 skorist ķ leikinn į landssvęšum annars Mešlima-Rķkis ķ sambandi viš og ķ samkomulagi meš žess yfirvaldi. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

 

 

BĮLKUR VI

FLUTNINGAR

 

 

Grein 90 sameiginleg flutningastefna

(śr-grein 70 TCE)

 

Višfangsefnum samninganna er framfylgt, aš žvķ er varšar mįlefnin sem žessi bįlkur įkvaršar, innan ramma sameiginlegrar flutningastefnu.

 

 

Grein 91

(śr-grein 71 TCE)

 

1.         Til žess aš gera aš veruleika gangsetningu greinar 90 og meš tilliti til sérstakra hliša  flutninga, byggja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd  og hjį Hérašanefndar, upp:

 

a)       sameiginlegar reglur sem eru beitnalegar į alžjóšaflutninga sem eiga sér staš viš brottför eša į leiš til umrįšasvęšis Mešlima-Rķkis, eša sem fara yfir yfirrįšsvęši eins eša fleiri Mešlima-Rķkja;

 

 

b)      ašgangsskilyrši flutningamišlara sem ekki eru bśsettir viš žjóšar samgöngukerfi Mešlima-Rķkis;

 

c)         Śrręši sem gerir kleyft aš betrumbęta öruggi flutninga;

 

d)        öll önnur įkvęši nytsamleg.

 

2.         Viš samžykkt śrręša meš skķrskotun til mįlsgreinar 1, er tekiš tillit tilfella hvar beitingin  gęti alvarlega haft slęm įhrif į lķfskjör og atvinnu į tilteknum svęšum, einnig į nżtingu flutningabśnašarins.

 

 

Grein 92

(śr-grein 72 TCE)

 

Žar til įkvęši hafa veriš byggš upp meš skķrskotun til greinar 91, mįlsgrein 1, og nema tilkomi  einróma samžykkt Rįšsins į śręšum sem valda samkomulagi um frįvik, žį getur ekkert Mešlima-Rķkjanna kvešiš upp um aš séu minna hagstęš, ķ žeirra beinu eša óbeinu framkomu ķ garš flutningamišlara annarra Mešlima-Rķkja ķ samanburši viš žjóšarflutningamišlara, żmis įkvęši sem stjórna mįlefninu žann 1. janśar 1958 eša, fyrir Rķkin sem geršust ašilar, gildir žeirra ašildardagsetning.

 

 

Grein 93 skynjunin um almennings žjónustu

(śr-grein 73 TCE)

 

Er samrżmanleg meš Samningum hjįlp sem bregst viš žörfum samhęfingar flutninga eša sem samsvarar endurgreišslu tiltekinna hafta sem eru įsköpuš skynjun um almennings žjónustu.

 

 

Grein 94

(śr-grein 74 TCE)

 

Öll śrręši į svęšum veršlagningar og ašstęšna flutninga, sem eru tekin innan ramma Samninganna, skulu taka tillit til įstandsins hagstjórnar flutningamišlara.

 

 


 

Grein 95

(śr-grein 75 TCE)

 

1.         Ķ umferšinni innan Sameiningarinnar, er bönnuš mismunun sem felst ķ beitingu flutningamišlara, fyrir sama varning meš sömu umferšatengslum, į veršlagningu og skilyršum mismunandi flutninga sökum uppruna landsins eša įfangastaš framleišslunnar ķ flutningi.

 

2.         Mįlsgrein 1 śtilokar ekki aš önnur śrręši geti veriš samžykkt af Evrópska Žinginu og Rįšinu til beitingar greinar 91, mįlsgrein 1.

 

3.         Rįšiš byggir, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd , upp reglugerš sem tryggir gangsetning įkvęša mįlsgreinar 1.

 

Žaš getur einkanlega tekiš til naušsynlegra śrręša til aš gera stofnunum Sameiningarinnar kleift aš passa upp į viršingu viš regluna sem er oršuš ķ mįlsgrein 1 og til aš tryggja gersamlega hag notenda.

 

4.         Umbošiš, aš sķnu eigin frumkvęši eša aš kröfu Mešlima-Rķkis, athugar tilfelli mismunar meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 og, eftir rįšaleitun hjį sérhverju hlutašeigandi Mešlima-Rķki, tekur, innan ramma fastsettrar reglugeršar ķ samręmi viš įkvęši mįlsgreinar 3, naušsynlegar įkvaršanir.

 

 

Grein 96

(śr-grein 76 TCE)

 

1.         Beiting sem er lögš af Mešlima-Rķki, į flutninga sem stundašir eru innan Sameiningarinnar, veršlagningar og skilyrša sem fela ķ sér einhvern stušningsžįtt eša vernd til hagsmuna eins eša fleiri fyrirtękja eša tiltekinnar išnašarstarfsemi er bönnuš nema ef hśn er heimiluš af Umbošinu.

 

 

2.         Umbošiš, aš sķnu eigin frumkvęši eša aš kröfu Mešlima-Rķkis, athugar veršlagningu og skilyrši meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 meš žvķ aš taka meš ķ reikninginn, einkanlega, hinsvegar, kröfur hagstjórnarstefnu višeigandi héraša, žarfir vanžróašra héraša, einnig vandamįl  héraša sem hafa oršiš hart śti vegna stjórnstefnu kringumstęšna, og, annarsvegar, įhrif žessarar veršlagningar og skilyrša į samkeppni milli flutningsmįta.

 

Eftir rįšaleitun sérhvers hlutašeigandi Mešlima-Rķkis, tekur žaš naušsynlegar įkvaršanir.

 

3.         Bann meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 lendir ekki į samkeppnigjaldskrįm.

 

 

Grein 97

(śr-grein 77 TCE)

 

Skattar eša [afnota]gjöld sem, fyrir utan veršlagningu flutninga, eru greidd af  flutningamišlara į leiš yfir landamęri skulu ekki vera yfir sanngjörnu stigi, meš tillit til śtlagšs kostnašar sem žessi leiš raunverulega ber meš sér.

 

Mešlima-Rķkin reyna af öllum mętti stigvaxandi aš draga śr žessum kostnaši.

 

Umbošiš getur stķlaš Mešlima-Rķkjunum tilmęli ķ augnamiši beitingar žessarar greinar.

 

 

Grein 98

(śr-grein 78 TCE)

 

Įkvęši žessa bįlks hindra ekki śrręši sem hafa veriš tekin ķ Sambandsrķkinu Žżskalandi, sem žau eru naušsynleg til aš vega upp į móti hagstjórna ókostum sem olli, skipting Žżskalands, skipulag tiltekinna svęša Sambandsrķkisins sem uršu hart śti vegna žessarar skiptingar. Fimm įrum eftir gildissetningu Lissabonsamningsins, getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, samžykkt įkvöršun sem nemur śr gildi žessi grein.

 

 


 

Grein 99 rįšgefandi flutninganefnd

(śr-grein 79 TCE)

 

Rįšgefandi Nefnd, samsett af žaulreyndum sem eru tilnefndir af stjórnum Mešlima-Rķkjanna, er skoršuš [meš lögum] nęrri Umbošinu. Žaš leitar rįša hjį henni sérhver skipti sem hśn metur žaš nytsamlegt ķ mįlum flutninga.

 

 

Grein 100

(śr-grein 80 TCE)

 

1.         Įkvęši žessa bįlks eiga viš flutninga eftir jįrnbrautum, eftir landvegum og eftir siglingaleišum.

 

2.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta byggt upp višeigandi įkvęši ķ žįgu ferša siglinga og flugs. Žau śrskurša eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd  og hjį Hérašanefnd.

 

 

 

 

BĮLKUR VII

SAMEIGINLEGAR REGULR UM SAMKEPPNI,
SKATTHEIMTU OG NĮLGUN LÖGGJAFA

 

 

KAFLI 1

SAMKEPPNIREGLUR

 

 

GREINSKIPTING 1

BEITANLEGAR REGLUR Į FYRIRTĘKI

 

 

Grein 101 óheilbrigšir višskiptahęttir

(śr-grein 81 TCE)

 

1.         Fer ekki saman meš innri markaši og er bannaš allir samningar millum fyrirtękja, öll samantekin rįš fyrirtękja[15] og öll įstundun sem sammęli eru um aš fremja, sem gęti haft slęm įhrif į višskipti millum Mešlima-Rķkja og sem hafa fyrir višfang eša virka hindrandi, til aš draga śr eša brengla leikreglur samkeppni innan innri markašar, og einkanlega žessi sem fela ķ sér aš:

 

a)       fastbinda į beinan eša óbeinan hįtt sölu eša kaupverš eša ašrar ašstęšur višskipta,

 

b)      takmarka eša hafa hemil į framreišslu, sölumöguleikum, žróun tękni eša fjįrfestingum,

 

c)         skipta upp mörkušum eša uppsprettum birgša,

 

d)      beita, gagnvart višskiptahlutdeildarašilum, misjöfnum ašstęšum jafngildrar śtvegunnar meš žvķ aš lįta žį žola žaš sem telst ókostur ķ samkeppni,

 

e)       haga[16] nišurstöšu samninga eftir samžykki, hlutdeildarašila, um auka śtveganir sem, vegna žeirra ešlis eša eftir sišvenjum veršslunar, hafa ekki tengsl meš višfangi žessara samninga.

 

 

2.         Samningar eša įkvaršanir bönnuš ķ krafti žessarar greinar eru ólöggild meš réttu.

 

3.         Engu aš sķšur, geta įkvęši mįlsgreinar 1 veriš śrskuršuš óbeitanleg:

 

-          į allt samkomulag eša flokka samkomulaga milli fyrirtękja,

 

-          į öll samantekin rįš eša flokka samantekinna rįša fyrirtękja og

 

-          į alla įstundun sem sammęli eru um aš fremja eša flokka sem er įstundašir sem sammęli eru um aš fremja

 

sem leggja sitt af mörkum til aš betrumbęta framreišslu eša dreifingu framleišslu eša til aš stušla aš framför tękni eša hagstjórnar, um leiš ętlandi notendum jafnan hlut hagnašarins sem af hlżst, og įn žess aš:

 

a)       bjóša hlutašeigandi fyrirtękum uppį hömlun sem er ekki brżn til aš nį fram žessum višfangsefnum,

 

b)      gefa fyrirtękjunum möguleika į, fyrir talsveršan hluta framleišslunnar sem mįliš tekur til, aš eyša samkeppni.

 

 

Grein 102 misnotkunar įstundun

(śr-grein 82 TCE)

 

Fer ekki saman meš innri markaši og er bönnuš, aš svo miklu leyti sem višskipti į milli Mešlima-Rķkja gętu oršiš fyrir slęmum įhrifum, stašreyndin ķ žįgu eins eša fleiri fyrirtękja aš fęra sér ķ nyt ranglega rįšandi afstöšu į innri markaši eša į talsveršum hluta hans.

 

Žessi misnotkunar įstundun getur einkanlega fališ ķ sér aš:

 

a)       bjóša uppį į beinan eša óbeinan hįtt sölu eša kaupverš eša ašrar ašstęšur višskipta sem ekki eru jöfn,

 

b)      takmarka framreišslu, sölumöguleika eša žróun tękni į kostnaš neytenda,

 

 

c)       beita, gagnvart višskiptahlutdeildarašilum, misjöfnum ašstęšum jafngildrar śtvegunnar, meš žvķ aš lįta žį žola žaš sem telst ókostur ķ samkeppni,

 

d)      haga nišurstöšu samninga eftir samžykki, hlutdeildarašila, um auka śtveganir sem, vegna žeirra ešlis eša eftir sišvenjum veršslunar, hafa ekki tengsl meš višfangi žessara samninga

 

 

Grein 103

(śr-grein 83 TCE)

 

1.         Nytsamlegar reglugeršir eša tilskipanir ķ augnamiši aš beita grunnforsendum greina 101 og 102 eru byggšar upp af Rįšinu, sem śrskuršar aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

2.         Įkvęši meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 hafa aš višfangi einkanlega:

 

a)       aš tryggja viršing viš banniš meš skķrskotun til greinar 101, mįlsgrein 1, og til greinar 102, meš žvķ aš innleiša fésektir og reglubundnar refsigreišslur,

 

b)      aš įkvarša beitingarhętti greinar 101, mįlsgrein 3, meš žvķ aš taka meš ķ reikninginn naušsynina, hins vegar, aš tryggja gagnlegt eftirlit og, annarsvegar, aš einfalda meš öllum tiltękum rįšum sannprófun stjórnsżslunnar,

 

c)       aš gera skżrari, ef til žess kemur, ķ żmsum hagstjórnaržįttum, beitingaryfirgrip įkvęša greina 101 og 102,

 

d)      aš skilgreina hlutverk hvors um sig Umbošsins og Hęšsta Réttar Evrópsku Sameiningarinnar ķ beitingu įkvęša meš skķrskotun til žessarar mįlsgreinar,

 

e)       aš skilgreina samhengiš milli žjóšalöggjafa, hinsvegar, og, annarsvegar, įkvęši žessarar greinaskiptingar eins og žau sem eru samžykkt til beitingar žessarar greinar.

 

 


 

Grein 104

(śr-grein 84 TCE)

 

Žar til įkvęši sem voru tekin til beitingar greinar 103 taka gildi, śrskurša yfirvöld Mešlima-Rķkjanna um rétt til eindregins samkomulags og um misnotkunar rekstur rįšandi afstöšu į innri markaši, ķ samręmi viš rétt sinna landa og įkvęši greinar 101, einkanlega mįlsgrein 3, og 102.

 

 

Grein 105

(śr-grein 85 TCE)

 

1.         Įn žess aš vega aš grein 104, sér Umbošiš um beitingu grunnforsenda sem greinar 101 og 102 fastbinda. Žaš stżrir rannsókn, aš kröfu Mešlima-Rķkis eša embęttis, og ķ tengslum viš lögmęt yfirvöld Mešlima-Rķkjanna sem ljį žvķ žeirra ašstoš, meints brotatilfellis aš gefnum grunnforsendum. Ef žaš kemst aš raun um aš brot hafi įtt sér staš, žį stingur žaš uppį śręšum viš hęfi til aš binda endi į žaš.

 

2.         Ef ekki er bundinn endi į brotin, žį stašfestir Umbošiš brotiš viš grunnforsendur meš rökstuddri įkvöršun. Žaš getur kunngert sķna įkvöršun og heimilaš Mešlima-Rķkjunum aš taka til naušsynlegra śrręša, hverjum žaš skilgreinir ašstęšurnar og hęttina til aš rįša bót į įstandinu.

 

3.         Umbošiš getur samžykkt reglugeršir sem varša samkomulagsflokka gagnvart hverjum Rįšiš hefur samžykkt reglugerš eša tilskipun ķ samręmi viš grein 103, mįlsgrein 2, liš b).

 

 

Grein 106

(śr-grein 86 TCE)

 

1.         Mešlima-Rķkin, aš žvķ er varšar opinber fyrirtęki og fyrirtęki hverjum žau veita einkaréttindi eša sérréttindi, hvorki lögleiša né halda uppi nokkru śrręši sem vinnur gegn reglum samninganna, einkanlega gegn žeim sem er gert rįš fyrir meš greinum 18 og 101 til og meš 109.

 

 

2.         Fyrirtęki sem įbyrgjast žjónusturekstur hagsmuna almennrar hagstjórnar eša sem sżna sig af ešli einokunarskattheimtu falla undir reglur samninganna, einkanlega samkeppnireglur, innan takmarka hvar beiting žessara reglna kemur ekki ķ veg fyrir uppfyllingu aš lögum eša ķ raun tilteknar skyldu sem žeim hefur veriš skammtaš. Žróunarferil višskipta skal ekki verša fyrir slęmum įhrifum aš marki andstęšu hagsmunum Sameiningarinnar.

 

3.         Umbošiš sér um beitingu įkvęša žessarar greinar og stķlar, aš svo miklu leyti sem žess er žörf, višeigandi tilskipanir eša įkvaršanir til Mešlima-Rķkjanna.

 

 

 

GREINSKIPTING 2

HJĮLP LĮTIN Ķ TÉ AF MEŠLIMARĶKJUNUM

 

 

Grein 107

(śr-grein 87 TCE)

 

1.         Aš frįtöldum frįvikum sem er gert rįš fyrir ķ Samningunum, fer ekki saman meš innri markaši, aš svo miklu leyti sem hśn hefur slęm įhrif į višskipti millum Mešlima-Rķkja, hjįlp veitt af Rķkjunum eša af bolmagni Rķkis į hvaša formi sem vęri sem brenglar eša hętta er į aš brengli samkeppni meš žvķ aš hygla tilteknum fyrirtękjum eša tiltekinni framreišslu.

 

2.         Samrżmanleg meš innri markaši er:

 

a)       hjįlp af samfélagslegu ešli sem er lįtin ķ té neytendum einstaklingsbundiš, aš žvķ tilskyldu sem hśn sé veitt įn mismunar sem tengist uppruna framleišslu,

 

b)      hjįlp sem er ętlaš rįša bóta į tjóni sem nįttśruhamfarir ollu eša ašrir óvanalegir višburšir,

 

c)       hjįlp lįtin ķ té skipulagi tiltekinna svęša Sambandsrķkisins Žżskalands sem uršu hart śti vegna skiptingar Žżskalands, aš svo miklu leyti sem žęr eru naušsynlegar til aš vega upp į móti óhagręši hagstjórna sem žessi skipting olli. Fimm įrum eftir gildissetningu Lissabonsamningsins, getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, samžykkt įkvöršun sem nemur śr gildi žennan liš.

 

 

3.         Geta veriš ķ athugun sem samrżmanlegrar meš innri markaši:

 

a)       hjįlp sem er ętlaš vera til framdrįttar žróun hagstjórnar į svęši hvar lķfskjör eru óvenjulega bįgborin eša hvar rķkir alvarlegt atvinnuleysi, einnig į svęšum meš skķrskotun til greinar 349, meš tillit til žeirra įstands byggingarskipulags, hagstjórnar og samfélags,

 

b)      hjįlp sem er ętlaš stušla aš framkvęmd frumvarps sem skiptir mįli fyrir sameiginlega evrópska hagsmuni eša til aš rįša bóta į alvarlegri röskun į skipulagi Mešlima-Rķkis,

 

c)       hjįlp sem er ętlaš aušvelda žróun tiltekinna athafna eša tiltekinna hagstjórnasvęša, žegar hśn raskar ekki višskipta ašstęšunum ķ žvķ męli sem er andstętt sameiginlegum hagsmunum,

 

d)      hjįlp sem er ętlaš stušla aš menningu og varšveislu arfleišar, žegar hśn raskar ekki ašstęšunum višskipta og samkeppni ķ Sameiningunni ķ žvķ męli sem er andstętt sameiginlegum hagsmunum,

 

e)       ašra hjįlparflokka įkvöršušum af nišurstöšu Rįšsins aš tillögu Umbošsins.

 

 

Grein 108

(śr-grein 88 TCE)

 

1.         Umbošiš framkvęmir meš Mešlima-Rķkjunum samfellda athugun hjįlparstjórnkerfanna sem eru til stašar ķ Rķkjunum. Žaš stingur uppį nytsamlegum śrręšum viš žau sem fariš er fram į af stigvaxandi žróun eša virkni innri markašar.

 

2.         Ef, eftir aš hafa sett hlutašeigandi śrslitakosti um aš leggja fram sķnar athugasemdir, Umbošiš kemst aš raun um aš hjįlp samžykkt af Rķki eša af bolmagni Rķkis er ekki samrżmanleg meš innri markaši viš liši greinar 107, eša aš žessari hjįlpa er beitt į rangan hįtt, žį įkvešur žaš hlutašeigandi Rķki skuli felli hana śr gildi eša breyta henni innan tķmabils sem žaš įkvaršar.

 

 

Ef Rķki sem mįliš tekur til beygir sig ekki undir žessa įkvöršun innan tķmabilsins sem var skammtaš, žį getur Umbošiš eša öllu önnur hlutašeigandi Rķki sótt millilišalaust fyrir Hęšsta Rétt Evrópsku Sameiningarinnar, meš frįvikum greina 258 og 259.

 

Aš kröfu Mešlima-Rķkis, getur Rįšiš, sem śrskuršar einróma, įkvešiš hjįlp, sem žetta rķki framseldi eša var ętlaš framselja, skuli vera ķ athugun hvort sé samrżmanleg meš innri markaši, meš frįvikum įkvęša greinar 107 eša reglugerša sem gert er rįš fyrir meš grein 109, ef  undantekningartilfellin réttlęta slķkra įkvöršun. Ef, gagnvart žessari hjįlp, Umbošiš hefur opnaš réttarfariš sem er gert rįš fyrir ķ žessari mįlsgrein, fyrstu efnisgrein, virkar krafa hlutašeigandi Rķkisins sem var stķluš į Rįšiš til aš nema śr gildi framangreint réttarfar žar til afstaša Rįšsins liggur fyrir.

 

Engu aš sķšur, ef Rįšiš hefur ekki tekiš afstöšu innan tķmafrests žriggja mįnaša aš telja frį kröfunni, žį śrskuršar Umbošiš.

 

3.         Umbošiš er upplżst, ķ tķma nżtanlegum til aš leggja fram sķnar athugasemdir, frumvörp sem beinast aš framselja hjįlpina eša breyta henni. Ef žaš metur aš frumvarpiš sé ekki samrżmanlegt meš innri markaši, viš liši greinar107, opnar žaš įn tafar réttarfariš sem gert er rįš fyrir ķ mįlsgreininni į undan. Hlutašeigandi Mešlima-Rķki getur ekki komiš ķ framkvęmd śręšum frumvarpsins, įšur en žetta réttarfar hefur leitt til endanlegrar įkvöršunar.

 

4.         Umbošiš getur samžykkt reglugeršir sem varša hjįlparflokka Rķkis sem Rįšiš hefur įkvaršaš, ķ samręmi viš grein 109, eins sem geta veriš leystar undan réttarfarinu sem gert er rįš fyrir ķ mįlsgrein 3 žessarar greinar.

 

 

Grein 109

(śr-grein 89 TCE)

 

Rįšiš, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, getur gripiš til allra nytsamlegra reglugerša ķ augnamiši beitingu greina 107 og 108 og skoršar einkanlega ašstęšur beitingar greinar 108, mįlsgrein 3, og hjįlparflokkanna sem eru leystir undan žessu réttarfari.

 

 

 

KAFLI 2

SKATTA ĮKVĘŠI

 

 

Grein 110

(śr-grein 90 TCE)

 

Ekkert Mešlima-Rķki skellir[17] beint eša óbeint į framleišslur annarra Mešlima-Rķkja innri įlagningum, hvert sem vęri ešli žeirra, hęrri en žeim sem skella beint eša óbeint į svipašar žjóšarframleišslur.

 

Ennfremur, skellir ekkert Mešlima-Rķkis framleišslur annarra Mešlima-Rķkja innri įlagningum ķ žį veru aš verja óbeint ašrar framreišslur.

 

 

Grein 111

(śr-grein 91 TCE)

 

Śtflutningsframreišslur til yfirrįšsvęšis eins Mešlima-Rķkjanna njóta ekki neinnar endurgreišslu innri įlagningar hęrri en įlagninganna hverjar hafa veriš skellt į žęr beint eša óbeint.

 

 

Grein 112

(śr-grein 92 TCE)

 

Hvaš varšar įlagningar ašrar en skatta į višskiptaveltu, vörugjöld og ašrar óbeinar įlögur, geta frįdręttir og endurgreišslur į śtflutning til annarra Mešlima-Rķkja ekki geta veriš framkvęmdar, og uppbótarskattar į innflutning frį Mešlima-Rķkjanna geta ekki veriš settir į, nema samt sem įšur aš rįšgerš śrręši hafi veriš samžykkt fyrst fyrir tķmabil sem Rįšiš takmarkar, aš tillögu Umbošsins.

 

 


 

Grein 113

(śr-grein 93 TCE)

 

Rįšiš, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, fastsetur įkvęši sem snerta samstillingu löggjafa višvķkjandi skatta į višskiptaveltu, vörugjöld og ašrar óbeinar įlögur aš svo miklu leyti sem žessi samstilling er naušsynleg til aš tryggja uppbyggingu og virkni innri markašar og komast hjį samkeppnibrenglun.

 

 

 

KAFLI 3

NĮLGUN LÖGGJAFA

 

 

Grein 114

(śr-grein 95 TCE)

 

1.         Nema ef Samningarnir skipi öšruvķsi fyrir, eiga eftirfarandi įkvęši viš til aš framkvęma višfangsefnin eins og oršuš ķ grein 26. Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, fastbinda śrręši višvķkjandi nįlgun įkvęša löggjafar, reglugerša og stjórnsżslu Mešlima-Rķkjanna sem hafa fyrir višfang uppbyggingu og virkni innri markašar.

 

2.         Mįlsgrein 1 er ekki beitt į įkvęši skattaleg, į įkvęši višvķkjandi frjįlsri umferš einstaklinga og į žau višvķkjandi réttindum og hagsmunum launžega.

 

3.         Umbošiš, ķ sķnum tillögum sem gert er rįš fyrir ķ mįlsgrein 1 ķ heilbrigšismįlum, öryggis, umhverfisverndar og verndar neytenda, grundvallar į vernd af hįu stigi meš žvķ aš taka meš ķ reikninginn einkanlega alla nżja žróun sem grundvallast į raunvķsindalegum stašreyndum. Innan ramma žeirra valdahęfis hvors um sig, Evrópska Žingiš og Rįšiš reyna af öllum mętti jafnframt aš nį fram žessu višfangi.

 

 

4.         Ef, eftir samžykkt samstillingarśrręšis af Evrópska Žinginu og Rįšinu, af Rįšinu eša af Umbošinu, Mešlima-Rķki metur naušsynlegt aš višhalda žjóšarįkvęšum sem réttlętast af kröfum sem skipta mįli meš skķrskotun til greinar 36 eša višvķkjandi vernd umhverfisins eša vinnu umhverfis, žį tilkynnir žaš Umbošinu žęr, meš žvķ aš tilgreina įstęšurnar fyrir žeirra višhaldi.

 

5.         Ennfremur, įn žess aš vega aš mįlsgrein 4, ef, eftir samžykkt samstillingarśrręšis af Evrópska Žinginu og Rįšinu, af Rįšinu eša af Umbošinu, Mešlima-Rķki metur naušsynlegt aš innleiša žjóšarįkvęši sem grundvallast į nżjum sönnunum raunvķsindanna višvķkjandi vernd umhverfisins eša vinnu ašstęšna sökum tiltekins vandamįls žessa Mešlima-Rķkis, sem skķtur upp kollinum eftir samžykkt samstillingarśrręšisins, žį tilkynnir žaš Umbošinu rįšgerš śrręši eins og įstęšur žeirra samžykktar.

 

6.         Innan sex mįnaša eftir tilkynningarnar meš skķrskotun til mįlsgreina 4 og 5, fellst Umbošiš į eša vķsar į bug žjóšarįkvęšunum sem mįliš tekur til eftir hafa sannreynt hvort žau eru eša eru ekki leiš til handhófs mismununar eša dulbśin hömlun ķ višskiptum į millum Mešlima-Rķkja og hvort žau mynda eša ekki haft į virkni innri markašar.

 

Vanti įkvöršun Umbošsins innan žessa tķmabils frestunar, eru žjóšarįkvęšum meš skķrskotun til mįlsgreina 4 og 5 talin samžykkt.

 

Žegar flókin gerš mįlsins réttlętir žaš og hįski almenns heilbrigšis er ekki fyrir hendi, getur Umbošiš tilkynnt Mešlima-Rķkinu sem mįliš varšar aš tķmabilinu meš skķrskotun til žessarar mįlsgreinar megi framlengja um nżtt tķmabil sem getur varaš sex mįnuši til višbótar.

 

7.         Žegar, til beitingar mįlsgreinar 6, Mešlima-Rķki er heimilt aš višhalda eša aš innleiša žjóšarįkvęši sem ganga ķ berhögg viš samstillingarśrręši, athugar Umbošiš tafarlaust ef žaš er heppilegt aš stinga uppį samžykki žessa śrręšis.

 

8.         Žegar Mešlima-Rķki tekur fyrir sérstakt heilbrigšisvandamįl almennings į svęši sem hefur gefiš tilefni til samstillingarśrręša upplżsir žaš Umbošiš, sem athugar tafarlaust ef žaš er til stašar aš stinga uppį višeigandi śrręši ķ Rįšinu.

 

9.         Vegna frįvika viš réttarfariš sem gert er rįš fyrir meš greinum 258 og 259, geta Umbošiš og sérhvert Mešlima-Rķki sótt millilišalaust fyrir Hęšsta Rétt Evrópsku Sameiningarinnar ef žau meta aš  annaš Mešlima-Rķki misnoti völdin sem žessi grein gerir rįš fyrir.

 

 

10.       Śrręši samstillingar meš skķrskotun til žeirra hér į undan fela ķ sér, ķ višeigandi tilfellum, klįsślu [18]um verndun sem heimilar Mešlima-Rķkjunum aš grķpa til, ķ žįgu einnar eša fleiri įstęšna ekki hagstjórna meš skķrskotun til greinar 36, tķmabundina śrręša sem falla undir eftirlitsréttarfar Sameiningarinnar.

 

 

Grein 115

(śr-grein 94 TCE)

 

Įn žess aš vega aš grein 114, fastsetur Rįšiš, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd , tilskipanir ķ žįgu nįlgunar įkvęša löggjafar, reglugerša og stjórnsżslu Mešlima-Rķkjanna sem hafa bein įhrif į uppbyggingu og virkni innri markašar.

 

 

Grein 116

(śr-grein 96 TCE)

 

Ķ tilfelli žar sem Umbošiš kemst aš raun um aš ósamręmi sem er til stašar milli įkvęša löggjafar, reglugerša eša stjórnsżslu Mešlima-Rķkjanna brengli samkeppni ašstęšur į innri markaši og valdi, žess vegna, brenglun sem skyldi vera śtilokuš, hefur žaš rįšaleitun meš hlutašeigandi Mešlima-Rķkjunum.

 

Ef žessi rįšaleitun endar ekki meš samkomulagi sem śtilokar brenglunina sem mįliš tekur til, fastsetja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, naušsynlegar tilskipanir ķ žeim tilgangi. Öll önnur nytsamleg śrręši sem gert er rįš fyrir af Samningum geta veriš samžykkt.

 

 

Grein 117 Brenglun einkamįl į heimasvęši

(śr-grein 97 TCE)

 

1.         Žegar įstęša er aš óttast aš uppbygging eša breyting įkvęšis löggjafar, löggilts eša stjórnsżslu valdi brenglun ķ skilningi undanfarandi greinar, Mešlima-Rķkiš sem vill framkvęma leitar rįša hjį Umbošinu. Eftir aš hafa leitaš rįša hjį Mešlima-Rķkjunum, męlir Umbošiš meš višeigandi śręšunum viš hlutašeigandi Rķki til aš komast hjį brengluninni sem mįliš tekur til.

 

 

2.         Ef Rķki sem vill byggja upp eša breyta žjóšarįkvęšum beygir sig ekki undir tilmęli sem Umbošiš hefur stķlaš žvķ, žį veršur ekki krafist af öšrum Mešlima-Rķkjum, ķ beitingu greinar 116, aš breyta žeirra žjóšarįkvęšum ķ žvķ augnamiši aš eyša žessari brenglun. Ef Mešlima-Rķkiš sem hefur virt aš vettugi tilmęli Umbošsins veldur brenglun einungis į sinn eigin kostnaš, eru įkvęši greinar 116 ekki til beitingar.

 

 

Grein 118 mišstżršur vitsmunaeignarréttur

 

Innan ramma uppbyggingar og virkni innri markašar, byggja Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, upp śrręši višvķkjandi sköpun evrópskra titla[19] til aš tryggja vernd sama eignarréttar vitsmuna ķ Sameiningunni, og stofnsetningu reglukerfa til heimildar, samhęfingar og eftirlits sem hafa veriš fęrš aš mišju į męlikvarša Sameiningarinnar.

 

Rįšiš, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, byggir, eftir leišum reglugerša,  tungumįla stjórnkerfi evrópskra vitsmunaeignarréttinda. Rįšiš śrskuršar einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu.

 

 

 

BĮLKUR VIII

STEFNUMĮL HAGSTJÓRNAR OG PENINGA

 

 

Grein 119 frjįls fullvinnslusamkeppni į opnum markaši

(śr-grein 4 TCE)

 

1.         Ķ žįgu tilgangsins sem er oršašur ķ grein 3 Evrópsku Sameiningarinnar, felur athöfn Mešlima-Rķkjanna og Sameiningarinnar ķ sér, ķ ašstęšum sem gert er rįš fyrir ķ Samningunum, skoršun hagstjórnarstefnu sem grundvallast į nįinni samhęfingu stefnumįla hagstjórna Mešlima-Rķkjanna, į innri markaši og į skilgreiningu sameiginlegra  višfangsefna, og stjórnar ķ samręmi meš viršingu fyrir grunnforsendu fyrirkomulags opins markašar hvar samkeppni er frjįls.

 

 

2.         Samtķmis, ķ ašstęšum og eftir réttarfarinu  sem gert er rįš fyrir ķ Samningunum, felur žessi athöfn ķ sér einstakan gjaldmišil, evruna, einnig skilgreiningu og stjórn gjaldmišilsstefnu og einstakrar gengisstefnu hvers grunnforsendu višfang er višhald jafnvęgis og varanleika veršlags og, įn žess aš vega aš žessu višfangi, aš styšja almennar hagstjórnastefnur ķ Sameiningunni, ķ samręmi viš grunnforsendu fyrirkomulags opins markašar hvar samkeppni er frjįls.

 

3.         Žessi athöfn Mešlima-Rķkjanna og Sameiningarinnar felur ķ sér viršingu viš eftirfarandi rįšandi grunnforsendur: afstöšugt veršlags, traust opinber fjįrmįl og gjaldmišilsašstęšur og afstöšugur greišslujöfnušur.

 

 

 

KAFLI 1

STEFNUMĮL HAGSTJÓRNAR

 

 

Grein 120

(śr-grein 98 TCE)

 

Mešlima-Rķkin fara meš sķnar hagsstjórnarstefnur ķ žvķ augnamiši aš leggja af mörkum til framkvęmdar višfangsefna Sameiningarinnar, svo sem grein 3 Samningsins um Evrópsku Sameiningarinnar skilgreinir, og ķ samhengi vķšsżnar įttvķsi meš skķrskotun til greinar 121, mįlsgrein 2. Mešlima-Rķkin og Sameiningin ašhafast meš viršingu fyrir fyrirkomulagi opins markašar hvar samkeppni er frjįls, sem er til framdrįttar gagnlegri śthlutun bolmagns, ķ samręmi viš grunnforsendur sem grein 119 fastbindur.

 

 

Grein 121 vķšsżn įttvķsi og yfirlit

(śr-grein 99 TCE)

 

1.         Mešlima-Rķkin lķta į sķnar hagsstjórnarstefnur sem spursmįl um sameiginlega hagsmuni og samhęfa žęr innan Rįšsins, ķ samręmi viš grein 120.

 

2.         Rįšiš, aš tilmęlum Umbošsins, undirbżr vandlega frumvarpiš ķ žįgu vķšsżnnar įttvķsi hagstjórna Mešlima-Rķkjanna og Sameiningarinnar og gefur Evrópska Rįšinu skżrslu um mįliš.

 

 

Evrópska Rįšiš, į grunni skżrslu Rįšsins, rökręšir nišurstöšu um vķšsżna įttvķsi hagstjórna Mešlima-Rķkjanna og Sameiningarinnar.

 

Į grunni žessarar nišurstöšu, samžykkir Rįšiš tilmęli sem fastbindur žessa vķšsżnu įttvķsi. Rįšiš upplżsir Žingiš um sķn tilmęli.

 

3.         Ķ žeim tilgangi aš tryggja nįnari samhęfingu hagstjórnarstefnanna og óbilandi hagstjórnarsókn Mešlima-Rķkjanna aš sama marki, vaktar Rįšiš, į grunni skżrslna sem Umbošiš hefur gefiš, žróun hagstjórnar ķ sérhverju Mešlima-Rķkjanna og ķ Sameiningunni, einnig stašfestanleika hagstjórnarstefnanna meš vķšsżnu įttvķsinni meš skķrskotun til mįlsgreinar 2, og leggur reglulega mat į heildina.

 

Ķ žįgu žarfa žessa yfirlits sem margir ašilar standa aš, koma Mešlima-Rķkin til Umbošsins upplżsingum um śrręšin sem skipta mįli sem žau hafa gripiš til į svęšum žeirra hagsstjórnarstefna og allar ašra upplżsingar sem žau įlķta naušsynleg.

 

4.         Žegar žaš er stašfest, innan ramma réttarfars meš skķrskotun til mįlsgreinar 3, aš hagstjórnarstefnur Mešlima-Rķkis eru ekki ķ samręmi viš vķšsżna įttvķsi meš skķrskotun til mįlsgreinar 2 eša hętta er į aš žęr tefli ķ tvķsżnu réttri virkni sameiningarinnar hagstjórna og gjaldmišils, getur Umbošiš stķlaš viškomandi Mešlima-Rķki ašvörun. Rįšiš getur, aš tilmęlum Umbošsins, stķlaš viškomandi Mešlima-Rķki naušsynlegum tilmęlum. Getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, įkvešiš aš gera opinber sķn tilmęli.

 

Innan ramma žessarar mįlsgreinar, śrskuršar Rįšiš įn žess aš reikna meš atkvęši mešlims Rįšsins sem er fulltrśi viškomandi Mešlima-Rķki.

 

Hęfur meirihluti annarra mešlima Rįšsins skilgreinist ķ samręmi viš grein 238, mįlsgrein 3, liš a).

 

5.         Forsętisherra Rįšsins og Umbošiš gefa Evrópska Žinginu skżrslu um afleišingar yfirlitsins sem margir ašilar standa aš. Forseta Rįšsins getur veriš bošiš aš tjį sig frammi fyrir lögmętri nefnd Evrópska Žingsins ef Rįšiš hefur gert opinber sķn tilmęli.

 

6.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, geta fastsett hętti yfirlitsréttarfarsins sem margir ašilar standa aš meš skķrskotun til mįlsgreina 3 og 4.

 

 


 

Grein 122 višvķkjandi hrįefnum og 1. Vinnslustigi žeirra

(śr-grein 100 TCE)

 

1.         Įn žess aš vega aš öšrum réttarförum sem gert er rįš fyrir ķ samningunum, getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, įkvešiš, ķ anda samkenndar meš Mešlima-Rķkjunum, višeigandi śrręši vegna hagstjórnarįstandsins, sér ķ lagi ef aš alvarlegir erfišleikar halda įfram ķ ašdrįttum įkvešinna framleišslna, einkanlega į svęšum orku.

 

2.         Žegar Mešlima-Rķki višurkennir erfišleika eša umtalsverša ógn um alvarlega erfišleika, sökum nįttśruhamfara eša afbrigšilegra višburša sem žaš fęr ekki rįšiš viš, getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, komist aš samkomulagi um, ķ vissum tilvikum, fjįrmįlaašstoš Sameiningarinnar til viškomandi Mešlima-Rķkis. Forsętisherra Rįšsins upplżsir Evrópska Žingiš um įkvöršunina sem var tekin.

 

 

Grein 123 Guš hjįlpar žeim sem hjįlpar sér sjįlfur

(śr-grein 101 TCE)

 

1.         Evrópska Sešlabankanum og sešlabönkum Mešlima-Rķkjanna er óheimilt, héšan ķ frį kallašir "žjóšasešlabankar", aš veita yfirdrętti eša sérhverja ašra innfęrsluleiš stofnunum, stjórnfęrum eša umbošsstofum Sameiningarinnar, megin stjórnsżslum, yfirvöldum héraša eša staša, öšrum opinberum yfirvöldum, öšrum umbošsstofum eša fyrirtękjum almennings Mešlima-Rķkjanna; millilišalaus kaup, af žeim, af hįlfu Evrópska Sešlabankans eša žjóšasešlabankanna, į žeirra skuldarvišurkenningum er jafnframt óheimil.

 

2.         Mįlsgrein 1 er ekki beitt į lįnastofnanir almennings sem, innan ramma lausfjįrśtvegunar sešlabanka, njóta, af hįlfu žjóšasešlabankanna og Evrópski Sešlabankans, sömu mešferšar og einkalįnastofnanir.

 

 

Grein 124

(śr-grein 102 TCE)

 

Öll śrręši eru óheimil, sem styšjast ekki viš vangaveltur reglulegrar hagsżni, sem byggja į forréttenda ašgangi stofnanna, stjórnfęra eša umbošsstofa Sameiningarinnar, megin stjórnsżslna, yfirvalda héraša eša staša, annarra opinbera yfirvalda, annarra umbošsstofa eša fyrirtękja almennings Mešlima-Rķkjanna aš stofnanna fjįrmįla.

 

 


 

Grein 125Sameinin óįbyrg

(śr-grein 103 TCE)

 

1.         Sameiningin er hvorki įbyrg į skuldbindingum megin stjórnsżslna, yfirvalda héraša eša staša, annarra opinbera yfirvalda, annarra umbošsstofa eša fyrirtękja almennings Mešlima-Rķkjanna, né heldur ekki uppi žeirra kostnaši, nema žaš vegi aš gagnkvęmri fjįrgreišslutryggingu ķ žįgu sameiginlegar framkvęmdar tiltekins frumvarps. Mešlima-Rķki er ekki įbyrgt į skuldbindingum megin stjórnsżslna, yfirvalda héraša eša staša, annarra opinbera yfirvalda, annarra umbošsstofa eša fyrirtękja almennings Mešlima-Rķkjanna, né heldur uppi žeirra kostnaši, nema žaš vegi aš gagnkvęmri fjįrgreišslutryggingu ķ žįgu sameiginlegrar framkvęmdar tiltekins frumvarps.

 

2.         Rįšiš, sem śrskuršar aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, getur, ef naušsyn krefur, gert skżrari skilgreiningar fyrir beitingu žessara réttindasviptinga meš skķrskotun til greina 123 og 124, og til žessarar greinar.

 

 

Grein 126 tekjuhalla refsingarįkvęši

(śr-grein 104 TCE)

 

1.         Mešlima-Rķkin sneiša hjį öllum óhóflegum opinberum [tekju] halla.

 

2.         Umbošiš vaktar žróun įstands fjįrlaga og heildar upphęš skuldar hins opinbera ķ Mešlima-Rķkjunum ķ žvķ augnamiši aš uppgötva bersżnilegar skekkjur. Žaš athugar einkanlega ef  ašhaldsreglur fjįrlaga hafi veriš virtar, og į žessum grunni tveggja višmišanna héšan ķ frį:

 

a)       ef hlutfalliš milli [tekju] halla hins opinbera sem gert er rįš fyrir eša raunverulegs og heildar innri framleišslu er hęrra en tilvķsunargildi, nema:

 

-        aš hlutfalliš hafi lękkaš į umtalsveršan og afstöšugan hįtt og nįš stigi nįlęgt tilvķsunargildinu,

 

-        eša aš hękkun tilvķsunargildisins sé einstök og tķmabundin og įšurnefnt hlutfall heldur įfram aš vera nįlęgt tilvķsunargildinu;

 

 

b)      ef hlutfalliš milli skuldar hins opinbera og heildar innri framleišsla er hęrra en tilvķsunargildi, nema žetta hlutfall lękki nęgilega og nįlgist tilvķsunargildiš į fullnęgjandi hraša.

 

Tilvķsunargildin eru gerš skżrari ķ frumskjali um réttarfariš sem varša alla óhóflega [tekju]halla, sem er sem višbót viš Samninganna.

 

3.         Ef Mešlima-Rķki fullnęgir ekki kröfum žessara višmišana eša annaš žeirra, undirbżr Umbošiš vandlega skżrslu. Skżrsla Umbošsins athugar jafnframt ef [tekju] halli hins opinbera fer fram śr śtgjöldum opinberra fjįrfestinga og tekur tillit til allra annarra žżšingamikla žįtta, žar meš talin staša hagstjórnar og fjįrlaga į uppgjörstķmabili[20] Mešlima-Rķkisins.

 

Umbošiš getur jafnframt undirbśiš vandlega skżrslu ef, žvert ofan ķ viršinguna viš kröfurnar sem fylgja ķ kjölfar višmišananna, žaš metur aš žaš sé hętta į umtalsveršum [tekju]halla ķ Mešlima-Rķkinu.

 

4.         Nefnd hagstjórnar og fjįrmįla skilar įliti um skżrsla Umbošsins.

 

5.         Ef Umbošiš metur aš žaš sé umtalsveršur [tekju]halli ķ Mešlima-Rķki eša hęttu į aš slķkur [tekju]halli gerist, stķlar žaš viškomandi Mešlima-Rķki įliti og upplżsir Rįšiš žar um.

 

6.         Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, og meš tillit til hugsanlegra athugasemda viškomandi Mešlima-Rķkis, įkvešur, eftir allsherjarmat, ef žar er umtalsveršur [tekju]halli eša ekki.

 

7.         Žegar Rįšiš, ķ samręmi viš mįlsgrein 6, įkvešur aš žaš sé umtalsveršur [tekju]halli, samžykkir žaš, įn óréttlįtrar tafar, aš tilmęlum Umbošsins, tilmęli sem žaš fyrrnefnda stķlar viškomandi Mešlima-Rķki ķ žeim tilgangi aš žaš sama bindi enda į žetta įstand į tilsettum gefnum tķma. Meš fyrirvara um įkvęši mįlsgreinar 8, žessi tilmęli eru ekki gerš opinber.

 

8.         Žegar Rįšiš kemst aš raun um aš ekkert įhrifarķkt ķ framhaldi hefur veriš gert sem svar viš tilmęli žess innan tķmabils sem var fastsett, getur žaš gert sķn tilmęli opinber.

 

9.         Ef Mešlima-Rķki žverkallast viš aš fylgja tilmęlum Rįšsins eftir, getur žaš sama įkvešiš aš setja viškomandi Mešlima-Rķki śrslitakosti aš grķpa til, innan tiltekinna tķmamarka, śręša sem stefna į minnkun [tekju]hallans sem Rįšiš hefur dęmt um aš séu naušsynleg til aš rįša bót į įstandinu.

 

 

Ķ žvķlķku tilfelli, getur Rįšiš krafiš viškomandi Mešlima-Rķki aš leggja fram skżrslur samkvęmt nįkvęmri tķmatöflu, ķ žeim tilgangi aš geta athugaš ašlögunar višleitni sem hefur veriš fallist į af žessu Mešlima-Rķki.

 

10.       Mįlskotsréttindi sem gert er rįš fyrir meš greinum 258 og 259 geta ekki veriš innt af hendi innan ramma mįlsgreina 1 til 9 žessarar greinar.

 

11.       Jafn lengi sem aš Mešlima-Rķki beygir sig ekki undir įkvöršun sem var tekin ķ krafti mįlsgreinar 9, getur Rįšiš įkvešiš aš beita eša, ef til žess kemur, styrkja eitt eša fleiri eftirfarandi śrręši:

 

-        krefjast aš viškomandi Mešlima-Rķki aš žaš birti višbótarupplżsingar, sem Rįšiš gerir skżra grein fyrir, įšur en sett eru į markaš vešbréf og veršbréf;

 

-        bjóša Evrópska Fjįrfestingarbankanum aš endurskoša sķna lįnastefnu gagnvart viškomandi Mešlima-Rķki;

 

-        krefjast aš viškomandi Mešlima-Rķki bindi, hjį Sameiningunni, innstęšu sem ekki ber vexti, aš heildarupphęš viš hęfi,  Žar til, skošun Rįšsins,um talsveršan [tekju]halla hefur veriš leišrétt;

 

-        leggja į sekt aš heildarupphęš viš hęfi.

 

Forsętisherra Rįšsins upplżsir Evrópska Žingiš um įkvaršanir sem eru teknar.

 

12.       Rįšiš fellur śr gildi öll eša tiltekin sinna įkvaršanna eša tilmęla meš skķrskotun til mįlsgreina 6 til 9 og 11 aš svo miklu leyti sem, skošun Rįšsins, um talsveršan [tekju]halla ķ viškomandi Mešlima-Rķki hefur veriš leišrétt. Ef Rįšiš hefur įšur gert opinber sķn tilmęli, lżsir žaš opinberlaga yfir, įkvöršuninni um gildisfellingu meš skķrskotun til mįlsgreinar 8, sem žaš sé ekki lengur umtalsveršur [tekju]halli ķ žessu Mešlima-Rķkis.

 

13.       Žegar Rįšiš tekur sķnar įkvaršanir eša tilmęli meš skķrskotun til mįlsgreina 8, 9, 11 og 12, śrskuršar Rįšiš aš tilmęlum Umbošsins.

 

Žegar Rįšiš samžykkir śrręši meš skķrskotun til mįlsgreina 6 til 9, 11 og 12, śrskuršar žaš įn žess aš reikna meš aš mešlimur Rįšsins fulltrśi viškomandi Mešlima-Rķkis greiši atkvęši.

 

 

Hęfur meirihluti annarra mešlima Rįšsins skilgreinist ķ samręmi viš grein 238, mįlsgrein 3, liš a).

 

14.       Višbótar įkvęši višvķkjandi gangsetning réttarfarsins sem žessi grein lżsir fyrirfinnast ķ frumskjali um beitanlegt réttarfar ķ tilfelli umtalsveršs [tekju]halla, višbót viš Samningana.

 

Rįšiš, sem śrskuršar einróma ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og Evrópski Sešlabanks, fastsetur višeigandi įkvęši sem koma ķ staš įšurnefnds frumskjals.

 

Meš fyrirvara um önnur įkvęši žessarar mįlsgreinar, Rįšiš, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, fastbindur hęttina og skilgreiningarnar ķ augnamiši beitingar įkvęša žess frumskjals.

 

 

 

KAFLI 2

GJALDMIŠILSSTEFNUMĮL

 

 

Grein 127 Kerfi evrópskra sešlabanka

(śr-grein 105 TCE)

 

1.         Grunnforsenduvišfang Evrópska Kerfis Sešlabanka, héšan ķ frį uppnefnt "EKSB", er aš višhalda jafnvęgi og varanleika veršlags. Įn žess aš vega aš višfangi stöšugleika veršlags, EKSB fęrir almennum hagstjórnarstefnum ķ Sameiningunni sinn stušning, ķ žvķ augnamiši aš leggja af mörkum til framkvęmdar višfangsefna Sameiningarinnar, svo sem skilgreinir grein 3 Evrópsku Sameiningarinnar. EKSB ašhefst ķ samręmi viš grunnforsendu fyrirkomulags opins markašar hvar samkeppni er frjįls, meš žvķ aš hygla įhrifarķkri śthlutun aušmagns og meš žvķ aš virša grunnforsendurnar sem grein 119 fastbindur.

 

2.         Grundvallar skyldur sem tengjast EKSB fela ķ sér aš:

 

-          aš skilgreina og koma ķ verk gjaldmišilsstefnu Sameiningarinnar;

 

 

-          stżra gjaldmišlavišskiptum samręmi viš grein 219;

 

-          bśa yfir og stżra opinberum gjaldmišla varasjóšum Mešlima-Rķkjanna;

 

-          aš stušla aš réttri virkni greišslukerfa.

 

3.         Žrišja žankastriki mįlsgreinar 2 er beitt įn žess aš vega aš vörslu og rekstri, stjórna Mešlima-Rķkjanna, reikningsjafnašar[21] gjaldeyris.

 

4.         Leitaš er rįša hjį Evrópski Sešlabankanum:

 

-        um allrar framlagšar athafnir Sameiningarinnar innan svęšanna sem tengjast hans valdhęfi;

 

-        af  žjóšayfirvöldum, um öll reglugeršarfrumvörp innan svęšanna sem tengjast hans valdhęfi, en innan takmarka og eftir ašstęšunum sem Rįšiš hefur fastbundiš ķ samręmi viš réttarfariš sem gert er rįš fyrir meš grein 129, mįlsgrein 4.

 

Evrópski Sešlabankinn getur, innan svęšanna sem tengjast hans valdhęfi, lagt fram skošanir viš višeigandi stofnanir, stjórnfęri eša umbošstofur Sameiningarinnar eša viš žjóšayfirvöld.

 

5.         EKSB leggur sitt af mörkun til vandręšalausar mešferšar stefnumįla sem lögmęt yfirvöld fara meš aš žvķ er varšar hagsżniseftirlit lįnastofnanna og jafnvęgi sem varanleika fjįrmįlakerfa.

 

6.         Rįšiš getur, sem śrskuršar eftir leišum reglugerša ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, einróma, og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og Evrópski Sešlabankans, trśaš Evrópska Sešlabankanum fyrir tilteknum skyldum sem hafa stefnu einkenni ķ mįlum hagsżniseftirlits lįnastofnanna og annarra fjįrmagnsstofnana, aš undanskildum tryggingarfyrirtękjum.

 

 

Grein 128

(śr-grein 106 TCE)

 

1.         Evrópski Sešlabankanum er einunum heimilt aš heimila markašssetningu evru bankasešla ķ Sameiningunni. Evrópski Sešlabankinn og žjóšasešlabankarnir geta sett į markaš slķka sešla. Bankasešlar sem eru settir į markaš af Evrópska Sešlabankanum og žjóšasešlabönkunum eru žeir einu lögmętt gjaldgengir ķ Sameiningunni.

 

 

2.         Mešlima-Rķkin geta sett į markaš evrumynt, meš fyrirvara um samžykki, Evrópska Sešlabankans, rśmtaks markašssetningarinnar. Rįšiš, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og Evrópska Sešlabankann, getur samžykkt śrręši til aš samstilla einingargildin og skilgreindar tęknikröfur til allra mynta sem er ętlaš ķ umferš, aš svo miklu leyti sem žaš er naušsynlegt til aš tryggja vandręšalausa umferš žeirra ķ Sameiningunni.

 

 

Grein 129 EKSB

(śr-grein 107 TCE)

 

1.         EKSB er stjórnaš af įkvöršunarstjórnfęrum Evrópski Sešlabanks, sem eru rįš stjórnarherra og stjórnnefndin.

 

2.         Löggjafir Evrópska Kerfis Sešlabankanna og  Evrópski Sešlabanks, héšan ķ frį nefnd "löggjafir EKSB og ESB", eru skilgreindar ķ frumskjali višbót viš Samningana.

 

3.         Greinar 5.1, 5.2, 5.3, 17, 18, 19.1, 22, 23, 24, 26, 32.2, 32.3, 32.4, 32.6, 33.1 a) og 36  löggjafa EKSB og ESB mį breyta af Evrópska Žinginu og Rįšinu, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar. Žau śrskurša annašhvort aš tilmęlum Evrópska Sešlabanks og eftir rįšaleitun viš Umbošiš, eša aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun viš Evrópska Sešlabankann.

 

4.         Rįšiš, annašhvort aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og Evrópska Sešlabankann, eša aš tilmęlum Evrópska Sešlabankans og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og Umbošiš, fastbindur įkvęši meš skķrskotun til greina 4, 5.4, 19.2, 20, 28.1, 29.2, 30.4 og 34.3 lagaskoršanna EKSB og ESB.

 

 

Grein 130

(śr-grein 108 TCE)

 

Ķ beitingu valdanna og ķ uppfyllingu skyldstarfanna og skyldanna sem žeim hefur veriš veitt af Samningum og löggjöfum EKSB og ESB, hvorki Evrópski Sešlabankinn, né žjóšasešlabanki, eša einhver sem vęri mešlimur žeirra įkvöršunarstjórnfęra getur hvorki falast eftir né fallist į fyrirmęli stofnanna, stjórnfęra eša umbošsstofa Sameiningarinnar, stjórna Mešlima-Rķkjanna eša allra annarra umbošsstofa. Stofnanir, stjórnfęri eša umbošsstofur Sameiningarinnar, stjórnir Mešlima-Rķkjanna skuldbinda sig aš virša žessa grunnforsendu og aš reyna ekki aš hafa įhrif į mešlimi įkvöršunarstjórnfęra Evrópska Sešlabanks eša žjóšasešlabankana ķ uppfyllingu žeirra skylda.

 

 


 

Grein 131

(śr-grein 109 TCE)

 

Sérhvert Mešlima-Rķki sér um samžżšanleika sinnar žjóšarlöggjafar, žar meš taldar löggjafir sķns žjóšarsešlabankanna, meš samningum og löggjöfum EKSB og ESB.

 

 

Grein 132

(śr-grein 110 TCE)

 

1.         Ķ žįgu uppfyllingu skyldna sem EKSB er trśaš fyrir, Evrópski Sešlabankinn, ķ samręmi viš Samningana og eftir ašstęšunum sem eru fastbundnar ķ löggjöfum EKSB og ESB:

 

-        fastbindur reglugeršir ķ naušsynlegum śrręšum į uppfyllingu skyldanna sem eru skilgreindar til greinar 3.1, fyrsta žankastriki, til greinarum 19.1, 22 eša 25.2 löggjafa EKSB og ESB, einnig ķ žeim tilfellum sem er gert rįš fyrir ķ athöfnum Rįšsins meš skķrskotun til greinar 129, mįlsgrein 4;

 

-        tekur naušsynlegar įkvaršanir til uppfyllingu skyldanna sem EKSB er trśaš fyrir ķ krafti Samninganna og löggjafa EKSB og ESB;

 

-        setur ķ umferš tilmęli og skošunar.

 

2.         Evrópski Sešlabankinn getur įkvešiš aš kunngera sķnar įkvaršanir, tilmęli og skošanir.

 

3.         Innan takmarka og eftir ašstęšunum sem Rįšiš fastbindur ķ samręmi viš réttarfariš sem gert er rįš fyrir meš grein 129, mįlsgrein 4, er Evrópska Sešlabankanum heimilt aš lįta fyrirtęki sęta sektum og lotubundnum hegningargreišslum ķ tilfelli ekki‑viršingar viš hans reglugeršir og hans įkvaršanir.

 

 

Grein 133

 

Įn žess aš vega aš śthlutunum Evrópska Sešlabanks, Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, byggja upp naušsynleg śrręši til notkunar į evrunni aš svo miklu leyti sem hśn einstęšur gjaldmišill. Žessi śrręši eru samžykkt eftir rįšaleitun viš Evrópska Sešlabankann.

 

 

 

 

KAFLI 3

STOFNANNA ĮKVĘŠI

 

 

Grein 134 nefnd hagstjórnar og fjįrmįla

(śr-grein 114 TCE)

 

1.         Til žess aš stušla aš samhęfingu stefnumįla Mešlima-Rķkjanna ķ öllum naušsynlegum śrręšum virkni innri markašar, er stofnuš nefnd hagstjórnar og fjįrmįla.

 

2.         Nefnd hagstjórnar og fjįrmįla hefur aš skyldu:

 

-        aš bera fram skošanir, annašhvort aš beišni Rįšsins eša Umbošsins, eša aš sķnu eigin frumkvęši, ķ žįgu žessara stofnana;

 

-        aš fylgjast meš įstandi hagstjórnar og fjįrmįla Mešlima-Rķkjanna og Sameiningarinnar og gefa reglulega Rįšinu og Umbošinu skżrslu um mįlefniš, einkanlega um tengsl fjįrmįla meš žrišja ašila löndum og alžjóšastofnunum;

 

-        įn žess aš vega aš grein 240, aš stušla aš undirbśningi starfa Rįšsins meš skķrskotun til greina 66 og 75, til greinar 121, mįlsgreinar 2, 3, 4 og 6, til greina 122, 124, 125 og 126, til greinar 127, mįlsgrein 6, til greinar 128, mįlsgrein 2, til greinar 129, mįlsgreinar 3 og 4, til greinar 138, til greinar 140, mįlsgreinar 2 og 3, til greinar 143, til greinar 144, mįlsgreinar 2 og 3, og til greinar 219, og aš inna af hendi ašrar skyldur rįšgjafar og undirbśnings sem henni er trśaš fyrir af Rįšinu;

 

-        aš framkvęma, minnst eitt skipti į įri, athugun įstandsins ķ mįlum tilfęrslu aušmagns og frjįlsręšis greišslna, eins og žęr eru afleišingar beitingu Samninganna og śrręši sem voru tekin af Rįšinu; žessi rannsókn hvķlir į öllum śręšunum višvķkjandi tilfęrslu aušmagns og greišslna; nefndin gefur Umbošinu og ķ Rįšinu skżrslu um afleišingar žessarar rannsóknar.

 

Mešlima-Rķkin, Umbošiš og Evrópski Sešlabankinn śtnefna sérhvert mest tvo mešlimi nefndarinnar.

 

 

3.         Rįšiš, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun viš Evrópska Sešlabankann og nefndina meš skķrskotun til žessarar greinar, fastsetur hętti višvķkjandi samsetningu nefndar hagstjórnar og fjįrmįla. Forsętisherra Rįšsins upplżsir Evrópska Žingiš um žessa įkvöršun.

 

4.         Fyrir utan skyldurnar sem eru fastbundnar ķ mįlsgrein 2, ef og žvķ ašeins aš Mešlima-Rķkin njóti góšs af frįviki sem er hįš skilyršum greinar 139, fylgist nefndin meš įstandi gjaldmišils og fjįrmįla einnig almennu greišslustjórnkerfi žessara Mešlima-Rķkja og gefur reglulega Rįšinu og Umbošinu skżrslu um mįlefniš.

 

 

Grein 135

(śr-grein 115 TCE)

 

Ķ žįgu mįlanna sem tengjast beitingaryfirgripi greinar 121, mįlsgrein 4, greinar 126 aš undanskildum mįlsgreinum 14, greinar 138, greinar 140, mįlsgrein 1, greinar 140, mįlsgrein 2, fyrstu efnisgrein, greinar 140, mįlsgrein 3, og greinar 219, getur Rįšiš eša Mešlima-Rķki krafiš Umbošiš aš bera fram, ķ samręmi viš tilvikiš, tilmęli eša tillögu. Umbošiš athugar žessa kröfu og leggur fram sķnar nišurstöšur ķ Rįšinu įn tafar.

 

 

 

KAFLI 4

EIGIN ĮKVĘŠI MEŠLIMA-RĶKJA
HVERS MYNT ER EVRA

 

 

Grein 136

 

1.       Ķ žeim tilgangi aš stušla aš hagsżnni starfsemi sameiningar hagstjórnar og gjaldmišils og ķ samręmi viš įkvęši Samninganna sem aš skipta mįli, samžykkir Rįšiš, ķ samręmi viš réttarfariš sem skiptir mįli žar į mešal žau meš skķrskotun til greina 121 og 126, aš undanskildu réttarfarinu sem gert er rįš fyrir meš grein 126, mįlsgrein 14, śrręši sem varša Mešlima-Rķkin hvers gjaldmišill er evra til aš:

 

a)       styrkja samhęfingu og yfirlit žeirra fjįrlaga ašhaldsreglna;

 

 

b)      undirbśa vandlega, ķ žįgu žess sem žau varšar, stefnur hagstjórnarįttvķsi, meš žvķ aš vaka yfir žvķ aš žęr séu samrżmanlegar meš žeim sem eru samžykktar ķ žįgu Sameiningarheildarinnar, og til aš tryggja yfirlit.

 

2.       Ašeins mešlimir Rįšsins fulltrśar Mešlima-Rķkin hvers gjaldmišill er evra eiga hlutdeild ķ aš greišir atkvęši um Śrręši meš skķrskotun til mįlsgreinar 1.

 

Hęfur meirihluti įšurnefndra mešlima skilgreinist ķ samręmi viš grein 238, mįlsgrein 3, liš a).

 

 

Grein 137

 

Fundahęttir millum rįšherra Mešlima-Rķkjanna hvers gjaldmišill er evra eru fastbundnir af frumskjali Evrugrśppu.

 

 

Grein 138

(śr-grein 111, mįlsgrein 4, TCE)

 

1.         Ķ žeim tilgangi aš tryggja evrunni sęti ķ kerfi alžjóšagjaldmišla, samžykkir  Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, įkvöršun sem byggir upp sameiginlegar afstöšur sem varša mįl af tilteknu hagsmunalegu mikilvęgi ķ žįgu sameiningu hagstjórna og gjaldmišla innan stofnanna og lögmętra stjórnlagarįšstefna alžjóšafjįrmįla. Rįšiš śrskuršar eftir rįšaleitun viš Evrópska Sešlabankann.

 

2.         Getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, samžykkt višeigandi Śrręši til aš tryggja sameinaš fyrirsvar innan stofnanna og Stjórnlagarįšstefna alžjóšafjįrmįla. Rįšiš śrskuršar eftir rįšaleitun viš Evrópska Sešlabankann.

 

3.         Ašeins mešlimir Rįšsins fulltrśa Mešlima-Rķkin hvers gjaldmišill er evra eiga hlutdeild ķ aš greiša atkvęši um śrręši meš skķrskotun til mįlsgreina 1 og 2.

 

Hęfur meirihluti įšurnefndra mešlima skilgreinist ķ samręmi viš grein 238, mįlsgrein 3, liš a).

 

 

 

 

KAFLI 5

BRĮŠABRIGŠA ĮKVĘŠI

 

 

Grein 139 Mešlimi-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar

 

1.       Mešlima-Rķkin višvķkjandi hverjum Rįšiš hefur ekki įkvešiš aš žau uppfylli naušsynlegar ašstęšurnar til aš taka upp evru eru héšan ķ frį uppnefnd "Mešlimi-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar.

 

2.       Įkvęši samninganna héšan ķ frį eiga ekki viš um Mešlima-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar:

 

a)       upptöku hluta vķšsżnu įttvķsi hagstjórnarstefnanna sem varša evrubeltiš almennt (grein 121, mįlsgrein 2);

 

b)      žvingandi aušmagns til aš rįša bóta į óhóflegum [tekju]halla (grein 126, mįlsgreinar 9 og 11);

 

c)       višfangsefna og skyldna EKSB (grein 127, mįlsgreinar 1, 2, 3 og 5);

 

d)      markašssetningar evrunnar (grein 128);

 

e)       athafna  Evrópska Sešlabankans (grein 132);

 

f)       śręša višvķkjandi notkun į evrunni (grein 133);

 

g)      gjaldmišilssamninga og annarra śręša višvķkjandi Gjaldeyrisgengisstefnu (grein 219);

 

h)      śtnefningar mešlima stjórnnefndar  Evrópski Sešlabanks (grein 283, mįlsgrein 2);

 

i)       įkvaršanna sem byggja upp sameiginlegar afstöšur sem varša mįl af tilteknu hagsmunalegu mikilvęgi ķ žįgu sameiningar hagstjórna og gjaldmišla innan stofnanna og lögmętra stjórnlagarįšstefna alžjóšafjįrmįla (grein 138, mįlsgrein 1);

 

 

j)       śręša til aš tryggja sameinaš fyrirsvar innan stofnanna og stjórnlagarįšstefna alžjóšafjįrmįla (grein 138, mįlsgrein 2).

 

Žar af leišandi, ķ greinum meš skķrskotun til ķ liši a) til j), er įtt viš meš "Mešlima-Rķki", Mešlima-Rķki hvers gjaldmišill er evra.

 

3.         Mešlima-Rķkin sem gefa tilefni til undantekningar og žeirra žjóšasešlabankar eru śtilokuš frį réttindum og skuldbindingum innan ramma EKSB ķ samręmi viš kafla IX löggjafa EKSB og ESB.

 

4.       Réttindi til aš greiša atkvęši mešlima Rįšsins sem eru fulltrśar Mešlima-Rķkjanna sem gefa tilefni til undantekningar eru lögš nišur viš samžykkt Rįšsins į śrręšum meš skķrskotun til greina sem eru tķundašar ķ mįlsgrein 2, einnig til žessara eftirfarandi tilfella:

 

a)       tilmęla sem var vķsaš til Mešlima-Rķkjunum hvers gjaldmišill er evra innan ramma yfirlitsins sem margir ašilar standa aš, žar meš taldar stefnuskrįr stöšugleika og ašvarana (grein 121, mįlsgrein 4);

 

b)      śręša višvķkjandi hóflegum [tekju]halla sem varša Mešlima-Rķkin hvers gjaldmišill er evra (grein 126, mįlsgreinar 6, 7, 8, 12 og 13).

 

Hęfur meirihluti annarra mešlima Rįšsins skilgreinist ķ samręmi viš grein 238, mįlsgrein 3, liš a).

 

 

Grein 140 evru upptaka

(įšur greinar 121, mįlsgrein 1, 122, mįlsgrein 2, önnur setning,
og 123, mįlsgrein 5, TCE)

 

1.         Minnst į tveggja įra fresti, eša aš kröfu Mešlima-Rķkis sem gefur tilefni til undantekningar, gefa Umbošiš og Evrópski Sešlabankinn skżrslu ķ Rįšinu um framfarir sem hafa ręst af hįlfu Mešlima-Rķkjanna sem gefa tilefni til undantekningar ķ uppfyllingu žeirra skuldbindinga ķ žįgu framkvęmdar sameiningar hagstjórna og gjaldmišils. Žessar skżrslur athuga einkanlega ef žjóšarlöggjafir sérhverra žessara Mešlima-Rķkja, žar meš taldar löggjafir sinna žjóšasešlabanka, er samrżmanlegar meš greinum 130 og 131 og meš löggjöfum EKSB og ESB. Skżrslurnar athuga jafnframt ef meirihįttar varanleg samleitni hefur veriš framkvęmd, meš žvķ aš sundurliša ķ hvaša śręšum sérhvert Mešlima-Rķki hefur fullnęgt eftirfarandi višmišunum:

 

 

-        meirihįttar framkvęmd veršlagsstöšugleika; žessi kemur ķ ljós meš veršbólgustigi, sem  mest, nįlęgu žriggja Mešlima-Rķkja, sem sżna sig skila bestum įrangri ķ mįlum veršlagsstöšugleika;

 

-        eiginleiki haldbęrs įstands opinbera fjįrmįla; žessi kemur ķ ljós meš įstand fjįrlaga sem ekki ber vott um umtalsveršan [tekju]halli hins opinbera ķ veru greinar 126, mįlsgrein 6;

 

-        viršing flöktunarmarka sem gert er rįš fyrir af gengisgangvirki evrópska gjaldmišlakerfisins ķ minnst tvo įr, įn mats į gjaldmišli ķ samanburši viš evruna;

 

-        eiginleiki varanlegar samleitni sem Mešlima-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar hefur nįš og žess hlutdeildar ķ gengisgangvirki, sem endurspeglast ķ męli gengis langtķma vaxta.

 

Višmišanirnar fjórar meš skķrskotun til žessarar mįlsgreinar og žżšingarmiklu tķmabilin į hverjum sérhver skal vera virt eru geršar skżrari ķ frumskjali sem višbót viš Samninganna. Skżrslur Umbošsins og Evrópska Sešlabankans taka jafnframt tillit til afleišingar samžęttingar markaša, įstands og žróunar yfirstandandi greišslujafnaša, og rannsóknar žróunar kostnašar žjóšarframleišslu[22] og annarra veršvķsa.

 

2.         Eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og rökręšur innan Evrópska Rįšsins, įkvešur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, hvaša Mešlima-Rķki sem gefa tilefni til undantekningar uppfylla naušsynleg skilyrši į grunni višmišanna sem eru fastbundnar ķ mįlsgrein 1 og bindur enda į undantekningu Mešlima-Rķkjanna sem eiga hlut aš mįli.

 

Rįšiš śrskuršar eftir hafa tekiš į móti tilmęlum sem koma frį hęfum meirihluti sinna mešlima sem eru fulltrśar Mešlima-Rķkja hvers gjaldmišill er evra. Žessi mešlimir śrskurša innan tķmafrests inna sex mįnaša aš telja frį móttöku tillögu Umbošsins af Rįšinu.

 

Hęfur meirihluti įšurnefndra mešlima, meš skķrskotun til annarrar efnisgreinar, skilgreinist ķ samręmi viš grein 238, mįlsgrein 3, liš a).

 

3.         Ef įkvešiš er, ķ samręmi viš réttarfariš sem gert er rįš fyrir ķ mįlsgrein 2, aš binda endi į undantekningu, žį fastbindur Rįšiš, meš žvķ aš Mešlima-Rķkin hvers gjaldmišill er evra og viškomandi Mešlima-Rķki śrskurša einróma, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun viš Evrópska Sešlabankann, óafturkallanlega į hvaša gengi evran kemur ķ staš gjaldmišils viškomandi Mešlima-Rķkis og įkvešur önnur naušsynleg śrręši innleišingar evrunnar aš svo miklu leyti sem einstökum gjaldmišill ķ viškomandi Mešlima-Rķki.

 

 


 

Grein 141

(įšur greinar 123, mįlsgrein 3, og 117, mįlsgrein 2,
fimm fyrstu žankastrik, TCE)

 

1.         Žį og žvķ ašeins aš séu til stašar Mešlima-Rķki sem gefa tilefni til undantekningar, og įn žess aš vega aš grein 129, mįlsgrein 1, er almennt Rįš Evrópska Sešlabanks meš skķrskotun til greinar 44 löggjafa EKSB og ESB  myndaš sem žrišja įkvöršunarstjórnfęri Evrópska Sešlabanks.

 

2.         Žį og žvķ ašeins aš séu til stašar Mešlima-Rķki sem gefa tilefni til undantekningar, Evrópski Sešlabankinn, aš žvķ er varšar žessi Mešlima-Rķki:

 

-        styrkir samvinnuna millum  žjóšasešlabankanna;

 

-        styrkir samhęfingu gjaldmišilsstefna Mešlima-Rķkjanna ķ žvķ augnamiši aš tryggja jafnvęgi sem varanleika veršlags;

 

-        fylgist meš starfsemin gengisgangvirkni;

 

-        leišir til lykta rįšaleitannir um mįlin sem falla undir valdhęfi žjóšasešlabankanna og hafa slęm įhrif į jafnvęgi sem varanleika stofnanna og markaša fjįrmagns;

 

-        fer meš fornar skyldur Sjóšs evrópskrar gjaldmišlasamvinnu, sem įšur var sinnt af Stofnun evrópskra gjaldmišla.

 

 

Grein 142

(śr-grein 124, mįlsgrein 1, TCE)

 

Sérhvert Mešlima-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar mešhöndlar sķn gengismįl sem og vandamįl sameiginlegra hagsmuna. Mešlima-Rķkin taka tillit til, reynslunnar, sem fęst meš žessu, žökk sé samvinnunni innan ramma gengisgangvirkni.

 

 


 

Grein 143

(śr-grein 119 TCE)

 

1.         Ķ tilfelli erfišleika eša yfirvofandi erfišleika ķ greišslujöfnuši Mešlima-Rķkis sem gefur tilefni til undantekningar, sem kemur frį annašhvort gjörvöllu ójafnvęgi reikningsjafnašarins, eša ešli gjaldeyrisins sem žaš hefur til umrįša, og sem gętu einkanlega teflt ķ tvķsżnu starfsemin innri markašar eša framkvęmd sameiginlegrar verslunarstefnu, framkvęmir Umbošiš įn tafar rannsókn įstands žessa Rķkis, einnig athafnarinnar sem žaš hefur takist į viš eša sem žaš getur takist į viš ķ samręmi viš įkvęši Samninganna, meš žvķ höfša til alls bolmagns hvert žaš hefur til umrįša. Umbošiš tilgreinir śrręši hverjum žaš męlir meš aš séu samžykkt af hlutašeigandi Rķki.

 

Ef athöfnin sem takist var į viš af Mešlima-Rķkinu sem gefur tilefni til undantekningar og śrręši sem Umbošiš stakk upp į viršast ekki fullnęgjandi til aš ryšja śr vegi erfišleikum eša yfirvofandi erfišleikum sem komist var ķ kast viš, męlir Umbošiš meš ķ Rįšinu, eftir rįšaleitun viš nefnd hagstjórnar og fjįrmįla, gagnkvęmri [samkeppni]ašstoš og višeigandi ašferšum.

 

Umbošiš heldur Rįšinu reglulega upplżstu um įstandsins rķkisins og žess žróun.

 

2.         Rįšiš samžykkir gagnkvęma [samkeppni]ašstoš; žaš fastsetur tilskipanir eša įkvaršanir sem fastbinda žeirra ašstęšurnar og hętti. Gagnkvęm [samkeppni]ašstoš getur einkanlega veriš ķ formi:

 

a)       athafnar sem sammęli eru um aš fremja hjį öšrum alžjóšastofnunum, ķ hverjum Mešlima-Rķkin sem gefa tilefni til undantekningar geta įtt mįlskot;

 

b)      naušsynlegra śręša til aš komast hjį afvegaleiddum višskiptum žegar Mešlima-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar, sem er ķ erfišleikum, višheldur eša innleišir aftur magnbundna takmörkun gagnvart žrišja ašila landi;

 

c)       takmarkašra lįnveitinga af hįlfu annarra Mešlima-Rķkja, meš fyrirvara um žeirra samžykkt.

 

3.         Ef gagnkvęm [samkeppni]ašstoš sem Umbošiš hefur męlt meš hefur ekki veriš samžykkt af Rįšinu eša ef samžykkt gagnkvęm [samkeppni]ašstoš og śręši sem voru tekin eru ófullnęgjandi, heimilar Umbošiš Mešlima-Rķkinu sem gefur tilefni til undantekningar, sem er ķ erfišleikum, aš grķpa til verndarśrręša fyrir hver žaš fyrrnefnda skilgreinir ašstęšurnar og hęttina.

 

Rįšiš getur afturkallaš žessa heimild og breytt žessum ašstęšum og hįttum.

 

 

Grein 144 kreppa ķ greišslujöfnuši

(śr-grein 120 TCE)

 

1.         Ķ tilfelli skyndilegrar kreppu ķ greišslujöfnuši og ef įkvöršun ķ veru greinar 143, mįlsgrein 2, kemur ekki tafarlaust fram, getur Mešlima-Rķki sem gefur tilefni til undantekningar gripiš til, ķ nafni varśšar, naušsynlegra verndunarśręša. Žessi śrręši skulu valda sem minnst truflun ķ starfsemin innri markašar og ekki fara fram śr stranglega brżnu umfangi til aš rįša bóta į skyndilegum erfišleikum sem hafa komiš ķ ljós.

                                                                                        

2.         Umbošiš og önnur Mešlima-Rķki skulu vera upplżst žessara verndunarśrręša ķ sķšasta lagi į žeim tķma žegar žau taka gildi. Umbošiš getur męlt meš gagnkvęmri [samkeppni] ašstoš ķ samręmi viš grein 143 viš Rįšiš.

 

3.         Aš tilmęlum Umbošsins og eftir rįšaleitun nefndar hagstjórnar og fjįrmįla, getur Rįšiš   įkvešiš aš hlutašeigandi Mešlima-Rķki skuli breyta, nema śr gildi eša fella śr gildi verndunarśrręši meš skķrskotun til žessara į undan.

 

 

 

BĮLKUR IX

ATVINNA

 

 

Grein 145 samskipulögš višbragšsįętlun

(śr-grein 125 TCE)

 

Mešlima-Rķkin og Sameiningin leggja sig fram viš, ķ samręmi viš žennan bįlk, aš undirbśa vandlega samskipulagša višbragšsįętlun ķ žįgu atvinnu og sér ķ lagi til aš stušla aš vinnuafli hęfu, žjįlfušu og sem getur ašlagaš sig einnig aš vinnumörkušum fęrum aš bregšast snögglega viš skipulagsžróun, ķ žvķ augnamiši aš nį fram višfangsefnum eins og žau eru oršuš ķ grein 3 Evrópsku Sameiningarinnar.

 

 


 

Grein 146

(śr-grein 126 TCE)

 

1.         Mešlima-Rķkin, meš žeirra atvinnumįlastefnum, leggja sitt af mörkum til framkvęmdar višfangsefna meš skķrskotun til greinar 145 į samrżmanlegan hįtt meš vķšsżnni įttvķsi hagstjórna Mešlima-Rķkjanna og Sameiningarinnar, sem er samžykkt til beitingar greinar 121, mįlsgrein 2.

 

2.         Mešlima-Rķkin, meš tillit til žjóšlegrar įstundunar sem tengist įbyrgšum samtaka launžega og atvinnurekenda[23], įlķta atvinnu eflingu eins og spurningu um sameiginlega hagsmuni og samskipuleggja žeirra athafnir ķ žessu tilliti innan Rįšsins, ķ samręmi viš grein 148.

 

 

Grein 147

(śr-grein 127 TCE)

 

1.         Sameiningin leggur sitt af mörkun til framkvęmdar atvinnu į hįu stigi meš žvķ aš hvetja til samvinnu milli Mešlima-Rķkjanna og meš žvķ aš veita stušning og, ef naušsyn krefur, meš žvķ aš fullkomna žeirra athafnir. Žannig gjört, viršir hśn fullkomlega valdssviš Mešlima-Rķkjanna ķ mįlinu.

 

2.         Markmišiš sem felst ķ aš nį fram un atvinnu į hįu stigi er tekiš meš ķ reikninginn ķ skilgreiningu og gangsetningu stefnumįla og athafna Sameiningarinnar.

 

 

Grein 148 višmišunarreglur atvinnumįlastefnu

(śr-grein 128 TCE)

 

1.         Evrópska Rįšiš athugar, sérhvert įr, atvinnuįstandiš ķ Sameiningunni og samžykkir nišurstöšur um mįlefniš, į grunni įrlegrar skżrslu sem Rįšiš og Umbošiš gefa ķ sameiningu.

 

2.         Į grunni nišurstašna Evrópska Rįšsins, undirbżr Rįšiš vandlega, aš tillögu Umbošsins og eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, hjį Hérašanefnd og hjį atvinnumįlanefnd meš skķrskotun til greinar 150, sérhvert įr višmišunarreglur, hverra Mešlima-Rķkin taka tillit til ķ žeirra atvinnumįlastefnu. Žessar višmišunarreglur eru samrżmanlegrar meš vķšsżnni įttvķsi sem er samžykkt til beitingar greinar 121, mįlsgrein 2.

 

 

3.         Sérhvert Mešlima-Rķki skilar til Rįšsins og  Umbošsins įrlegri skżrslu um mikilvęgustu śrręšin sem žaš hefur beitt til aš koma ķ verk sinni atvinnumįlastefnu, ķ ljósi višmišunarreglna ķ žįgu atvinnu meš skķrskotun til mįlsgreinar 2.

 

4.         Į grunni skżrslunnar meš skķrskotun til mįlsgreinar 3 og eftir aš hafa tekiš ķ mót skošun atvinnumįlanefndar, framkvęmir Rįšiš įrlega, ķ ljósi višmišunarreglna ķ žįgu atvinnu, rannsókn į gangsetningu atvinnumįlastefna Mešlima-Rķkjanna. Rįšiš, aš tilmęlum Umbošsins, getur, ef žaš metur žaš viš hęfi ķ kjölfar sinnar rannsóknar, stķlaš Mešlima-Rķkjunum tilmęli.

 

5.         Į grunni afleišingar žessarar  rannsóknar, stķla Rįšiš og Umbošiš Evrópska Rįšinu sameiginlega įrsskżrslu  sem varšar atvinnuįstandiš ķ Sameiningunni og gangsetningu višmišunarreglna ķ žįgu atvinnu.

 

 

Grein 149

(śr-grein 129 TCE)

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun viš Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og viš Hérašanefndar, geta samžykkt athafnir til hvatningar sem er ętlaš vera til framdrįttar samvinnunni milli Mešlima-Rķkjanna og aš styšja žeirra athafnir į atvinnusvęšum meš frumkvęšum sem stefna į aš efla skipti į upplżsingum og skilvirkni hįttum[24], meš žvķ aš lįta ķ té samanburšargreiningar og rįšgjafir eins og meš žvķ aš efla sókn ķ nżjungar og meš žvķ aš lęra af reynslunni, einkanlega meš žvķ aš leita til brautryšjenda verkefna.

 

Žessi śrręši fela ekki ķ sér samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna.

 

 

Grein 150 Nefnd atvinnumįla

(śr-grein 130 TCE)

 

Rįšiš, sem śrskuršar meš einföldum meirihluta, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, lögleišir Nefnd atvinnumįla sem er ķ ešli sķnu rįšgefandi ķ žeim tilgangi aš stušla aš samhęfingu, milli Mešlima-Rķkjanna, stefna ķ mįlum atvinnu og vinnumarkašar. Nefnd hefur aš skyldu:

 

 

-        aš fylgjast meš žróun įstands atvinnu og atvinnumįlastefna ķ Mešlima-Rķkjunum og ķ Sameiningunni;

 

-        įn žess aš vega aš grein 240, aš koma fram meš skošanir, annašhvort aš kröfu Rįšsins eša Umbošsins, eša aš sķnu eigin frumkvęši, og aš leggja sitt af mörkun viš undirbśning rįšagerša Rįšsins meš skķrskotun til greinar 148.

 

Ķ uppfyllingu sķns umboš, leitar Nefndin rįša hjį samtökum launžega og atvinnurekenda.

 

Sérhvert Mešlima-Rķki og Umbošiš śtnefna tvo mešlimi Nefndarinnar.

 

 

 

BĮLKUR X

SAMFÉLAGSLEG STEFNUMĮL

 

 

Grein 151 Samstilling félagslegu kerfanna

(śr-grein 136 TCE)

 

Sameiningin og Mešlima-Rķkin, mešvituš um grundvallar félagsréttindi, svo sem žessi eins og eru oršuš ķ Evrópska Félags Sįttmįlanum sem var undirritašur ķ Turin 18. október 1961 og ķ Samfélagssįttmįlanum um grundvallar félagsréttindi starfsmanna 1989, hafa aš višfangsefni aš efla atvinnu, aš betrumbęta lķfskjör og vinnu ašstęšur, sem gerir žeirra jafngildi kleyft ķ framförinni, félagslega vernd viš hęfi, félagslega umręšu, žróun starfsmannahalds[25] sem gerir kleyfa atvinnu į varanlegu hįu stigi og barįttu gegn śtskśfunum.

 

Ķ žessum tilgangi, koma Sameiningin og Mešlima-Rķkin ķ gang śrręšum sem taka tillit til fjölbreytni žess sem žjóširnar įstunda, sér ķ lagi į svęšum tengdum stjórnlagarįšstefnum, til naušsynjarinnar aš višhalda skipulagssamkeppnishęfni Sameiningarinnar.

 

Žau meta aš slķk žróun leiši ekki bara til virkni innri markašar, sem er til framdrįttar samstillingu félagslegu kerfanna, heldur lķka réttarfarinu sem gert er rįš fyrir af Samningum og nįlgun įkvęša löggjafa, reglugerša og stjórnsżslu.

 

                                                                                                     


 

Grein 152

 

Sameiningin višurkennir og stušlar aš hlutverki samtaka launžega og atvinnurekenda į sķnum męlikvarša, meš žvķ aš taka meš ķ reikninginn fjölbreytni žjóšakerfanna. Hśn aušveldar žeim umręšu sķn ķ millum, meš viršingu fyrir žeirra sjįlfstjórnarrétti.

 

Félagslegur fundur ęšstu rįšamanna žriggja ašila ķ žįgu vaxtar og atvinnu stušlar aš félagslegri umręšu.

 

 

Grein 153

(śr-grein 137 TCE)

 

1.         Til žess aš gera višfangsefnin meš skķrskotun til greinar 151 aš veruleika, styšur Sameiningin og fullkomnar athöfn Mešlima-Rķkjanna innan eftirfarandi umrįšsvęša:

 

a)       betrumbóta, sér ķ lagi, vinnu umhverfis til aš vernda heilsu og öruggi starfsmanna;

 

b)      starfsašstęšna;

 

c)       félagslegs öryggis og samfélagslegrar verndar starfsmanna;

 

d)      verndar starfsmanna ķ tilfelli riftunar vinnusamnings;

 

e)       upplżsingu og rįšaleitun starfsmanna;

 

f)       fyrirsvars og hlutdeildarvarnar[26] hagsmuna starfsmanna og atvinnurekenda, žar meš talin hlutdeildarrekstur[27], meš fyrirvara um mįlsgrein 5;

 

g)      atvinnuskilyrša žegna žrišja ašila landa sem fyrirfinnast sem dveljast löglega į landssvęšum Sameiningarinnar;

 

h)      samžęttingar śtskśfašra einstaklinga frį atvinnumarkašinum, įn žess aš vega aš grein 166;

 

i)       jafnréttis millum karla og kvenna aš žvķ er varšar žeirra möguleika į atvinnumarkaši og mešferšina į žeim ķ vinnunni;

 

 

j)       barįttu gegn samfélagsśtskśfun;

 

k)      endurnżjunar kerfa félaglegrar verndar, įn žess aš vega aš liš c).

 

2.         Ķ žessum tilgangi, Evrópska Žingiš og Rįšiš:

 

a)       geta samžykkt śrręši sem er ętlaš hvetja samvinnuna millum Mešlima-Rķkja meš frumkvęši sem stefnir į aš betrumbęta žekkingu, aš efla skipti į upplżsingum og skilvirkni hįttum, aš stušla aš sókn ķ nżjungar og aš lęra af reynslunni, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna;

 

b)      geta fastsett, innan svęšanna meš skķrskotun til mįlsgreinar 1, lišir a) til i), meš tilskipunum, lįmarks fyrirmęli til beitingar stigvaxandi, meš tillit til ašstęšnanna og tęknireglugerša sem eru til stašar ķ sérhverju Mešlima-Rķkjanna. Žessar stefnur sneiša hjį aš leggja į afturhaldsįkvęši stjórnsżslu, fjįrmįla og dómsmįla aš žvķ leyti sem žau halda aftur af sköpun og žróun smįrra og mešalstórra fyrirtękja.

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar eftir rįšaleitun viš Nefnd hagstjórnar og samfélagsmįla og Hérašanefnd.

 

Į svęšum meš skķrskotun til mįlsgreinar 1, lišir c), d), f) og g), śrskuršar Rįšiš ķ samręmi viš réttarfar tiltekinnar löggjafar, einróma, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu og įšurnefndum Nefndum.

 

Rįšiš, sem śrskuršar einróma aš tillögu Umbošsins eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, getur įkvešiš gera réttarfar venjulegrar löggjafar beitanlegt ķ mįlsgrein 1, lišir d), f) og g).

 

3.         Mešlima-Rķki getur trśaš samtökum launžega og atvinnurekenda fyrir, aš žeirra kröfu sem žau gera ķ sameiningu, gangsetning tilskipanna sem eru teknar til beitingar mįlsgreinar 2 eša, ef til žess kemur, gangsetningu įkvaršanna Rįšsins sem eru samžykktar ķ samręmi viš grein 155.

 

 

Ķ žessu tilfelli, gengur žaš śr skugga um, ķ sķšasta lagi į žeim degi žegar tilskipun eša įkvöršun skal hafa veriš heimfęrš eša sett ķ gang, aš samtök launžega og atvinnurekenda hafi komiš fram naušsynlegum įkvęšum meš samkomulagi, viškomandi Mešlima-Rķkis gagnvart žvķ aš grķpa til allra naušsynlegra rįšstafana sem gerir žvķ kleyft aš vera į öllum tķmum ķ stakk bśiš aš tryggja afleišingar sem framangreindrar tilskipanir eša framangreindrar įkvaršanir hafa lagt į.

 

4.         Fastsett įkvęši ķ krafti žessarar greinar:

 

-        spjalla ekki valfrelsi višurkenndu Mešlima-Rķkjanna til aš skilgreina grundvallar grunnforsendur almenna tryggingakerfis og skulu žar ķ ekki hafa merkjanleg slęm įhrif į jafnvęgi fjįrmįla;

 

-        geta ekki komiš ķ veg fyrir aš Mešlima-Rķki višhaldi eša byggi upp kröfuharšari verndarśrręši ķ samręmi viš Samninganna.

                                                                 

5.         Įkvęši žessarar greinar eiga ekki viš hvorki um žóknun, né um félagsašildarrétt, né um verkfallsrétt, né um rétt til vinnustöšvunar[28].

 

 

Grein 154

(śr-grein 138 TCE)

 

1.         Umbošiš hefur fyrir starfsverkefni aš stušla aš rįšaleitun samtaka launžega og atvinnurekenda į męlikvarša Sameiningarinnar og grķpur til allra nytsamlegra śrręša til aš aušvelda žeirra umręšu meš žvķ aš vaka yfir afstöšugu jafnvęgi milli mįlsašila.

 

2.         Ķ žeim tilgangi, leitar Umbošiš, įšur en žaš leggur fram tillögur į svęšum félagslegra stjórnarmįla, rįša hjį samtökum launžega og atvinnurekenda um mögulega įttvķsi athafna Sameiningarinnar.

 

3.         Ef Umbošiš, eftir žessa rįšaleitun, metur aš athöfn Sameiningarinnar sé ęskileg, leitar žaš rįša hjį samtökum launžega og atvinnurekenda um innhald rįšgeršar tillögu. Samtök launžega og atvinnurekenda afhenda Umbošinu skošun eša, ef til žess kemur, tilmęli.

 

4.         Ķ tilefni rįšaleitanna meš skķrskotun til mįlsgreina 2 og 3, geta samtök launžega og atvinnurekenda upplżst Umbošiš um žeirra vilja til aš skuldbinda žróunarferlin sem gert er rįš fyrir meš grein 155. Tķmalengd žessa ferils getur ekki fariš fram śr nķu mįnušum, nema framlenging sé įkvešin sameiginlega af samtökum launžega og atvinnurekenda sem eiga hlut aš mįli og Umbošinu.

 

 


 

Grein 155

(śr-grein 139 TCE)

 

1.         Umręšunni milli samtaka launžega og atvinnurekenda į męlikvarša Sameiningarinnar geta leitt, ef žau vilja žaš, til samningsbundna tengsla, žar meš talin samkomulög.

 

2.         Gangsetning śtkljįšra samkomulaga į męlikvarša Sameiningarinnar gerist annašhvort eftir réttarfarinu og hįttarfari eiginlegu samtökum launžega og atvinnurekenda og Mešlima-Rķkjanna, eša, ķ mįlefnum sem tengjast grein 153, aš sameiginlegri kröfu mįlsašilanna sem skrifa undir, meš įkvöršun Rįšsins aš tillögu Umbošsins. Evrópska Žingiš skal upplżsa.

 

Rįšiš śrskuršar einróma žegar samkomulagiš sem mįliš varšar innheldur eitt eša fleiri įkvęši višvķkjandi eitt svęšanna fyrir hvert samdóma įlit er krafist ķ krafti greinar 153, mįlsgrein 2.

 

 

Grein 156

(śr-grein 140 TCE)

 

Til žess aš gera višfangsefnin aš veruleika meš skķrskotun til greinar 151 og įn žess aš vega aš öšrum įkvęšum samninganna, hvetur Umbošiš til samvinnu milli Mešlima-Rķkjanna og aušveldar samhęfingar žeirra athafna į öllum svęšum félagslegra stjórnarmįla sem tengjast žessum kafla, og einkanlega ķ mįlefnum višvķkjandi:

 

-          atvinnu;

 

-          vinnurétt og starfsašstęšur;

 

-          grunn og full starfstengdri myndun og mótun;

 

-          almanna tryggingu og öryggi;

 

-          vernd gegn starfstengdum slysum og sjśkdómum;

 

-          starfstengdu hreinlęti;

 

-          rétt til stéttarfélagsašildar og heildarsamninga umleitanir milli atvinnurekenda og starfsmanna.

 

Ķ žessum tilgangi, ašhefst Umbošiš ķ nįinni snertingu viš Mešlima-Rķkin, meš athugunum, meš skošunum og meš rįšaleitunarstofnunum, bęši ķ žįgu žeirra vandamįla sem hvķla į žjóšarplani sem ķ žįgu žeirra sem varša alžjóšastofnanir, einkanlega meš frumkvęšum ķ žvķ augnamiši aš byggja upp įttvķsi og vķsa, aš skiptast į skilvirkni hįttum og aš śtbśa žętti sem eru naušsynlegir til lotubundins yfirlits og gildismats. Evrópska Žingiš er upplżst aš fullu.

 

Įšur en skošanirnar eru settar į markaš sem žessi grein gerir rįš fyrir, leitar Umbošiš rįša hjį nefnd hagstjórnar og félagsmįla.

 

 

Grein 157

(śr-grein 141 TCE)

 

1.         Sérhvert Mešlima-Rķki tryggir beitingu grunnforsendu launajafnréttis milli starfsmanna karlkyns og starfsmanna kvenkyns fyrir sömu vinnu eša jafngilda vinnu.

 

2.         Ķ žįgu tilgangs žessarar greinar, er įtt viš meš žóknun, laun eša venjuleg grunnstarfslaun eša lįmarks, og öll önnur hlunnindi greidd beint eša óbeint, ķ reišufé eša ķ frķšu, af vinnuveitenda til starfsmanns vegna atvinnu žess seinni.

 

Jafngildi žóknunar, įn mismunar sem grundvallast į kynferši, felur ķ sér:

 

a)       aš žóknun sem er samžykkt fyrir sömu vinnu og sem er greidd fyrir starfsverkefni sé byggš į grunni sama einingarmęlikvarša;

 

b)      aš žóknun sem er samžykkt fyrir vinnu sem er greidd fyrir tķmastund sé sś sama fyrir sömu vinnustöšu.

 

3.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša eftir réttarfari venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun viš Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, samžykkja śrręši sem stefna į aš tryggja beitingu grunnforsendu  möguleika jafnréttis og jafnréttis ķ mešferš karlmanna og kvenmanna ķ mįlum atvinnurįšningar og vinnunnar, žar meš talin jafnréttisgrunnforsendan um žóknun fyrir sömu vinnu eša jafngilda vinnu.

 

4.         Til aš tryggja į raunhęfan hįtt algjört jafnrétti milli karla og kvenna į starfsvetfangi, kemur grunnforsendan um jafnréttismešferš ekki ķ veg fyrir aš Mešlima-Rķki višhaldi eša samžykki śrręši sem gera rįš fyrir tiltekna kostum sem er ętlaš aušvelda framkvęmd starfsathafnarsemi af hįlfu undirmannaša kynsins eša til aš afstżra eša vega upp į móti ókostum į starfsferlinum.

 

 

Grein 158

(śr-grein 142 TCE)

 

Mešlima-Rķkin leggja sig fram viš aš višhalda jafngildinu sem er til stašar ķ orlofskerfum[29].

 

 

Grein 159

(śr-grein 143 TCE)

 

Umbošiš byggir, sérhvert įr, upp skżrslu um žróun framkvęmdar višfangsefna meš skķrskotun til greinar 151, žar meš tališ lżšfręšilega įstandiš ķ Sameiningunni. Žaš sendir Evrópska Žinginu, Rįšinu og Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd žessa skżrslu.

 

 

Grein 160 Félagsmįlaverndar Nefnd

(śr-grein 144 TCE)

 

Rįšiš, sem śrskuršar meš einföldum meirihluta, eftir rįšaleitun hjį Evrópska Žinginu, skoršar Nefnd félagsmįlaverndar sem er ķ ešli sķnu rįšgefandi ķ žeim tilgangi aš stušla aš samvinnu ķ mįlum félagaverndar milli Mešlima-Rķkjanna og meš Umbošinu. Nefndinni hefur aš skyldu:

 

-        aš fylgjast meš félagslegu įstandi og žróun stefnumįla félagaverndar ķ Mešlima-Rķkjunum og ķ Sameiningunni;

 

-        aš aušvelda skipti į upplżsingum, reynslu og vöndušum vinnubrögšum[30] milli Mešlima-Rķkjanna og meš Umbošinu;

 

-        įn žess aš vega aš grein 240, aš śtbśa skżrslur, aš koma fram meš skošanir eša aš takast į viš ašrar athafnir innan svęša sem tengjast hennar valdahęfi, annašhvort aš kröfu Rįšsins eša Umbošsins, eša aš sķnu eigin frumkvęši.

 

Ķ uppfyllingu sķns umbošs, byggir Nefndinni upp višeigandi tengsl meš samtökum launžega og atvinnurekenda.

 

Sérhvert Mešlima-Rķki og Umbošiš śtnefna tvo mešlimi nefndarinnar.

 

 


 

Grein 161

(śr-grein 145 TCE)

 

Umbošiš helgar, ķ įrlegri skżrslu sinni til Evrópska Žingsins, žróun samfélagslegu įstands ķ Sameiningunni tilteknum kafla.

 

Evrópska Žingiš getur bošiš Umbošinu aš byggja upp skżrslur um vandamįl sérstaklega sem varša félagslega įstandiš.

 

 

 

BĮLKUR XI

EVRÓPSKI ATVINNUMĮLASJÓŠURINN

 

 

Grein 162 Aušvelda spennusveiflur ķ kauphöllum

(śr-grein 146 TCE)

 

Ķ žeim tilgangi aš betrumbęta atvinnumöguleika starfsmanna į innri markaši og aš stušla žannig aš reisn lķfskjara, er skoršašur, innan ramma įkvęšanna héšan ķ frį, Sjóšur evrópskra atvinnumįla, sem mišar į aš stušla aš innan Sameiningarinnar góšum atvinnumöguleikum og fęranleika starfsmanna milli landa og starfa, einnig til aušvelda ašlögun aš stórišjuvera umskiptum og žróun framleišslukerfa, einkanlega meš starfsmótun og ašlögunarmótun aš nżjum starfsvetfangi.

 

 

Grein 163 Stjórnsżslan er Umbošsins

(śr-grein 147 TCE)

 

Stjórnsżsla Sjóšsins fellur ķ hlut Umbošsins.

 

Umbošiš žiggur hjįlp ķ žetta starfsverkefni af nefnd meš einn mešlim Umbošsins ķ forsęti og sem er samsetin fulltrśum rķkistjórna og atvinnuhagsmunastofnanna starfsmanna og atvinnurekenda.

 

 


 

Grein 164 samžykkja reglugeršir sjóšsbeitingar

(śr-grein 148 TCE)

 

Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun viš Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og Hérašanefnd, samžykkja reglugeršir til beitingar sem tengjast Sjóši evrópskra atvinnumįla.

 

 

 

BĮLKUR XII

MENNTUN, FAGMÓTUN, ĘSKA OG ĶŽRÓTTIR

 

 

Grein 165 full įbyrgš Mešlima-Rķkjanna

(śr-grein 149 TCE)

 

1.         Sameiningin stušlar aš žróun gęšamenntunar meš žvķ aš hvetja til samvinnu millum Mešlima-Rķkja og, ef naušsynlegt, meš žvķ aš styšja og meš žvķ aš fullkomna žeirra athafnir, um leiš meš žvķ aš virša fulla įbyrgš Mešlima-Rķkjanna į innhaldi kennslunnar og skipulagningu menntunarkerfis einnig į žeirra menningarlegu og tungumįla fjölbreytni.

 

Sameiningin leggur sitt af mörkun til žess sem er ķ hśfi fyrir evrópskrar ķžróttir, um leiš meš žvķ aš taka meš ķ reikninginn žeirra séržarfir, žeirra uppbyggingu sem byggist į sjįlfboša framlagi einnig žeirra félagslegu og menntunaržroskandi žżšingu.

 

2.         Athöfn Sameiningarinnar beinist aš žvķ:

 

-        aš auka breiddina ķ evrópskum menntunarmįlum, einkanlega meš starfstengdu nįmi og śtbreišslu tungumįla Mešlima-Rķkjanna;

 

-        aš vera til framdrįttar fęranleika nemanda og kennara, žar innifališ meš žvķ aš hvetja til   hįskólavišurkenningar prófgrįša og nįmstķma;

 

-        til aš stušla aš samvinnu millum kennslustofnanna;

 

-        aš efla skipti į upplżsingum og reynslunišurstöšum sameiginlegra višfangsefna menntakerfa Mešlima-Rķkjanna;

 

 

-        aš vera til framdrįttar žróun skipta į ungu fólki og skipti į [samfélags] ašlögunarleišbeinanda[31] og aš hvetja til hlutdeildar ungafólksins ķ lżšręšislegri umręšu innan Evrópu;

                                                                                                                   

-        aš hvetja žróunar fjarmenntunar;

 

-        aš auka breiddina ķ evrópskum ķžróttum, meš žvķ aš efla sanngirni og hreinskiptni  ķ ķžróttakeppnum og samvinnu millum umbošsstofa sem eru įbyrgar fyrir ķžróttum, eins og meš žvķ aš standa vörš um lķkamsleg og sišferšileg heilindi ķžróttamannanna, einkanlega žeirra yngstu.

 

3.         Sameiningin og Mešlima-Rķkin draga taum samvinnu meš žrišja ašila löndum og lögmętum alžjóšastofnunum ķ mįlum menntunar og ķžrótta, og sér ķ lagi meš Evrópu Rįšinu.

 

4.         Til aš stušla aš framkvęmd višfangsefna meš skķrskotun til žessarar greinar:

 

-        Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun viš Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og Hérašanefnd, samžykkja athafnir til hvatningar, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna;

 

-        Rįšiš samžykkir, aš tillögu Umbošsins, tilmęlin.

 

 

Grein 166

(śr-grein 150 TCE)

 

1.         Sameiningin framkvęmir stjórnstefnu starfstengdar mótunnar, sem styšur og fullkomnar athafnir Mešlima-Rķkjanna, um leiš meš žvķ aš virša fulla įbyrgš Mešlima-Rķkjanna į innhaldi og skipulagningu starfamótunarinnar.

 

2.         Athöfn Sameiningarinnar beinist aš žvķ:

 

-        aš aušvelda ašlögun aš stórišjuvera umskiptum, einkanlega meš starfsmótun og ašlögunarmótun aš nżjum starfsvetfangi;

 

-        aš betrumbęta byrjunarstarfsmótun og mótun ķ framhaldi ķ žeim tilgangi aušvelda starfstengda ašhęfingu og endurašhęfingu aš atvinnumarkašinum;

 

 

-        aš aušvelda ašgang aš starfsmótun og aš vera til framdrįttar fęranleika mótenda og einstaklinga ķ mótun, og einkanlega ungafólksins;

 

-        aš örva samvinnu ķ mįlum mótunnar millum kennslustofnanna eša starfsmótunarstofnunum og fyrirtękja;

 

-        aš efla aš skipti į upplżsingum og reynslunišurstöšum sameiginlegra višfangsefna mótunarkerfa Mešlima-Rķkjanna.

 

3.         Sameiningin og Mešlima-Rķkin draga taum samvinnu meš žrišja ašila löndum og lögmętum alžjóšastofnunum ķ mįlum starfstengdar mótunnar.

 

4.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun viš Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og Hérašanefnd, samžykkja śrręši til aš stušla aš framkvęmd višfangsefna meš skķrskotun til žessarar greinar, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna, og Rįšiš samžykkir, aš tillögu Umbošsins, tilmęlin.

 

 

 

BĮLKUR XIII

MENNING

 

 

Grein 167 Andstęša heišnu menningar allra frjįlsra

(śr-grein 151 TCE)

 

1.         Sameiningin leggur sitt af mörkun til blómaskeišs menningar Mešlima-Rķkjanna meš viršingu fyrir žeirra fjölbreytni žjóša og héraša, um leiš meš žvķ aš gera öllum ljósa sameiginlega menningararfinn.

 

2.         Athöfn Sameiningarinnar mišar į aš hvetja til samvinnu millum Mešlima-Rķkja og, ef naušsynlegt, aš styšja og fullkomna žeirra athafnir innan eftirfarandi umrįšsvęša:

 

-        betrumbóta žekkingar og śtbreišslu menningar og sögu evrópskra žjóša,

 

 

-        varšveislu višhalds og verndar menningararfleišar af evrópsku mikilvęgi,

 

-        višskipta menningalegra ekki veršslunar,

 

-        sköpunar lista og bókmennta, žar meš talinn geirinn sem lżtur aš sjón og heyrn.

 

3.         Sameiningin og Mešlima-Rķkin draga taum samvinnu meš žrišja ašila löndum og lögmętum alžjóšastofnunum į menningarsvęšum, og sér ķ lagi meš Evrópu Rįšinu.

 

4.         Sameiningin tekur tillit til menningarlegra sjónarmiša ķ sinni athöfn ķ nafni [lögbįlks] annarra įkvęša Samninganna, ķ žeim tilgangi aš einkanlega aš virša og aš stušla aš fjölbreytni sinna menningarheima.

 

5.         Til aš stušla aš framkvęmd višfangsefna meš skķrskotun til žessarar greinar:

 

-        Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hérašanefnd, samžykkja athafnir til hvatningar, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna;

 

-        Rįšiš samžykkir, aš tillögu Umbošsins, tilmęlin.

 

 

 

BĮLKUR XIV

ALMENNINGS HEILBRIGŠI

 

 

Grein 168

(śr-grein 152 TCE)

 

1.         Vernd almenns heilbrigšis af hįu stigi er tryggš ķ skilgreiningu og gangsetningu allra stefna og athafna Sameiningarinnar.

 

 

Athöfn Sameiningarinnar, sem fullkomnar žjóšarstefnurnar, hvķlir į aš betrumbęta heilbrigši almennings og forvörn gegn mannlegum veikindum og smitsjśkdómum og uppsprettum įhęttuvalda ķ žįgu andlegrar og lķkamlegar heilsu. Žessi athöfn felur ķ sér jafnframt barįtta gegn farsóttum, meš žvķ aš hygla rannsókn į žeirra orsakavöldum, žeirra śtbreišslu og žeirra forvörn einnig upplżsingu og menntun ķ heilbrigšismįlum, einnig yfirlit meš yfirvofandi hęttu į smiti yfir landamęri, varar viš žvķ ķ tilfelli slķkrar yfirvofandi hęttu og berst gegn henni.

 

Sameiningin fullkomnar athöfnina sem Mešlima-Rķkin framkvęma ķ žvķ augnamiši aš draga śr heilsuskašlegum įhrifum lyfjaefna, ķ žvķ felst upplżsing og forvörn.

 

2.         Sameiningin hvetur til samvinnu milli Mešlima-Rķkjanna innan svęšanna meš skķrskotun til žessarar greinar og, ef naušsynlegt, styšur hśn žeirra athafnir. Hśn hvetur til sér ķ lagi til samvinnu milli Mešlima-Rķkjanna sem stefnir į aš betrumbęta samfyllingarleika žeirra heilbrigšisžjónusta į landamęrasvęšum.

                                       

Mešlima-Rķkin samhęfa sķn ķ millum, ķ tengslum viš Umbošiš, žeirra stjórnstefnur og stefnuskrįr innan svęšanna meš skķrskotun til mįlsgreinar 1. Umbošiš getur gripiš til, ķ nįnu sambandi viš Mešlima-Rķkin, allra nytsamlegra frumkvęša til aš stušla aš žessari samhęfingu, einkanlega frumkvęša ķ žvķ augnamiši aš byggja upp įttvķsi og vķsa, aš skipuleggja aš skipast į skilvirknihįttum og aš śtbśa žętti sem eru naušsynlegir til lotubundins yfirlits og gildismats. Evrópska Žingiš er upplżst aš fullu.

 

3.         Sameiningin og Mešlima-Rķkin draga taum samvinnu meš žrišja ašila löndum og lögmętum alžjóšastofnunum ķ heilbrigšismįlum almennings.

 

4.         Vegna frįvika viš greinar 2, mįlsgrein 5, og til greinar 6, liš a), og ķ samręmi viš grein 4, mįlsgrein 2, liš k), Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar, og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og Hérašanefnd, leggja sitt af mörkum til framkvęmdar višfangsefna meš skķrskotun til žessarar greinar meš žvķ aš samžykkja, ķ žeim tilgangi aš koma į móts viš sameignlega öryggishagsmuni:

 

a)       śrręši sem fastbinda hįa stašla gęša og öryggis lķffęra og efna upprunalega śr mannfólki, blóšs og blóšs śrvinnslu; žessi śrręši geta ekki komiš ķ veg fyrir aš  Mešlima-Rķki višhaldi eša byggi upp kröfuharšari verndarśrręši ;

 

b)      śrręši innan svęšanna dżralękninga og gróšurheilbrigši [32]sem hafa millilišalaust fyrir višfang aš vernda  heilbrigši almennings;

 

 

c)       śrręši sem fastbinda hįa stašla gęša og öryggis lyfja og bśnašar til lękninga.

 

5.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og Hérašanefnd, geta jafnframt samžykkt uppörvunar śrręši sem stefna į aš verja og aš betrumbęta almennt heilbrigši, og einkanlega aš berjast gegn aš farsóttum sem fara yfir landamęri, śrręši sem varša yfirlit meš yfirvofandi hęttu į smiti yfir landamęri, varar viš žvķ ķ tilfelli slķkrar yfirvofandi hęttu og berst gegn henni, eins einnig śrręši sem hafa beinlķnis fyrir višfang aš vernda heilbrigši almennings aš žvķ er varšar tóbak og misnotkun vķnanda, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna.

 

6.         Getur Rįšiš, aš tillögu Umbošsins, jafnframt samžykkt tilmęli ķ žįgu tilgangsins sem er oršašur ķ žessari grein.

 

7.         Athöfn Sameiningarinnar er fariš meš af viršingu fyrir įbyrgš Mešlima-Rķkjanna aš žvķ er varšar skilgreiningu žeirra heilbrigšisstefnu, einnig skipulagningu og śtvegun heilbrigšisžjónustu   og lęknisžjónustu. Įbyrgš Mešlima-Rķkjanna innfelur rekstur heilbrigšisžjónustu og lęknisžjónustu, einnig śthlutun aušmagnsins sem žeim hefur veriš ętlaš. Śrręši meš skķrskotun til mįlsgreinar 4, liš a), skaša ekki žjóšarįkvęši višvķkjandi gjafir lķffęra og blóšs eša žeirra notkun af lęknisfręšilegum įstęšum.

 

 

 

BĮLKUR XV

NEYTENDAVERND

 

 

Grein 169

(śr-grein 153 TCE)

 

1.         Ķ žeim tilgangi aš stušla aš hagsmunum neytenda og aš tryggja neytendavernd į hįu stigi, leggur Sameiningin sitt af mörkun til verndar heilsu, öryggis og efnahagshagsmuna neytenda eins og eflingu rétts žeirra til upplżsinga, menntunnar og aš skipuleggja sig ķ žeim tilgangi verja sķna hagsmuni.

 

 

2.         Sameiningin leggur sitt af mörkun til framkvęmdar višfangsefna meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 meš:

 

a)       śrręšum sem hśn samžykkir til beitingar greinar 114 innan ramma framkvęmdar innri markašar;

 

b)      śrręšum sem styšja og fullkomna stjórnarstefnu sem Mešlima-Rķkin framkvęma, og žannig tryggja aš henni verši fylgt eftir.

 

3.         Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun viš Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, fastsetja Śrręši meš skķrskotun til mįlsgreinar 2, lišur b).

 

4.         Śrręši fyrirskipuš til beitingar mįlsgreinar 3 geta ekki komiš ķ veg fyrir aš Mešlima-Rķki višhaldi eša aš byggi upp kröfuharšari verndarśrręši. Žessi śrręši skulu vera samrżmanleg meš Samningunum. Žau eru tilkynnt Umbošinu.

 

 

 

BĮLKUR XVI

NETKERFI UM EVRÓPSKU SAMEININGUNA

 

 

Grein 170

(śr-grein 154 TCE)

 

1.         Til žess aš stušla aš framkvęmd višfangsefna meš skķrskotun til greina 26 og 174 og gera borgurum Sameiningarinnar, fjįrfestum[33], einnig samstarfsverkefnum [34]héraša og staša, kleift aš njóta til fulls įvinningsins sem fylgja ķ kjölfar stašsetningu helgi įn innri landamęra, Sameiningin leggur sitt af mörkun til stofnunar og žróun netkerfa sem fara yfir Evrópu innan geira undirbygginga flutninga, fjarskipta og orku.

 

2.         Innan ramma kerfis samkeppnishęfa og opinna markaša, mišar athöfn Sameiningarinnar į vera til framdrįttar samgangi og samnżtanleika žjóšarnetkerfa einnig ašgangi aš žessum netkerfum. Hśn tekur tillit til sér ķ lagi naušsynjarinnar į aš tengja saman eyjar, innlokuš og śtjašarsvęši viš mišlęg svęši Sameiningarinnar.

 

 


 

Grein 171

(śr-grein 155 TCE)

 

1.         Ķ žeim tilgangi aš gera višfangsefnin aš veruleika meš skķrskotun til greinar 170, Sameiningin:

 

-        byggir upp heildar įttvķsi sem felur ķ sér višfangsefni, forgang einnig ķ grófum drįttum athafnir sem hafa veriš rįšgeršar į netkerfasvęšum sem fara yfir Evrópu; žessi įttvķsi er til stašfestingar įforma [frumvarpa] sameiginlegra hagsmuna;

 

-        framkvęmir allar athafnir sem geta reynst naušsynlegar til aš tryggja samnżtanleika netkerfa, sér ķ lagi į svęšum samstillingar tęknistašla;

 

-        getur stutt įform[frumvörp] sameiginlegra hagsmuna sem Mešlima-Rķkin hafa stutt og sem eru skilgreind innan ramma įttvķsi meš skķrskotun til fyrsta žankastriks, sér ķ lagi į formi hagkvęmnirannsókna, mešmęla lįntöku eša hagsmunabóta; getur Sameiningin jafnframt stušlaš aš fjįrmögnun, ķ Mešlima-Rķkjunum, tilteknum frumvörpum[įformum] ķ mįlum undirbyggingar flutninga meš Samfestingarsjóši sem hefur veriš skapašur ķ samręmi viš grein 177.

 

Athöfn Sameiningarinnar tekur tillit til efnahagslegar getu framkvęmdaleika įforma[frumvarpa].

 

2.         Mešlima-Rķkin samhęfa sķn ķ millum, ķ tengslum viš Umbošiš, stjórnarstefnurnar sem fariš er meš į žjóšamęlikvarša sem geta haft marktęk įhrif į framkvęmd višfangsefna meš skķrskotun til greinar 170. Umbošiš getur gripiš til, ķ nįnu samstarfi meš Mešlima-Rķkjunum, allra nytsamlegra frumkvęša til aš stušla aš žessari samhęfingu.

 

3.         getur Sameiningin įkvešiš aš vinna saman meš žrišja ašila löndum aš stušla aš įformum [frumvörpum] sameiginlegra hagsmuna og til aš tryggja samnżtanleika netkerfanna.

 

 

Grein 172

(śr-grein 156 TCE)

 

Įttvķsi og önnur śrręši meš skķrskotun til greinar 171, mįlsgrein 1, eru fastsett af Evrópska Žinginu og Rįšinu, sem śrskuršar ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd og Hérašanefnd.

 

Įttvķsi og frumvörp sameiginlegra hagsmuna sem varša yfirrįšsvęši Mešlima-Rķkis krefjast samžykkis viškomandi Mešlima-Rķkis.

 

 

 

BĮLKUR XVII

IŠNAŠUR

 

 

Grein 173

(śr-grein 157 TCE)

 

1.         Sameiningin og Mešlima-Rķkin standa vörš um aš naušsynlegar ašstęšur samkeppnishęfni stórišnašar Sameiningarinnar séu tryggšar.

 

Ķ žessum tilgangi, ķ samręmi viš kerfi samkeppnishęfra og opinna markaša, miša žeirra athafnir į:

 

-        aš hraša išnašarašlögun aš skipulagsbreytingum;

 

-        aš hvetja til umhverfis hlišhollu frumkvęši og žróun fyrirtękja allstašar ķ Sameiningunni, og einkanlega smęrri og mešalstórra fyrirtękja;

 

-        aš hvetja til umhverfis hlišhollu samvinnu millum fyrirtękja;

 

-        aš vera til framdrįttar betri nżtingu getu stórišnašar ķ stefnumįlum nżungar, rannsóknar og tęknižróunar.

 

2.         Mešlima-Rķkin leita rįš hvort hjį öšru ķ tengslum viš Umbošiš og, žar sem žess er žörf, samhęfa sķnar athafnir. Umbošiš getur gripiš til allra nytsamlegra frumkvęša til aš stušla aš žessari samhęfingu, einkanlega frumkvęša ķ žvķ augnamiši aš byggja upp įttvķsi og vķsa, aš skipuleggja skipti į skilvirknihįttum og aš śtbśa žętti sem eru naušsynlegir til lotubundins yfirlits og gildismats. Evrópska Žingiš er upplżst aš fullu.

 

3.         Sameiningin leggur sitt af mörkun til framkvęmdar višfangsefna meš skķrskotun til mįlsgreinar 1 ķ mešferš stefnumįla og athafna sem hśn leišir ķ nafni [lögbįlks] annarra įkvęša samninganna. Evrópska Žingiš og Rįšiš, sem śrskurša ķ samręmi viš réttarfar venjulegrar löggjafar og eftir rįšaleitun hjį Hagstjórnar og Félagsmįlanefnd, geta įkvešiš tiltekin śrręši sem er ętlaš styšja athafnir sem fariš er meš ķ Mešlima-Rķkjunum ķ žeim tilgangi aš gera višfangsefnin aš veruleika  meš skķrskotun til mįlsgreinar 1, aš frįtalinni allri samstillingu löggjafarįkvęša og reglugerša Mešlima-Rķkjanna.

 

 

Žessi bįlkur myndar ekki grunn fyrir innleišingu, af Sameiningin, neinna śręša sem gętu haft ķ för meš sér samkeppnibrenglun eša sem fela ķ sér įkvęši skattaleg eša višvķkjandi réttindi og hagsmuni launašra starfsmanna.

 

 

 

 

 

[1]        Lżšveldiš Bślgarķa, Lżšveldiš Tékkland, Konungsdęmiš Danmörk, Lżšveldiš Eistland, Ķraland, Lżšveldiš Grikkland, Konungsdęmiš Spįnn, Lżšveldiš Kżpur, Lżšveldiš Lettland, Lżšveldiš Lithįen, Lżšveldiš Ungverjaland, Lżšveldiš Malta, Lżšveldiš Austurrķki, Lżšveldiš Pólland, Lżšveldiš Portśgal, Rśmenķa, Lżšveldiš Slóvenķa, Lżšveldiš Slóvakķa, Lżšveldiš Finnland, Konungsdęmiš Svķžjóš og Sameinaša Konungsdęmi Stóra Bretlands  Noršur Ķrlands uršu mešlimir Sameiningarinnar Evrópsku seinna.

[2] Harmonisation: Hśn getur merkt aš gera žjóšarlög jafnręš meš tilliti hvers til annars , mjög oft til aš fjarlęga žjóšar hömlun sem hindrar frjįlsa umferš starfsmanna, varnings, žjónustu og aušmagn. Meš öšrum oršum, samstilling merkir aš tryggja, ķ sérhverju tilteknu mįlefni sem EU ber įbyrgš į , aš reglur sem eru skoršar af mismunandi EU Rķkjum leggi svipaš skyldur į borgara allra rķkja og aš žęr leggi įkvešnar lįmarks skyldur ķ hverju Rķki .

Samstilling getur lķka merkt aš samskipuleggja žjóšar tęknireglur žannig aš versla megi meš varning og žjónusta frjįlslega um EU. Andstętt almennri kviksögu, merkir žetta ekki aš stašla allt merkingarlaust frį krappa agśrka til lit gulróta. Oft merkir žetta einfaldlega aš EU rķkin višurkenna hvers annar öryggisreglur.

[3]        Žessi vķsun er ašeins til leišbeiningar. Vegna vķštękari upplżsingar, sjį samsvörunartöflur milli eldri og nżrri nśmeraröš samninganna.

[4] par voie de directives : eftir leišbeinandi leišum m.ö.o. lögbošin leišbeining

[5] La filiale : subsidiary, affiliate : eining undir og til ašstošar foreiningu.

[6] Régime: stjórnkerfi, regluverk, reglusett,regluskoršun  eša flokkur ytri skilyrša [stašhįtta] : special treatment [megrunarkśr]

[7] Paramédical : til hlišar eša undir eša handan lęknisfręši t.d. sjśkrališi

[8] Résidence : ašsetur ; farbann

[9] l'admission de titres : the admission of securities [heildunarorš: skuldabréf ,vešbréf og  hlutabréfbréf]

[10] Extrajudiciaire : utandómslögsögu, ekki innan dómlögsögu, utan valdhęfis dómstóls eša annars dómsyfirvalds.

 

[11] Protection subsidiaire ķ frönskum hęlismįlarétti

Lķfsvernd er veitt, ķ Frakklandi, einstakling sem nżtur ekki stöšu flóttamanns en er ķ sķnu landi berskjaldašur gagnvart einni eftirfarandi alvarlegra ógnanna:

  • lķflįti
  • pyntingu eša kvölum eša ómannśšlegri mešferš eša nišurlęgjandi
  • žį um er aš ręša borgara, alvarlega ógnun, beinni og einstaklingsbundinni gegn hans lķfi hans eša hans manneskju vegna įstęšu śtbreidds ofbeldis sem leišir af vopnušu innra įtaka įstandi eša alžjóšlegu.

 

[12] La obtention des preuves: taking of evidence: vitnisburšur til sannindamerkis.

[13] Le droit de la famille:  family law: lög varšandi fjölskylduna, hluti greina einkamįlréttar

 

[14]       La criminalistique: er samsafn tękni ašferša sem er komiš ķ framkvęmd af dómsvaldinu eša lögreglu til aš byggja upp sönnun  afbrots eša glęps og bera kennsl į höfundinn. 

[15] associations d'entreprises : associations of undertakings

[16] Subordonner ą: žżšir oftast aš setja skör nešar eša gera einhvern sér hįšan

[17] Frapper : slį eša ljósta eša skella į mį lķka tala um aš leggja į

[18] La clause : ašskiliš svęši lagagreina [ašstęšna eša skilyrša] innan lagakaflans žaš er bįlksins. 

[19] Le titre: the title: Titillinn ķ lagalegum skilningi réttur eša tilkall til rįšstöfunar einkaeignar eša stöšu eša hįsętis. „Sól heitir Tķtan, heitir žašan af titulus ķ latķnu, er včr köllum titul, žat er sem lķtil sól; žvķ at svā sem sól lżsir heim allan, svā lżsir titull orš rčtt ritinn." Hér vķsar titill ķ fyrirsögn samsvarandi lagabįlks. Eignin merkir eigandann aš skįldamįli. Meta-for.[eldriš] 

[20] ą moyen terme : medium-term : Tķmi sem samsvarar skeišum uppgjöra til skuldalśkningu į mörkušum.

[21] Fonds de roulement

          Reikningsjöfnušur er hugtak um fjįrmįlalegt jafnvęgi sem getur veriš vegiš og metiš frį lišum efnahagsreiknings (nįkvęmar frį hagnżtum efnahagsreikning er leyfir śtskżringu starfsemi fyrirtękis meš žvķ aš greina sundur stöšuga notkun (til langs tķma) farandnotkun (til skamms tķma) og stöšugt bolmagn (til langs tķma) farandbolmagn (til skamms tķma) fyrirtękis.

[22] Les coūts salariaux unitaires: The unit labour costs:

Heildar launakostnašur į einingarafköst sem reiknast fyrir evrubeltiš sem hlutfall milli heildar launagreišsla launžega og óvergrar žjóšarframleišslu [GDP] į föstum veršum starfandi einstaklinga.

 

 

[23] Les partenaires sociaux:  Samfélagslegir hlutdeildarašilar eru sameining, tiltekinna nefnda eša stjórna atvinnu og samfunda, ašalatvinnustéttarfélaga, žaš er aš segja ašalstéttarfélaga launžega og ašalsamtaka atvinnurekenda.

 

[24] Les meilleures pratiques: Best Practice:  Skilvirknihįttur er rekstrarhugmynd sem fullyršir aš til sé, ašferš, framkvęmd, athöfn, hvatning eša višurkenning sem sé įrangursrķkari til aš skila tiltekinni śtkomu en nokkur önnur tękni, ašferš, framkvęmd, og svo framvegis. Hugmyndin er aš meš réttum framkvęmdum, athugunum, og prófunum, sé hęgt aš skila ęskilegri śtkomu meš fęrri vandmįlum og ófyrirséšum flękjum. Skilvirkihęttir geta lķka skilgreinst sem skilvirkasta (minnst erfiši) og įrangurrķkasta (besti įrangur) leiš til ljśka verki, sem byggir į endurteknum ašferšum sem sjįlfar hafa sannaš sig meš tķmanum fyrir fjölda allan af fólki.

 

[25] Les ressources humaines : The human resources : Starfsmannahaldiš : handafl, mannafli, mannleg vinna; rekstrasvęši sem glķmir viš og höndlar manneskjuleg mįlefni (eins og rįšningu, uppsögn, og svo framvegis.)

[26] La défense collective : Collective defence : vķsar til hlutdeildarvarnar Evrópu ķ nafni Samninga Brussels (Grein V) og Washington (Grein 5), sem tekur sérstaklega fram aš ķ tilfelli įrįsar aš fyrrabragši, eru samningsašila rķkin skuldbundin til aš lįta ķ té ašstoš viš endurreisn öryggis.

Sķšan 1949, hefur NATO veriš lykil trygging öryggis ķ Vestur Evrópu, žegar Vestur Evrópska Jónunin [Western European Union] (WEU : VEI) hefur einfaldlega veriš ķ hęgagangi ķ nęstum 30 įr. Žvķ skyldi gefin gaumur, hinsvegar, aš VEI er strangt tiltekiš eina Vestur Evrópska Stofnunin til aš byggja upp sjįlfvirka hlutdeildarvarnarskyldu. Žróun Evrópska öryggis og varnar kennimarksins hefur aš engu leyti slęm įhrif į forsenduna um aš NATO haldi įfram aš mynda grunn hlutdeildarvarnar Evrópu.

[27] La cogestion : Co-determination : er hlutdeildarrekstur įstundun žar sem starfsmenn deila hlutverk ķ rekstri fyrirtękis. Hlutdeildarrekstrarréttindi eru mismunandi ķ mismundandi laga umhverfum. Ķ sumum rķkjum, eins og USA, deila starfsmenn ķ raun engu hlutverk ķ rekstri fyrirtękja, og ķ sumum, eins og Sambandsrķki Žżskalands, er žeirra hlutverk žżšingarmikiš. Žaš er mikiš um mótsagnir ķ samrekstri og verkanir hans į starfsemi fyrirtękja og hagstjórna.

[28] Lockout (ķ stórišnaši)

Vinnustöšvun er stöšvun vinnu žar sem atvinnurekandi kemur ķ veg fyrir aš starfsmenn vinni. Žetta er öšruvķsi en verkfall, žar sem starfsmenni neita aš vinna.

Vinnustöšvun getur gerst fyrir margar sakir. Žegar ašeins hluti stéttarfélags kżs aš fella nišur vinnu, er tilgangur vinnustöšvunarinnar aš setja pressu į félagiš meš žvķ aš minnka fjölda žeirra félaga sem geta unniš. Til dęmis ef grśppa starfsmanna leggur nišur vinnu žannig aš starfsmennirnir sem eftir eru verša gagnslausir eša framleiša minna, getur atvinnurekandi lżst yfir vinnustöšvun žangaš til starfsmennirnir hętta verkfallinu.

 

[29] Les congés payés :  tįkna orlofstķmabil į hverjum launžeginn er greitt aš atvinnurekenda sem į rętur sķnar aš rekja til lögskyldu.

[30] Ķšoršiš « bonnes pratiques » : « vönduš vinnubrögš »  tįknar, į gefnum starfsvogfangi, gjörvalt hįttalag sem almenn samstaša er um og er įlitiš ómissandi, sem mį finna ķ formi leišarvķsa vandašra vinnubragša (LVV). Žessir leišarvķsar eru getnir af bošleišum eša af yfirvöldum. Žeir geta takamarkast viš lagalegar skyldur, eša gengiš lengra. Lķkt og stofnskrįr, er almennt ekki hęgt aš beit sér gegn žeim. Žeir eru ekki alltaf geršir opinberir, né ókeypis eša ašgengilegir į netinu fyrir neytendur. Žeir myndast oft innan ramma śrvalsstreymi bošleišanna.

 

[31] Les animateurs socio‑éducatifs : The socio-educational instructors :  Samfélagsašlögunar leišbeinendur munu flokkast  undir Félagsfręšinga eša ašilar sem leišbeina einstaklingum aš ašlagast nżju samfįlagi eša ašlagast žvķ aftur eftir langa [einangrunar] fjarveru.

[32] Phytosanitaire: Un produit phytosanitaire: er framleišsluafurš sem er notuš til aš mešhöndla eša koma ķ veg fyrir sjśkdóma ķ gróšursrķki : gróšurheilbrigši

[33] Opérateur économique : ķ skilningi tilskipunar 2004/18/CE

Ķšoršin «verktaki», «birgir» og «žjónustuveitandi» tįkna sérhverja manneskju aš lögum eša ķ lķkama eša einingu almennings eša hópi manneskja og/eša umbošsstofum sem bjóša upp į, hvert um sig, framkvęmd vinnu eša verkefna, framleišu eša žjónustu į markaši. Ķšoršiš «opérateur économique: fjįrfestir » felur stundum ķ sér merkinguna verktaki, birgir og žjónustuveitandi. Žaš er eingöngu notaš meš einföldun textans ķ huga. Fjįrfestir : sem hefur bošiš uppį er tįknašur meš oršinu «soumissionnaire: tilbošsašili». Sį sem hefur falast eftir boši til aš eiga hlutdeild ķ réttarfari [ašferš] takmarkašri eša umsaminni eša ķ samkeppni umręšu tįknast meš ķšoršinu «candidat : umsękjandi». : athafnasamir, gróskumiklir, sparsamir : fjįrfestar, fjįrmįlstofnanir.

 

[34] Les collectivités : samstarfsverkefni, vķsar til almennings héraša eša staša. 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Júlíus Björnsson

Höfundur

Júlíus Björnsson
Júlíus Björnsson

Áhugasamur um allt milli himins og jarðar. Síðan í upphafi hruns stundað sjálfsnám í EU lögum og rannsóknum á Íslensku hagstjórnargrunni: Auðlinda og fámenns efnisviðar hæfra einstaklinga.

Viðurkendir grunnar byggja á vandamálinu: framfærsla fólksfjölda í stórborgum  í vaxandi auðlindaskorti. Á þeim byggja allir alþjóðlegir Háskólar.

Nżjustu myndir

  • Hlutföll
  • Hlutföll03
  • Hlutföll02
  • Hlutföll01
  • Mortgage II
Jślķ 2017
S M Ž M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (21.7.): 0
  • Sl. sólarhring: 0
  • Sl. viku: 0
  • Frį upphafi: 53500

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 0
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband