Er Ķslandi ekki treystandi til aš verštyggja höfušstóla almennt.

Prime inflation guaranty fund.

Meš fyrst flokks  verštyggingarsjóši er įtt viš alžjóšlegan langtķma  15 til 45 įra straumlķnulega  jafnstreymissjóšs , žaš er innstreymi og śtstreymi reišufjįr ķ mešal įri er žaš sama. Žessir sjóša taka oft miš af eiginfé  [höfušstól eigenda] eša hlutfalli rįšgeršar veršbólgu, af viškomandi stjórnvöldum ķ samvinnu viš Sešlabanka ķ efnahagslegum vitsmuna rķkjum, af heildarveltu stofnunnar: lįnsjóšs.  Žetta eru ekki „profit“ sjóšir heldur frekar hęnan sem verpir eggjum eša tękifęrum til annarra fjįrmįla višskipta til langframa.

Žar sem žetta eru grundvaldar sjóšir ķ sišmenntušum rķkjum og tengjast samhangandi sögu žeirra, er žeir mjög einfaldir hvaš varšar rekstur og stjórnun: žess vegna er sį kostnašur nįnast enginn.  Hér er verš aš tala um magn og mjög fį lįn ķ samanburši viš allan žann fjöld skammtķma og įhęttu lįna sem žekkjum ķ dag.

Hinsvegar er vęgi slķkra sjóša, fólgiš ķ stęrš  veltu žeirra og stöšuleika hennar: velta stękkar žį og žvķ ašeins aš lįntakendum fjölgi.  Śtstreymi er lķka verštryggt  til aš tryggja innstreymi framtķšar. Innstreymi  skiptist alltaf hlutfallslega eins ķ śtlįnsfé meš hluta veršbóta śr jöfnunarsjóši,  įšur afskrifašra ķ sama efnahagsreikningi. 

Algengasta lįns formiš kallast „equal payments“ allan lįnstķmann  mišaš viš 15, 25, 30 eša 45 įra söfn öruggra vešbréfa meš tilliti til innstreymis og bakveši ķ heimilum įsamt lķfshamingju lįntakanna.

Lįntakar er yfirleitt žeir sem bśa ķ aušseljanlegu hśsnęši  meš fastar lįgmarkstekjur.  Til aš hald öšrum frį eru sett įhęttu vaxta įlag į lįnin.  T.d. Fyrirtękjaeigendur og stjórnmįlamenn eru oft meš hįar tekjur į ęvinni ķ skamman tķma: skrżtiš aš fyrst žeir komust į žing ef žeir geta ekki fengiš vinnu sķšar.  Dżrt sértękt hśsnęši selst hęgar. Einnig žarf lķka aš žrķfast smį gróša lįnastarfsemi sem snżr aš žeim sem hafa efni į aš taka įhęttu į lįnstķmanum.

Kostur viš „equal payment“  er aš greišslubyrši er žyngst fyrst fyrir einstakan lįntaka. Ķ rķkjum eins og USA žar sem veršrżrnun dollars eša innlands veršbólga er nįnast föst   90% į 30 įrum, um 115 % ķ UK  en meš meiri sveiflum fęr lįntaki endurgreitt smįtt og smįtt veršbóta vextina sem var jafnaš var  śt į 30 įra lįniš ķ upphafi. Kemur oft į móti skólakostnaši vegna afkvęma og višhald inn og utanhśs er lķka um 60% į 30 įrum.  Vešlausa eignin žegar börnin eru farinn śr hreišrinu er lķka įgętis greišsla fyrir umönnun ķ ellinni, minnkar žörf į sértökum ellilķfeyris séreignasparnaši meš rķkisįbyrgš og skattafrįdrętti. Žjóšverja eru meš hreinskiliš ellilķfeyriskerfi og ekki hef ég heyrt aš fólk sé lįt svelt ķ hel ķ USA eša UK eins og sumir hér ķ dag vegna elli eša atvinnuleysis.   

Žessi lįn er mjög einföld og aušskiljanleg og heildar eftirstöšvar skuldbindingarinnar  alltaf gefnar upp frekar en eftirstöšvar vešhlutans, sem er frekar žjónusta viš žį sem eru tępir.

Sjóšstjórar  žessara lykilsjóša  vegna einfaldleika žeirra eru yfirleitt meš lķtiš ķmyndarafl og samvisku samir einfeldningar.   Įkvaršanir  um fasta vextir į 30 įra bréfum taka miš af reynslu sķšustu 30 įra og rįšageršum um veršbólgu  stefnu nęstu 30 įr. žar sem 90%  er meira en nóg, gerir engin vķšsżn einstaklingur sem skilur hluti ķ breišu samhengi og fram ķ tķman rįš fyrir hęrri nafnvöxtum į slķkum 30 įra lįnum.  Žeim er ętlaš aš verštryggja lįgmarks innstreymi į öllu tķmum. Fįir spara ķ kreppu tķmum ķ samhentu samfélagi.

Dęmi um hlutfallslega skiptingu jafngreišslu skuldar.

Prime AAA+++

Hér kostar žetta bréf afföll viš sölu į mörkušum.  Žaš er rétt aš kaup, įšur en fyrsti gjaldagi er bréfsins fellur, svara til affalla kröfu 6.000.000 kr. žaš er um 33.3% afföll vegna veršbólgu į geymslutķma og žroskatķma bréfsins. Žroskatķmi fer eftir veršmęti vešsins  žar sem gengiš er śt frį 100% öruggum reišufjįrgreišslum. Gręniflöturinn er umsamiš CPI verštryggingar įlag, sem tryggir lįnadrottni afskritir  į fyrri hluta lįntķmans til aš verbęta seinni hluta eins eldri lįna.  Erlendis er žetta eign  eigenda bréfsins og óvešhęfur hluti žess fyrirfram til öryggis. Ef veršbólg veršur minni ķ framtķšinn en rįšgert var žį er žaš lķka merki um efnahagslega samdrįtt og žvķ ešlilegt aš athuga hvort ekki sé žį hęgt aš greiša nišur nż lįn meš lękun nafnvaxta į žeim. 

Hér  sżnir skyggši flöturinn  mešal verš rżrnun į raunvirši bréfsins.  Flatar mįl skyggša flatarins į aš vera žaš sama og raunvirši veršbótavaxta višbótarinnar  į lķftķma bréfsins.

 Prime A2

Hér er bara um eitt lįn aš ręša ķ sjóši sem hefur lįnaš śt verštryggt į sömu nafnvöxtum ķ minnst 30 įr [breytilegt eftir upphaflegum höfušstól] jafnmörg lįn į įri. žannig ķ heildin litiš  fęr hann inn,  į hverju įri, upphęš fyrir leigu į nśverši  og śtlįna į nśvirši til aš višhalda sér.   10.000.000 kr. śtlįn eftir 30 įr  er 19.000.000 milljónir, leiga 3.800.000 of veršbętur  11.400.000.

Nįunga elska og jafnašarstefna ķ verki borgar sig, kynslóš meš kynslóš. Samtrygging į ekki viš um sérhagmuna sinna, enda eiga žeir ekki aš vera yfir slķkum sjóšum, sem byggjast į samfélagslegu öryggi.

Alžjóšsamfélagiš eša sį hluti, sem kynslóšum saman hefur keypt sér žak yfirhöfšiš į žessum „Prime“ forsendum žarf enga sérfręši menntum til aš skilja samhengiš: glottandi hafa erlendir fjįrfestar fylgst meš apaköttum hér sķšustu 30 įr: svo sérstakur er Ķslenski vešefnahagsgrunnurinn ķ samanburši.  Ķ öllum stöšuleika sjóšum er žetta hinn einfaldi sjóšsgrunnur. Fastir vextir koma best śt og 80% [ekki vita arfalaus fķfl eins og mętti tślka almenn lög hér og reglugeršir] heimiliskaupenda   USA velja žį.  Žegar vextir eru breytilegir žį eru žeir aš mešaltali į langtķma sjónarmišum žeir sömu og ef um fasta vexti vęri aš ręša.  Žį hękka öll söfn  og įrgangar um sömu vaxta milli-prósentu.

Ég hef ekki fundiš neitt rķki utan Ķslends sem  notar Ķslenska, aš mķnu mati kolklikkušu verštryggingar ašferšina, sem sagšir sérfręšingar hér fundu upp um 1983. Grunnur sem tryggir hrun.


Hér er mynd af lįnsforminu Ķslenska eftir innleišingu verštrygginga į innlįnsfé?  Ég lęt engan segja mér ef ég er fjįrmįlastjóri  hvert er lįmarkiš į mķnu tekju innstreymi: ég er įbyrgur.  Allir vita aš vextir voru hafšir of lįgir į innlįnsfé almennings til aš greiša nišur śtlįn til vildarvina, ķ erlendum samanburši.

SubPrime

Hér er skyggši flöturinn nįlgun į vešrżrnun  heildarskuldar meints jafngreišslulįns.  Žar sem lįniš er eftir į verštryggt  žį er hękkun į greišslum ešlileg  og tryggir aš greišslu byrši veršur sś sama allan lįntķma: višhald unniš svart eša ķ sjįlfboša vinnu? 

Prime A4

Hér mį sjį nżjasts “ balloon“  verštryggingar lįnformiš į Ķslandi.  N.B eina og almenna.

Balloon lęgri greišslur fyrst

 Hér er sżnt hvernig žeim var hjįlpaš meš nżjum lįnum sem gįtu ekki borgaš verštryggingarformiš frį um 1983, sjį reglugerš Sešlabanka Ķslands um 2002 hvernig į aš reikna veršbętur į śtlįn  [erlendis er žaš ekki hęgt ef um jafngreišslu lįn er aš ręša: žannig  aš žaš er spurning hvort reglugeršin vķsi ķ jafngreišslulįn]. 

Žetta lįnsform uppsveiflu kallast „Balloon erlendis“. Ég hef gert rįš fyrir 12 % įrsveršbólgu  į fyrsta gjalddaga 30 įra uppsveiflulįns hjį ķbśšalįnsjóši og lękkun er 30 kr. mišaš viš 10.000.000 kr. lįn. Męlist ekki ef gert er rįš fyrir ešlilegri veršbólgu. Raunvirši sķšustu greišslu mišaš viš sömu veršbólgu į lįnstķma  og ķ UK eša USA hękkar hinsvegar um 25%  til 29%. Sumir myndu samt įšur segja aš veršbólga žyrfti aš vera rįšgerš meiri hér vegna eftirspurnar almennar neytenda [innlendir fjįrfestar]  eftir Ķslenskri gęšažjónustu og framleišslu rekstrar ašila sem borga ekki 43% af tekjum ķ vexti.  Skipti punktur sveiflu er stilltur į fimm įr, sami tķmi og Ķbśšalįnasjóšur gefur sķnum  lįnadrottnum eša bréfakaupendum vęntingar um 1% raunvišrisauka.

Mjög aušvelt er aš setja žetta fram ķ sślum og lįta Exel setja allar sślur meš veršbóta skiptingu jafnhįar , gefur vęntanlegum  lįntaka žį tilfinningu aš greišubyrši  sé mjög svipuš allan lįnstķmann.

Heimildir eru flest önnur rķki heims, sem alltaf hafa rekiš 90% sinnar innlands śtlįnstarfsemi žannig aš ķ heildina litiš er eigin fé hennar verštryggt.  Ekkert žeirra hefur annan almenna langtķma śtlįnagrunn til verštrygginga višmišunar en žann ķ USA.  Setning 80% heimilisfasteigna kaupenda ķ USA velur  fasta vexti fram yfir breytilega į jafngreišslu lįnum, fęr alla meš grunn žekkingu į langtķma markašsfręšum til skilja hvaš er öllum fyrir bestu.

Hér er lķka fįrįnleg neysluvķsitala sem stżrir vöruverši žannig allar eldri męlingar ašferšir elta hana uppi.  Ekki CPI neytendaveršvķsir sem helgar sig aš žeim hluta markašarins meš stöšugar-tekjur, žaš er sleppa žeim 10% sem brušla mest [tekjuhęstu] og žeim 10% sem hafa ekkert val nema aš  kaupa lįviršisauka naušsynjar.  Hér er męlt og vegiš žaš sem selst mest ķ krónum tališ.

Rifjum upp aš žaš er ekki ešlilegt į frjįlsum markaši aš allt hękki jafnt į skammtķma tķmabilum . Komma og hagfręši sumra trśarbragša segja: ekkert hękkar en žį er engin veršbólga męlanleg.   Eins og var hér ķ nokkur įr fyrir innleišingu formsins sem įtti aš frest žvķ aš fjįrręšiš yrši tekiš af žvķ rķki sem ekki kann meš fjįrmuni aš fara.  Mig grunar aš nįgranna elķturnar telji best aš Ķslandi fįi sem minnstar tekjur ķ framtķšinni.  Hvaš  er alžingskostnašurinn  hér hįr hluti af rįšstöfunartekjum žjóšarinnar ķ samburši? 

Hversvegna eru 80% bréfa ķ kauphöllum Breta hlutbréf ķ aršbęrum vsk. fyrirtękjum?  Meš hvaš er höndlaš hér?

Hversvegna eru almennir langtķma innlįnsvextir hér ekki undir 2,0% raunvöxtum eins og allsstašar annarstašar?

Hvervegna vilja śtlendingar ekki leggja milljónir inn ķ lįnastofnanir sem segjast geta bęši verštryggt og greitt hęstu raunvexti ķ heimi? Flestir taka fyrir aš geyma fé. ESB ķ rökstušningi meš  lįgmarkinnstęšu į sķnum tķma, telur aš enginn fjįrmįla mašur hafi umtalsvert fé į innlįnsreiknum ķ almenna Bankakerfi ESB, heldur ķ sérstökum um stofnum sem  eru sérstaklega tryggšar.

Ķslendingar viršast ekki gera sér grein fyrir aš 2,0% mešaltals veršbólga er fķnt ķ 1 fyrst flokka evru rķkum og 3,0 % ķ hinum aš mati hęfs meirihluta ķ ESB.  Žaš jafngildir 10% og 15 % ķ fimm įra uppgjörum til aš meta raunhagvöxt nįkvęmar. Žarna spįir markašur ķ veršbólgu uppsveiflur. Engin vill engan hagvöxt ķ 5 įr.

Ef veršbólga į tķmabili er 5,0% ķ UK, žį eru lįmarks ķbśšalįnavextir 30 įra lįna įfram um 4,99 % og innlįnvextir aš öllum lķkindum um 6,0% .  Ķbśšalįnin erlendis tryggja sparifé fyrir śtborgun og lįgmarks innstreymis reišufjįr į öllum tķmum.  Hver vill leigja ķ landi sem „Ķslenskt“ verštryggir hśsaleigu?

Svo er lķka spurning  ķ landi sem žarf ekki aš afskrifa vešbréfasöfn žvķ žau eru talin vera į raunvirši ķ skjóli Ķslensku verštryggingarinnar, hvaš mikiš af žessum langtķma bréfum hefur veriš tekiš meš ķ reikning og eignfęrt og réttlętt aršgreišslur sem urš mjög įberandi um svipaš leyti og Ķslensku bankarnir vildu fį lįn hjį ESB almenningi beint, til aš byggja yfir lįgstéttina 80% žjóšarinnar.  Ég tel hinsvegar aš veš hafi veriš aš klįrast sem gerši įbyrgum lįnastofnum ķ ESB kleyft aš lįna meira.

Ef Ķsland hefši veriš meš marktęka almenna verštyggingu  žį hefši ekki allt hruniš hér. Žaš er óžarfi aš afnema tryggingu sem er ekki til ķ framkvęmd  og hefur ekki veriš til stašar almennt sķšan 1983 ķ heildarsamhengi séš meš augum annarra sķgildra Rķkja. Heldur žarf aš hreinsa hér til vel til ķ nśtķma lagsafni. Lög og rökfręši er nįskildir hlutir. Rökréttir eiga aš skilja rökrétta texta eins og drekka vatn.

Ķ frönskum laga textum og frönsku śtgįfu ESB grunnlaganna, eru öllu hugtök=orš skilgreind vel og löggilt [sķšan 1715]. Vel er passaš upp į eitt orš sé ekki notaš misvķsandi  „Commission“ vķsar bara til Nefndarinnar sem er tilnefnd, allir hinar śtnefndu kallast commitée.    Heilu setningar eru stašlašar og fluttar į milli bįlka.   Žetta aušveldar mjög allan skilning žeirra sem hafa žetta allt ķ minninu. Titlar eru samdir til aš varpa ljósi į ašalatriši skilgreiningar hugtaksins. Neytenda-Verš-Vķsir, Grófar-innlands-tekjur[framleišsla], vegna žess aš žęr eru gróft metnar.   Grunn stofnamįl erlendis breytist ekki eftir mįlskilning almennings. Hér ķ Ķslensku deildinni eru furšu kenningar um žaš aš žaš sé ešlilegt aš allt mįl breytist.  Webster, Oxford, Petit -Robert eru meš sķgilt mennta eša yfirstéttar mįl. Capital lifir ennžį erlendis: eiginfé finnst sumum skiljanlegra, žaš er galli žvķ žį sleppa žeir viš aš kynna sér allt um hvaš höfušstóll merkir.   

Hér mętti Rķkiš stofna sjóš til aš veita frjįlsum markaši įn rķkis įbyrgšar ašhald. Viš žurfum helst meira en 3,0% verbólgu į nęstu 5 įrum og ęttu aš vera į róli meš UK frekar en Žżskalandi [žótt žaš henti mķnum lķkum].

Lįnsform bara 30 įra og 45 įra jafngreišslu veršbólga fyrirfram reiknuš  90% og 135%. Fjįrmagnsleiga til aš borga einni manneskju laun og hęfir lįnatakendur śr hópi žeir sem hafa lęgstu fastar tekjur sķšustu 5 įr. Seigum 1.000 einstaklingar į įri [śrdrįttur eins og śr happdrętti ef fjöldin er mikill] , bara lįnaš vegna ķbśšakaupa ķ almennu fjölbżlishśsi mišaš viš įkvešin hįmarks fermetra fjölda.    

Fastir vextir eftir greišslu getu mišaš viš sķšustu fimm įr gętu lķka veriš 5%, 6 % og 7% ef sjóšurinn į aš vera stęrri. Ég er į sömu skošun og AGS, žaš skiptir mig engu hvort žjónustu stofnanir eins og bankar eru ķ beinni eigu rķkisins eša ekki. Žaš sem skiptir mįli er aš žeir tryggi aršbęr  vsk fyrirtęki og   öflugan neytenda markaš.

Leggja mį hér į 50.000 kr. samfélags skatta į alla žegna eldri en 18 įra til aš taka af aftur, žetta kemur śr rekstri fyrirtękja hér eins og annarsstašar og minnkar undanskot undan vsk. og ķ vaxtagreišslur.  UK hefur sķn rök fyrir persónuaflętti.  VSK. gęti lękkaš į móti žessum launasköttum. Aušveldara  er aš fara į vinnustaši  og athuga hvort višstaddir starfsmenn séu gefnir upp į skżrslu til launskatts, en fylgjast meš rżrnun į vörubrigšum 24 į sólarhring. Ég vil eyša öllum matarkrókum sumra hęgri sósķalista.    Hér er enginn hęgri mašur ķ dag aš mķnu mati.

Ég hef įstęšu  til aš vilja tryggja mér örugga elli.

Višurkennd lögleg CPI verštrygging erlendis er aš bréf skili į umsömdum gjalddögum raunvirši umsaminna greišslna ķ samręmi viš hlutfallslega hękkun  į žvķ veršmęti sem lagt var til grundvallar žegar samiš var. Hvor vęgi žess sem hękkar mest į hverjum tķma óhįš hver veldur eftirspurninni sé ešlilegt svara žeir sem ekki kunna aš meta erlendar ašferšir viš mat į CPI. Męla almenn eftirspurn žeir sem hafa skert val, en hafa val engu aš sķšur til aš kaupa hįviršisauka framleišslu.

Hér mį seigja aš verštryggingar bréfin Ķslensku til lengri tķma sé kolfölsuš, sannarlega  er greišslu byrši žeir alltof žung į lįnstķma, žannig aš örugg reišufjįrskil er ekki 100%.    Bréfin  verša ekki öruggari m.t.t til greišslu lįntakenda eins gildir erlendis , heldur vex įhęttan meš aldri bréfsins. Greišslubyršin žyngist.   Engin utan Ķslanda trśir į aš almennar rįšstöfunartekjur geti raun įvaxtast endalaust ķ samburši viš  önnur rķki.    Engin trśir aš Rķkisjóšur nokkurs lands getir raunhękkaš vaxta nišur greišslu almennt endalaust hęrri raun upphęš į hverju įri.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Um bloggiš

Júlíus Björnsson

Höfundur

Júlíus Björnsson
Júlíus Björnsson

Áhugasamur um allt milli himins og jarðar. Síðan í upphafi hruns stundað sjálfsnám í EU lögum og rannsóknum á Íslensku hagstjórnargrunni: Auðlinda og fámenns efnisviðar hæfra einstaklinga.

Viðurkendir grunnar byggja á vandamálinu: framfærsla fólksfjölda í stórborgum  í vaxandi auðlindaskorti. Á þeim byggja allir alþjóðlegir Háskólar.

Nżjustu myndir

  • Hlutföll
  • Hlutföll03
  • Hlutföll02
  • Hlutföll01
  • Mortgage II
Jślķ 2017
S M Ž M F F L
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (21.7.): 0
  • Sl. sólarhring: 0
  • Sl. viku: 0
  • Frį upphafi: 53500

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 0
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband