Fęrsluflokkur: ķbśšarvķsitala

Rķkisįbyrgš

Verša nżju einkavinavęddu bankarnir ekki alveg örugglega meš rķkisįbyrgš? Heimilin eru greinlega ekki hornsteinn new-sósķal samfélaga.

Bankarnir verša ekki einkavinavęddir? Kannski ekki til aš byrja meš. En hver mešalgreindur Bankastjóri veit aš žaš borgar sig aš vera vinur stjórnmįlanna og flokka ķ sišspilltum elķtu samfélögum. Einkabankar vinavęšast sjįlfkrafa eftir aš rķkisįbyrgš er kominn į.  Žį er hęgt blįsa upp efnahagsreikning [eiturbréf og įstarbréf] borga hluthöfum arš og uppskera sjįlfur helling. plata manna og annan. Framferši sem ógnar žjóšarhagsmunum eša öryggi. Held nś ekki efnahagslegir hagsmunir eru ekki ašalatrišiš heldur frelsiš til velja sér forsjį į hverjum tķma. Öryggiš er alls ekki ķ hęttu mešan ašgangur aš stóru elķtusambandi blasir viš. Ķsland bżr yfir mannauš sem hefur ašra eiginleika en almenningur annarra landa, į hann mį alltaf löglega kasta klśšri mešalgreindra stjórnmįlamanna og bankastjóra ef illa fer. Žaš žarf ekki aš brjóta lögin stundum nęgir aš setja ólög. Neysluveršstryggja žį er skuldsetja  heimilin er lausnin, žį halda žeir įfram aš gręša žegar neysla annarra minnkar [en hękkar hlutfallslega į móti vegna minnkandi veltu]. 

Fasteignaverštryggarvaxtagengi  Mortgage loans interest rate er alžjóšlega vaxta višmišun ķbśšarlįna. Önnur gengi eša vķsitölur [launa eša neyslu] fylgja grungengi hornsteina žjóšafélaganna meš tilliti til langs tķma og žess vegna er sagt aš gengi neyslu og launa sem hękkar oftar og į aš žaš bólgni  mišaš viš stöšuleika gengiš.[hreina fasteignverštryggingu]

Stöšuleiki nęst aldrei žegar Fasteignaveršbólga er er lįtin stjórnast af neyslu.  Žetta vita įbyrg stjórnvöld annarra landa.  Žvķ mišur bżr Ķsland viš vinsęla rįšamenn sem hafa ekki alžjóšlegt vit į fjįrmįlum. Žeir hagfręšingar sem bśa yfir slķkri žekkingu eru ekki vinsęlir hjį elķtunni žvķ aš sjįlfsögšu er allur hennar sparnašur neysluverštryggšur meš fasteignaverštryggingarlįgmarki. Žarf hśn žvķ aldrei aš draga saman seglin, minnka brušliš aša taka žįtt ķ žjóšar sįtt.

Lykilinn er aš hafa  milljón ķ laun į mįnuši minnst og žś losnar  viš samfélagslega įbyrgš.

Ef Ķslendingar hefšu žekkingu til aš reikna ešlilega fasteignaverštryggingarvexti samkvęmt alžjóšlegum stöšlum hefši ekki oršiš žensla į fasteignamarkaši. Sennileg hefši aldrei oršiš hrun og viš ekki oršiš fyrir miklum bśsifjum almennt vegna erlendrar kreppu.

Ég vil ekki rįšstjórn žeirra sem geta ekki gert eins og ašrar žjóšir sem ég ber viršingu fyrir. Sterk greinda einstaklinga ķ forustu į öllum tķmum.

Hagfręšingar sem hafa męlt meš neysluverštryggšu fasteignaverštryggingar lįmarki hingaš til eru algjörlega vanhęfir į alžjóšlegan męlikvarša og į aš vara fólk viš žvķ aš hlusta į žeirra rįš žau gętu veriš jafn arfa vitlaus. Burt meš [falsspįmennina] eša vitlausu fręšinganna. Žetta kallast lķka erlendis: sjįlfvirk veršbólgu skrśfa.


mbl.is Nęrri 19 žśsund į vanskilaskrį
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Ķslenska glępahśsnęšilįnakerfiš III!

Ešlilegar kröfur Ķslensks almennings ķ samręmi viš alžjóšlegan skilning almennings um ķbśšafasteignalįn, fyrstu ķbśšar aš minnst aš  kosti, er žaš leišréttingargrunnvišmišun [veršbótažįtturinn] vešskuldarinnar ķ bśšunni  fylgi žróun ķbśšafasteignaveršs į heimamarkaši, viškomandi ķbśšalįnssjóšs [rķkis, sveitarfélaga, launžegasamtaka]. Fasteignaskrį Ķslands hefur haldiš einn slķkan vķsir [index] sķšan 1994 allavega samkvęmt heimasķšu.

Hér fyrir nešan fylgir tafla sem sķnir žróun į leišréttum höfušstól 10.000.000 [króna eša Dollara]  vešskuldar höfušstóls. Ķbśša vešverštrygging annarsvegar mišaš viš markašsverš ķbśšafasteignaveršs į Ķslandi og hinsvegar mišaš viš óešlilegu nśtķma Ķslensku neysluveršsvķstölu sem žjónar fyrst og fremst skammtķmasjónar mišum  OECD fjįrfesta eša alžjóša kaupahallarbraskara.

 
 

Leišréttur höfušstóll

m.t.t. fasteignavķsitölu

Žar af

leišréttingar

žįtturinn

 
Leišréttur höfušstóll

m.t.t.

Neysluvķsitölu

Žar af

leišréttingar

žįtturinn

 

Apr. 2008

10.000.000

0

10.000.000

0

Maķ 2008

10.051.920

   51.920

10.136.530

136.530

Jśn. 2008

10.046.150

  46.150

10.226.440

226.440

Jśl. 2008

10.124.030

 124.030

10.323.010

323.010

Įg. 2008

10.098.070

98.070

10.416.250

416.250

Sep. 2008

10.077.880

77.880

10.501.160

501.160

Okt. 2008

10.057.690

57.690

10.732.600

732.600

Nóv.2008

10.028.840

28.840

10.919.080

919.080

Des. 2008

  9.899.050

             -100.950

10.855.810

         855.810

Jan. 2009

  9.375.250

             -624.750

11.488.580

      1.488.580

Feb.2009

  9.676.960

             -323.040

11.205.460

      1.205.460

Mar.2009

  9.304.880

            -695.150

11.138.610

      1.138.610

Apr. 2009

Vantar

 

11.188.810

1.188.810


 

 

Er žetta hin augljósa skżring į sér Ķslensku einfölduninni eša kunna menn ekki almennt litlu margföldunartöfluna eša almenna deilingu ķ huganum: sjį fyrir sér skiptinguna jafnt ķ vöku sem svefni žegar tölvan er ekki nįlęg.

Telja ekki 99,3% Ķslensku žjóšarinnar aš verštryggingargrunnur ķbśšafasteignalįna eigi aš taka miš af upphaflega vešinu. Mortgage loans index vķsar ķ almennar ķbśšalįna forsendur utan landsteinanna.

Er ekki veriš aš semja um veršmęti vešsins ķ byrjun. Hverjum dettur ķ hug žegar hann er aš kaupa sķnu fyrst heimilisfasteign aš žaš tengist žvķ sem hann neytir nęstu įrinn.

Hefšbundiš Ķslenskt fjįrmįlakerfi mį sannanlega missa sķn og menn sem byggja sķna starfsreynslu af žvķ ęttu aš ganga aftur ķ barnaskóla.

Vešiš er hinn lagalegi grunnur og ef hann er ekki sį sami og annarstašar utan Ķslands žį er ekki um sambęrileg hśsnęšislįnakerfi aš ręša.

„Basics“ [grundvallar forsendur sérhverjar fręšigreinar]  eru naušsynlegur utanašbókarlęrdómur til aš byggja į, žegar rökréttar įlyktanir eru dregnar og titlarnir hrannast upp og launatekjurnar aukast ķ samręmi.

Meš žessari kolröngu višmišunar vķsitölu [Neyslu] sem gildir į Ķslandi um verštryggingar meš tilvķsum ķ veš ķbśšarhśsnęšisins sem um ręšir er veriš aš gera blįsaklausan löghlżšin Ķslenska almenning aš eignarlausum skuldaržręlum nęstu aldirnar.

Žaš er hęgt aš breyta öllum nżjum ķbśšarhśsnęšislįnum frį og meš deginum ķ dag.   Žį sérstaklega žeir sjóšir sem gera sig śt fyrir aš vera ķ žįgu almennings og sérhęfa sig ķ Mortgage loans index.

Žaš mį bęta žvķ viš aš stöndugur sjóšur sem er rekinn af kostnašargjöldum honum nęgir 2.5% fastir vextir of į vaxtagrunn leišréttinguna [veršbótažįttinn]  ef fólksfjölgun og fjöldi lįlaunastarfa [400.000  grunnlaun eša minna] haldast ķ hendur. Um 1,77% er aršbęrasta fjölgunin, aš mķnu mati, mešan veriš er aš śtrżma lįlaunastörfunum.

Eignarétturinn į aš vera öllum frišhelgur. Er von aš 99,3% žjóšarinnar sé reiš. 0,3% hirša fjóršung teknanna sķšan regluverkiš [EU] var tekiš upp fyrir um 20 įrum.

EU [ES: Evrópu Sameiningin] leysir ekki žetta heima tilbśna vandamįl, hana varšar ekki um hvernig einstakar efnahagseiningar borga mešlimaskattanna , bara aš žeir séu borgašir stöšugt.

Dęmiš hér aš ofan sżnir lķka aš ķbśšafasteigna eiginfé Jón og Gunnu hefur veriš skert um 1.833.760 kr eša 18 % sķšustu 11 mįnušina.: ķ staš 7% ef mišaš er viš fasteignaverš.

Skrattanum hlżtur aš vera skemmt.

Fasteignarverštrygging er žaš ekki lįn tryggt meš meš ķ fast eign. Jś ķ augum hins venjulega lįntakanda.  Hinsvegar ķ augum ķslenska lįndrottins er žaš trygging um hęstu įvöxtun į öllum tķmum: mesta įhęttan tryggš meš lķfsvišurvęri Ķslensks almennings.  


Ķslenska glępahśsnęšilįnakerfiš II!

Verštrygging [skilgreiningin] eitt og sér er ekki til ķ mķnum oršabókum. Er hugtak eins og prósenta [hundrašshluti] sem er illa skiljanlegt nema višmišunin sé tekin fram. 

Varast ber aš nota prósentur sem įkvöršunargrunn žegar grunnurinn er óskiptanlegur: fjöldi eininga undir hundraš. Mašur hefur tildęmis engin not af 10% af 2 tveimur nöglum.

Žegar launžegar hér įšur fyrr fengu 10.000 kr. kauphękkun ofan į 100.000 kr. laun. Tilkynntu rįšmenn réttilega aš um 10% kauphękkun vęri aš ręša. Ķ sömu viku hękkušu vextir śr 2% ķ 3% og žį tilkynntu sömu rįšmenn aš vextir hefšu bara hękkaš um 1 %. Réttilega er 1% af 2% sama og 50% hękkun.

Įšur en svo kölluš [neyslu] verštrygging var innleidd hér meš tilkomu svo kallašs ķbśšarhśsnęšiskerfi handa almenningi, 

žį giltu hér almennt neikvęšir eša of lįgir innlįna og śtlįnvextir. Millifęrt var af reikningum launžega inn į lįn "einkavina" fyrirtękja. Žaš var alls ekki nóg aš vera meš flokksskżrteini.  

Oftast var um śtgeršafyrirtęki aš ręša sem höfšu žį efni aš borga kauphękkanir. Lįku žvķ fjįrmunir oft śr rķkisbönkunum śt ķ innri markaš Ķslands sem gat komiš sér vel fyrir atvinnustarfsemi sér ķ lagi į landsbyggšinni.

Nś hinsvegar meš nżja blekkingarkerfinu leka peningarnir śr landi, og af žvķ sem mašur les ķ fréttum ķ hendur erlendra fjįrfesta: Sameinašar Evrópu sér lagi žżskra banka [sem gera 30 įra įętlanir ķ samręmi viš lengd lįnstķmans].

Engin furša aš Sameinuš meginlands Evrópa hafi séš sér hag ķ žvķ aš halda hér uppi hįu gengi sķšan ķ sķšustu žjóšarsįtt  [fyrir um 20 įrum sem markaši upphaf regluverksins] žegar 2/3 hlutar Ķslendingu fengu 30% kaupskeršingu mišaš viš gengi Evru [gjaldmišla leišandi rķkja meginlands Evrópu].  Leišrétt aš hluta meš lélegri vöruflokkum og minni žjónustu og vörum sem er aš renna śr įbyrgš hjį erlendum birgjum hvaš varšar lķftķma.  Įsamt afarkostum um lķfeyrisbindingu: Grunnlaunin voru of lįg.

Žį mįtt rśsta innrimarkaši Ķslensku žjóšarinnar į öllum svišum: gera hana ósjįlfbęra hvaš varšar naušžurftir. Vegalendin til Ķslands sem gerir allan lįvöru innflutning viš meginlands Evrópu ósamkeppni hęfan viš innlenda lįgvöru framleišslu hvarf.   [Risa lįvöruaušhringafyrirtęki  meginlands Evrópu byggja viš margmilljóna heimamarkaš sem hindrar samkeppni frį borgum eša svęšum innan Evrópu sem eru langt [lengra] ķ burtu: Framleišsluhraši er hįmarkašur eša kostar žaš sama žegar fjöldaframleišslu er kominn ķ įkvešiš framleišslumagn per sólarhring] 

Išnmenntun dróst saman og flest öll stór išnfyrirtęki lögšu uppi laupanna. [Fatagerš, bókagerš, skógerš, Bakarķ, įburšargerš, .....] Atvinnuleysiš fališ [Aš hętti meginlands Evrópu] ķ innileišingu nżrra kenningafręšamenntunnar žar sem verštryggš nįmslįn komu ķ staš atvinnuleysisbóta.  

Fasteignavešsverštryggingarvķsitala sem allar žjóšir heims utan Ķslands miša viš gerš lįna til almennings vegna ķbśšarkaupa heimilisins mį leita aš į netinu undir oršunum: Mortage loan index.

Žegar hśsbréfa kerfiš var tekiš upp hér į landi stóš 99% žjóšarinnar ķ žeirri trś aš žaš vęri sambęrilegt viš ķbśšarhśsnęšiskerfin utan Ķslands.

Fasteignatrygging var jś besta verštrygging til geymslu eša įvöxtunar fjįr til langframa. Sjįlfgefiš aš Hśsbréfiš tęki miš af žróun ķbśšafasteignaveršs žaš hlyti aš vera žaš sem verštrygging vķsaši ķ. Hér sem allstašar annarstašar utan Ķslands. Žar sem rįšmenn sögšu kerfiš sambęrilegt.

Gallinn į gjöf Njaršar var hinsvegar aš Ķslenski grunnurinn var OECD kauphallrar vķstala neysluveršs eša alžjóša braskara [erlendir fjįrfestar sem hafa hag almennings aš leišarljósi?] var laumaš inn hér į landi ķ staš fasteignaveršsvķsitölu meš öllum sżnum sveiflun.

Helstu hįlfvitarök einföldun eša kostnašur viš hafa tvęr of mikill.

Sešlabanki aš kröfu regluverksins kostar minnst 2 milljarša į įri. Kauphöllin [heimamarkašur alltof lķtill] kostar lķka sitt.

Žróun fasteignaveršs ķ stórborgum [höfušborgum] tekur mikiš minni sveiflum į 30 įra tķmabila  en mįnašalegir duttlungar spįkaupmanna valda į neysluvķstölunni.

Fasteignverštryggšarvķsitala er žess vegna eina vķsitalan sem hęgt er aš bjóša almenningi.

Minni sveiflur,  hęgara ris og jafnara į ķbśšalįninu veldur almenningi ekki svefnleysi.

Ef rétt hefši veriš staš aš ķ upphafi hefši höfušstóll ķbśšarhśsnęšislįna į žessu 3 įra tķma bili lękkaš og dregiš śr įhrifum hękkunar neysluvarnings strax.  Fjįrfestar hafa hag af žvķ aš fasteignaveršiš rķs upp aftur og vita aš um 30 įr er aš ręša.

Sennilega hefšum viš aldrei lent ķ žessu hruni ef hśsbréf almennings hér vęru sambęrileg viš žau erlendis og vęru grunnur eša varasjóšur sem įvaxtar sig eingöngu meš nż heimilum hér į landi. 

Mortage loan eša meš réttu ķslenska lįnsformiš er merkt sérstaklega fyrir śtlenda braskara: inflation indexed Icelandic Home Mortage loans. Ekki furša žeir hafi fengiš vatn ķ munninn. 

Žessi rangi grunnur Ķslensks hśsbréfa kerfis ķ framkvęmd minnir mest į Indverska furstakerfiš.

Raušur rįšgjafi lifir en ķ kerfinu. Fariš hefur fé betra.

Illa innręttir [grunnforsendu grunnur hverfandi: basics]  fęddir um 1965 og žeir meš blekkingarreynslu sķšust 20 įra er komu śr vernduš langskólanįmi eru žeir hęfir til taka įkvaršanir er varša žjóšarhag.  Allir geta jś haft skošanir og utanbókarlęrdómur er mörgum gefin en réttlįtt gagnrżni og rökréttar įlyktanir byggja žęr ekki alltaf į breišum grunnforsendu grunni og reynslu undanfarinna įra eša oft alda. Nż oršasmķš misvitra fręšimanna žjónar oftast žeim tilgangi aš eyšileggja lesskilning nżrra kynslóša og rugla almenning rķminu: Įbyrgš veršur įhęttu fęlni, fjįrglęframenn įhęttu sęknir.

Nżju Bankarnir réšu verkfręšinga ķ bankanna. Hversvegna réšu žeir ekki višskiptafręšinga og lögfręšinga eša hagfręšinga? Er ekki eitthvaš bogiš viš Ķslensk fjöldaframleišslu fręšasetur?   


Ķslenska glępahśsnęšilįnakerfiš!

Ķslenska hśsnęšislįnakerfiš er ekki sambęrilegt viš žau sem gerast hjį žjóšum, žar sem veljast til forustu og fręšastarfa einstaklingar yfir mešalgreind.

Žar sem erlendi męlikvarši verštryggingar fasteignavešlįna er mešalaveršfasteigna į lįnssvęšinu į hverjum tķma eša fasteignavķsitala. Įrleg fasteignaveršbólga žar sem efnahagstjórn er įbyrg  er um 0 -4% Žannig aš 30 įra lįn eru oftast lįtin bera 5 til 7 % vexti žegar hagvöxtur er mestur.

Ef žetta alžjóšlega, sišferšilega, rökrétta, ešlilega  hśsnęšislįnakerfi vęri hér žį myndi höfušstóll ķbśšarhśsnęšislįna fylgja fasteignaverši, Vęri nś hér į landi aš stefna hratt nišur. Greišslubyrši almennings af hśsnęši sķnu vęri hratt į nišurleiš. Almenningur myndi žvķ rįša betur viš aš halda upp neyslu varnings alžjóšlegra aušhringa višmišana. 

Erlenda alžjóšabraskara vķsitalan sem tekur miš af veršmęti alžjóšlegs neysluvarnings til verštryggingar er valkostur hjį öšrum žjóšum, sem beinist aš öšrum lįnum en hśsnęši heimila almennings ķ viškomandi efnahagsrķki.

  Žetta kallast alžjóšleg neysluveršsvķsitala sem byggir į skammtķma sjónarmišum, sér ķ lagi žegar veš eru ótrygg.

Ef fasteignaverš hśnęšis fellur ķ London [hvaša stórborg sem er] žį žżšir žaš, heimstyrjöld, nįttśruhamfarir eša ašrar įstęšur fyrir efnahagshruni Bretlands. 

Hversvegna alžjóšlega braskaravķsitalan [kallaš [neyslu]verštrygging af Ķslenskum rįšamönnum, fręšimönnum; almenning]  er ekki notuš sem viš śtreikning  verštryggingar fasteignavešlįna heimilanna hjį öšrum, er einfaldlega af žvķ aš: hver annar en Guš almįttugur getur tryggt gegn efnahagshruni sökum, styrjalda, farsótta eša  nįttśruhamfara. Mešalgreind er hęrri hjį rįšamönnum annarra žjóša eša žeir Ķslensku fyrirsleitilegir žrjótar eša sitt af hvoru.

Erlendis er fasteigna verštryggt "Mortage" lįn meš veši ķ fasteign meš vöxtum sem taka miš aš veršžróun [spįm] į svęšinu sem um ręšir. 

Verštrygging mišaš viš žaš sem er aš veši.

Af hverju verštryggingar formślan og forsendurnar ķ Ķslenska Hśsnęšislįnakerfinu gilda ekki annarsstašar ķ heiminum, segir mikiš til um greind erlendra rįšamanna og fręšinga.

 


mbl.is Flestir geta stašiš ķ skilum
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Kostir verštryggingar

Ķslenska uppfinningin [Jóhönnu S. og fl.] til aš fį erlend lįn śt į hśsbréf žjóšarinnar, gekk śt į aš bęta [OECD/ESB] neysluvöruveršbólguvķstölu ofan į fasteignvešsveršbólgutryggingu lįnsins. Žį žurftu erlendir fjįrfestar og lįnastofnanir ekki aš óttast slaka efnahagstjórnanir į Ķslandi framtķšarinnar. Ótti žeirra žeim ķ hag hefur nś ķ dag heldur betur sannaš sig.  

Rķkisstjórn sem afnemur ekki neysluveršbólgužįttinn strax stašfestir įframhaldandi ótta žeirra sem kunna aš lįmarka įhęttu eru įbyrgir og eru til fyrirmyndar. Burt meš allar rķkistjórnir sem įbyrgir treysta ekki fyrir efnahagsmįlum žjóšarinnar. Utanžings stjórn manna sem vilja, žora og geta strax. Sį sem hefur vit hann žorir, hinn huglausi hleypur į eftir vęntingum hann veit ekki betur.

Viš žurfum ekki aš afhenda ESB aušlindir okkar: framtķšar tękifęri ef viš fįum hugrakka rķkistjórn sem veit og tekur sjįlfstęšar įkvaršanir meš sannanlega velferš og hagsmuni almennings Žjóšarinnar aš markmiši. Burt meš žessa rķkisstjórn sem er vanhęf.


mbl.is Föst ķ of lķtilli ķbśš
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Rķkistjórnin er ekki žjóšin?

Gera žarf nżjan sįttmįla viš žjóšina

Skśli telur aš rķkisstjórnin žurfi aš gera nżjan sįttmįla viš žjóšina.  Enginn vafi sé į žvķ aš hśn hefur stjórnskipulega fullt leyfi til žess aš sitja įfram śt kjörtķmabiliš. Hins vegar hafi trśnašurinn viš žjóšina bešiš hnekki og žaš śtheimti verulegt įtak aš endurvinna traust žjóšarinnar.

Vęgt til orša tekiš. Ślfur, Ślfur.  Mišaš viš hvaša ašgang lykilašilar hafa aš kerfinu og ķ ljósi stęršar vandmįlsins sem žeir hafa varpaš į žjóšina og įframhaldandi leynd um ašgeršir og ašgeršarleysi, hlżtur žjóšin aš gera kröfu um nżja žjóna til aš fara meš umboš sitt ķ framtķšar lżšręšis žjóšfélagi.    Žaš er engar lķkur aš stjórnhęttir og sišferši breytist meš vanhęfum einstaklingum. Žjóšin į enga von ef ekki finnast hęfari einstaklingar til aš halda um stjórnvöllinn. Žjóšin er bśin aš dęma menn eftir verkum sķnum. Er stjórnin bśin aš višurkenna aš draumar um Ķsland sem alžjóša fjįrmįmišstöš hafi veriš vitfirring, er hśn bśin aš višurkenna aš viš fjįrmögnum ekki velferšarkerfiš meš aš vera aš brask meš veikast gjaldmišil heimsins. Žvķ er ekki bśiš aš draga śr umsvifum Sešlabanka, leggja nišur Kauphöll meš hennar fylgifiskum, breyta įherslum ķ Hįskólanum  ķ Reykjavķk og Bifröst.

 Millifęra fjįrmuni sem sparast viš aš skera nišur fjįrmįlageira ofurvitfirringatķmabilsins til aš efla heilbrigši og išnaš.

En sérhver talar fyrir sig. Žjóšin žarf ekki aš semja viš rķkisstjórnina. Žjóšin segir henni fyrir verkum ķ lżšręšislegu žjóšfélagi. Rķkisstjórnin leitar umboš hśsbęnda sinna: žjóšarinnar til aš framkvęma vilja hennar į sérhverjum tķma. Žjóšin lętur ekki segja sér fyrir verkum hśn er aš mešaltali of greind til žess.  

Hversvegna er ekki bśiš aš taka hér upp stöšuleika lįnsform sem gilda hjį öšrum sišmenntušum žjóšum. Svo sem aš taka upp ķbśšavķsitölu til įkvöršunar heildavaxta skuldabréfa meš verštryggingu ķ fasteign heimilisins, ašrar rķkistjórnir bera įbyrgš į žvķ aš fasteigna verš haldist stöšugt.  2,35% raunvaxta krafa ķ žessum flokki bréfa er grundvöllur stöšugleika allra heimila erlendis.

Žetta eru hlutir įsamt žvķ aš taka upp Dollar sem žarf aš gera strax. Žessi rķkisstjórn į sér ekki višreisnarvon. En flokkarnir lifa af žvķ 98% flokksmanna tryggir žaš. 


mbl.is Skśli Helgason: Krafa um breytingar į rétt į sér
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Verštrygging

Takk Jślķus fyrir skżr og greinagóš svör. Enn hvernig stendur į žvķ aš ekki einu sinni bankastjórar ķ Svķžjóš skilja hvaš verštrygging er? Eru žaš bara nöfn sem eru į sama fyrirbęrinu?

Ég fékk erfiša spurningu į blogg sķšu  Siguršar Žóršarsonar frį  Óskari Arnórssyni vķšförnum og reyndum einstakling sem hefur kynnst mörgu ķ reynd į alžjóša vetfangi. 

Žaš sem Óskar er aš spyrja um er: Hvaš er Ķslensk neysluveršstrygging sem grunnur undir 6 %raunįvöxtunarkröfu ofan į fasteignavešiš į  ķbśšarlįnum almennings?

Svariš er einfalt: menn skilja žetta ekki sem žekkja ekki ķslensku forsendurnar. Ef 98% žjóšarinnar skilja žetta ekki žį skilur örugglega enginn ašili žetta į alžjóša grundvelli hjį sišmenntušum žjóšum į okkar męlikvarša skipta žį grįšur og menntun engu mįli.  

Spyrjum hvaš eru bankavextir almennt frį upphafi sišmenntašra bankavišskipta?  Vextirnir eru hluti af formślusafni eša tól og tęki sem stjórarnir styšjast viš žegar žeir taka įkvaršanir.

Ein algengasta formślan notuš til aš finn śt höfušstól [grunnfjįrhęš ķ upphafi] meš įvöxtunarkröfu. Žaš er hvaš į ég mikiš eftir eitt įr. H[öfušstóll] + H[öfušstóll] x [vexti]r = H x(1 + r) = Žaš sem žś įtt.  Segjum žś įttir Höfušstól er jafngilti 1000 kr og vextir voru 1,5 % [hundrašshlutar] Žį er svariš: 1000 kr x (1 + 1,5/100) = 1015 kr. : sem žś įtt.

Žaš sem Bankastjórar skilja almennt: žaš er hvaš kemur śt śr formślunum,  en margir ef ekki allir hér į landi hafa aldrei žekkt forsendurnar eša eru bśnir aš gleyma žeim.

Bankavišskipti byggja į trausti aš hluta og žegar traustiš vantar, žį į veši žaš er eitthvaš sem er hęgt aš selja fyrir eftirstöšum lįnsins ef  lįnžegi getur ekki stašiš ķ skilum vegna andlįts, tekjumissis eša annarra fjįrhagsöršugleika [t.d. skuldar of mörg lįn til margra ašila].  

Almenningur erlendis tekur sjaldan lįn nema vegna hśsnęšiskaupa frį fornu fari.  Slķk lįn eru grunnur og upphaf allra traustra lįna, žvķ žau taka veš ķ grundvelli tilvistar heimilisins hér į noršurslóšum: žaš er hśsnęši fjölskyldunnar, einstaklingsins. 

Vextir aš slķkum lįnum byggja almennt į sišmenntuš forsendum. Hófsamri, stöšuleika raunįvöxtunar kröfu 1,5% - 2,5% į įrsgrundvelli [fylgir ešlilegri eftirspurn samfara ešlilegri fjölgun ķbśa 1%- 2% į įri], Samkeppnisvķsitölu bankans sem byggir į vęntingu um žróun fasteigna veršs į lįnstķmanum [oftast 30 įr hjį hinum sišmenntušu] .

Ef rķkisstjórnin gerir rįš fyrir aš lķfskjör verši hinn sömu allan lįnstķmann [nęstu  30) įr žį žżšir žaš aš fasteignverš veršur žaš sama, ef žau batna į svęšinu žį hękkar fasteigna verš, en ef  žau lękka žį lękkar fasteigna verš ķbśšarhśsnęšis.  Rķkisstjórnin er 98% žjóšarinnar ķ grundvallar atrišum. Jöfn tękifęri allra kynslóša og stétta og einstaklinga.

Ef viš ętlum aš hafa stöšuleika žaš er litla eša enga veršbólgu nęstu 30 įr kannski ķ mesta falli 7,0% en aš mešaltali 2,0 %  žį er aušvelt aš gefa śt ķbśšarhśsbréf sem uppfylla 2,5 % raunįvaxtakröfu.

Formślan er eftirfarandi į žessum flokki hśsbréfa.  Vextir eru 2,0 % vegna mešaltals veršbólgu į ķbśšarfasteignarverši og 2,5% vegna raunįvaxta kröfu. Heildar vextir bréfanna eru 2,0% + 2,5% = 4,5%.

Hér er žetta mjög einföld vaxtaformśla sem byggir į aš žeir sem taki įkvaršanir séu yfir mešalgreind, mannaušur til allra aršbęrra verka sé mikill hjį žjóšin, nógu af aušlindum til veršmętasköpunar og fólksfjölgun ešlileg og grunnur lķfskjara žjóšarinnar sé hśsnęšiš sem Litlu gulu hęnurnar bśa ķ.

Einstaklingur segjum Pétur tölvķsi ętlar aš leggja fyrir til 30 įra, kaupir bréf aš andvirši eitt hśs žį į hann eftir 30 įr samkvęmt ofan greindum forsemdum: Hśs x (1 + 2,5/100) ķ veldi 30 = 2,1 Hśs. Žį og žvķ ašeins aš hann hafi efni į žvķ aš spara eša bķša.  Ef hann vil taka įhęttu žį getur hann keypt bréf ķ kauphöllum ķ Stórborgum  milljóna žjóša sem hafa efni į aš reka žęr. Žaš er markašur braskaranna 2% žjóšanna.

Ef viš ętlum aš uppfylla stöšuleika kröfur ESB, žį getum ekki gert rįš fyrir meiri mešaltals veršbólgu en 5,5% sem setur hśsbréfum ķbśša sem aršbęrar manneskju bśa ķ  hįmarksvexti, sem eru meš tilliti til 2,0% raunvaxta 7,5%  fastir allan lįnstķmann, žvķ 7,5% = 2,0% + 5,5%. 

Ef menn vilja vera nįkvęmari er hęgt aš styšjast viš ķbśšarvķsitölu sem ég hefi sett fram įšur og tekur miš af žróun ķbśša fasteignaveršs sķšustu 3 įr eša 6 įr. Sama įrafjölda og bindiskylda verštryggšra reikninga til handa almenningi 98% žjóšarinnar. 

Žį geta menn sett saman formślu žannig:  Heildar breytilegir vextir į mįnuši eru jafnir 2,0% raunįvöxtunarkröfu aš višbęttum vöxtum sem taka miš af žróun ķbśšaveršs sķšustu žrjį til sex mįnuši: veršbótažįttur vaxtanna.

Hvort menn vilja hafa žessa vexti sundurlišaša į greišslusešli eša ekki skiptir engu mįli žvķ aš raunvextir verša alltaf 2,0% [mišaš viš almenn lķfskjör į hverju tķma] og hįmarksvextir aldrei meiri en 7,5 % .

 

Lķfeyrissjóšir Landsmanna geta byrjaš į žvķ aš gefa śt slķk bréf til aš skuldbreyta lįnum žeirra sem hafa veriš įn vinnu ķ žrjį mįnuši, sjóširnir okkar eiga nóg af eigin fé og geta bešiš ķ žrjįtķu įr. Nęsti flokkur gęti svo veriš gefin śt til žeirra sem hafa lęgsta tekjur og vinnu og svo framvegis.

Žetta skilar sér strax śt ķ žjóšfélagiš heldur nišri launakröfum og eykur peninga magn ķ umferš.

Lķfeyrissjóširnir verša aš passa upp į aš braska nś ekki meš žessi bréf: žvķ žessi hluti sjóšsins er heilagur hluti hins almenna sjóšsfélaga.

Spurningin um hverjar ķslensku raunverulegu forsendur vitfirringa vaxtastefnunnar eru: Žaš er milljón dollara spurning  sem hentar hvorki 98% žjóšarinnar innlimašri ķ ESB eša  ekki.

Ég skipa forstöšumönnum lķfeyrissjóšanna ķ umboši meirihluta félagsmanna aš hrinda žessu ķ framkvęmd eigi sķšar en 1. mars 2009.  Nś skulum viš bķša og sjį hvort žjónarnir okkar eru veršugir žess aš vinna ķ okkar žįgu. Allir geta jś veriš į atvinnuleysisbótum aš žeirra mati og žį er best aš forgangsraša: Žeir sem geta ekki unniš lķkamlega vinnu eša stķga ekki ķ vitiš leyfi hinum aš vinna fyrir sér: žeim aršbęru.  

e.s. 

Neysluveršvķsitala skammtķmalįna er annaš mįl žar sem veš er ekki snertanlegt, og ašilar ķ tķmaskort og lausfjįržröng og ešlilegt aš heildarvextir séu hęrri.

Um lįn til fyrirtękja gilda lķka ašrir sišir. 2007 voru "inflation indexed mortage loans" um 7% af heildar śtlįnum Ķslensku vitfirringarinnar. Ašal greišsluerfišleika žįttur heimillanna er nśverandi ķbśšarlįnakerfi sem gręšir į fólki ķ greišsluerfišleikum og flytur gróša til eignarhaldhlutafélaga m.a.

Hagfręši raunvķsindi meš tilfinningum heimilanna aš leišarljósi. Nż raunvķsindagrein.


16 Hśs

Žaš leggja 6% raunįvöxtunar kröfu į almenning einnar žjóšar eša bjóša henni upp 6% įvöxtunar kröfu er vitfirring og veldur mjög fljótt efnahagshruni viškomandi žjóšar. Žeir sem segja sig raunvķsinda menn eru aš  villa į sér heimildir ef žeir halda slķku fram og ęttu alls ekki aš koma nįlęgt efnahagsmįlum neinar žjóšar.   

Segjum aš allir Ķslendingar hefšu jöfn tękifęri til aš įvaxta andvirši eins hśs um 24 įra aldur žį ęttu žeir 2 hśs 36 įra, 4 hśs 48 įra, 8 hśs 60 įra, 16 hśs 72 įra

Barnabörnin fjögur byrja svo meš 4 hśs um 24 įra aldur hvert, 16 hśs 36 įra hvert, 32 hśs 48 įra hvert, 64 hśs 60 įra hvert, 128 hśs 72 įra hvert. Öll 4 ęttu saman 512 hśs

Dęmi um įvöxtunarkröfu sem tķškast hjį engri žjóš eldri en 100 įra af barnalega skiljanlegum įstęšum.  Dagar nżlendnanna eru bśnir og mannfjöldin ķ heiminum er löngu oršin of mikill fyrir ofur óréttlįta misskiptingu.

2% raunįvöxtun er lįtin nęgja hjį žeim kunna aš reikna eša žeim žjóšum sem kunna fótum sķnum forrįš.

Sį sem ętti  hśs um 24 įra aldur ęttu 2 hśs 59 įra, og 4 hśs  94 įra. Hįmark gręšginnar hjį Žjóšum sem vilja kallast sišmenntašar almennt.

Af įvöxtunum skuluš žér žekkja žį. "The conartis" tękisfęrisinnarnir meš svörin į reišum höndum.  Yfirleitt mjög gešfeldir eins og žeirra er hįtturinn.


Ó! veršbótažįtturinn.

Ég hef komiš fram meš hugmynd af formślu, sem byggir į žvķ, aš vextir af ķbśšafasteignalįnum til handa žeim sem koma til meš aš bśa ķ žeim [ķ žaš minnst af fyrstu kaupum] og skili sömu langtķma kröfu um raunįvöxtun lįnveitanda. Žį aš sį sami hafi bišlund ķ žrjś įr. Žį er sį gręšgimöguleiki sem fylgir hinni hįlfvita ašferšinni śr sögunni. Felst ķ žvķ aš varpa sveiflum af gjaldeyrisbraski mešal annars į saklaus heimili landsins af fullum žunga skammtķma sjónarmiša. Svo sem skammtķma greišslu erfišleikum sem nżtist hinum hįkörlunum ķ formi yfirdrįttar og skuldbreytinga og drįttavaxta og innheimtukostnašar m.a..

Samkeyrsla allra žinglżstra kaupsamninga žarf aš liggja fyrir ķ hverjum mįnuši af landinu öllu. Žį jafnast sveiflunar sjįlfkrafa nišur fram ķ tķman og greišandi veršur ekki var viš breytingarnar nema žęr séu langvarandi žrjś įr eša lengur. Žetta er hrein stöšuleika ašferš sem ašrar žjóšir skilja męta vel. Hin ašferšin hentar einungis gręšgi žeirra hagsmuna ašila sem verja hana meš ótrślegustu rangtślkunum.

Ķbśšalįnasjóšur sem  hefši byrjaš meš 2000 m. kr. [samkvęmt minni ķbśša vķsitölu] er farinn aš standa undir sér eftir skamman tķma [meš tilliti til lengdar og öryggi vešsins sem liggur aš baki lįninu. 

Žaš er, žarf ekki aš reiša sig į innlįn Péturs Blöndal eša annarra, heldur eftirspurn eftir hśsnęši og afborganir af žeim lįnum sem eru ķ gangi hverju sinni. Ķbśšavķsitala endurspeglar raunveruleg lķfskjör og stöšuleika į Ķslandi til langframa.  Sem merkir žaš aš hśn tryggir ekki eldri kynslóšum forréttinda tekjur ķ ellinni heldur žeim yngri aš eiga nįšugt ķ ellinni. Žęr eldri geta sjįlfri sér um kennt og selt eignir sem žęr borguš ekki sannvirši fyrir į sķnum tķma [vegna óverštryggšra lįna] eša minnkaš viš sig. Skilyrši fyrir hverjum er lįnaš tryggir heimilamarkašinn fyrir braski hśsbyggjenda.

Kostnašur viš aš taka ķbśšavķsitölu upp er enginn, upplżsingar eru til į hverjum tķma nś žegar. 

Žessi gręšgi formmśla sem er ķ gangi er algjört dęmi um aušgunarbrot į žeim sem skilur hana ekki og žess sem hagnast į žvķ aš verja hana.


Vķsitölu Pétur

Spegillinn fimmtudagur 8. jan. 2009

Pétur H Blöndal alžingismašur telur aš hugmynd Torbens Frišrikssonar um aš hśsnęšislįn fylgi vķsitölu hśsnęšisveršs ķ staš neysluveršsvķsitölu sé įhugaverš en óraunhęf. Verštrygging snśist um aš sį sem lįnar fé fįi andvirši žess til baka aftur og nśverandi skipan tryggi žaš best.

Nokkur orš um athugasemdir Péturs sjį og žaš ég hefi įšur sagt um ķbśšavķsitölu. Samkvęmt Sešlabanka Ķslands voru 31/12 2008:  

Heildar śtlįn til innlendra ašila:  4.135.668 m.Kr. 

ž.a. ķbśšalįn / of which residential mortgage loans:  514.405 m.Kr.

Žaš er um 12 %.

Verštryggš innlįn 114.572 m.kr.

Žaš er um 22%

Svo ekki er Jói bķlstjóri aš lįna  nema 22 % ķ  fasteign ungafólksins.  

 

Vil benda į aš śtlendingar gera ekki meir en 2 % raunvaxtakröfu af  hśsnęšislįni ungafólksins. Hér er hśn aš jafnaši 6%.

Um fyrsta įriš gildir.

20.000.000 gefa 400.000 žśsund ķ raunįvöxtun. 2% dęmi.

20.000.000 gefa  1200.000 žśsund ķ raunįvöxtun eftir bętur um 1.030.000- Ķslenska dęmiš.

Lįmarkslaun er meš žeim lęgstu sem gerast. Hśsnęšiskostnašur vegna jaršskjįlftahęttu og vešurfars einn sį dżrast en vergar tekjur Landsframleišslu į nżfęddan Ķslending um 6.000.000 į įri.

Lįn til ķbśšarhśsnęšis ķ mesta lagi 12% af heildarlįnum innlendra lįna. Innstęšur į verštryggšum reiknum eru um 20% af lįnum til hśsnęšis. Einfaldlega vegna žess aš hśsnęšis kerfiš er sjįlfbęrt ķ ljósi raunįvöxtunar, žį skiptir Pétur sparifjįrseigandi engu mįli.  Žaš erum viš sem erum bśin meš fyrsta įriš ,sem erum aš lįna žeim sem kaupa sķnu fyrstu ķbśš. Mannfjölgun į Ķslandi  fer ekki yfir 2% į įri.

Ég vorkenni Pétri ekkert ķ ellinni hans kynslóš nišurgreiddi hśsnęši sitt meš sparifé ömmu og afa.  Žaš žarf aš breyta žessum forréttinda lögum hans Péturs talnakarls. Žaš er ekkert ešlilegt viš skżringar hans enda gilda žęr ekki hjį öšrum grandvörum žjóšum. 

 


Nęsta sķša »

Um bloggiš

Júlíus Björnsson

Höfundur

Júlíus Björnsson
Júlíus Björnsson

Áhugasamur um allt milli himins og jarðar. Síðan í upphafi hruns stundað sjálfsnám í EU lögum og rannsóknum á Íslensku hagstjórnargrunni: Auðlinda og fámenns efnisviðar hæfra einstaklinga.

Viðurkendir grunnar byggja á vandamálinu: framfærsla fólksfjölda í stórborgum  í vaxandi auðlindaskorti. Á þeim byggja allir alþjóðlegir Háskólar.

Nżjustu myndir

  • Hlutföll
  • Hlutföll03
  • Hlutföll02
  • Hlutföll01
  • Mortgage II
Maķ 2024
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (29.5.): 1
  • Sl. sólarhring: 2
  • Sl. viku: 8
  • Frį upphafi: 54968

Annaš

  • Innlit ķ dag: 1
  • Innlit sl. viku: 8
  • Gestir ķ dag: 1
  • IP-tölur ķ dag: 1

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband